VS hebben al spijt van F-35 die Defensie zo graag wil

In de wandelgangen van het ministerie van Defensie dromen ze al over de Amerikaanse F-35 als opvolger van de F-16. Uit een intern document van Defensie dat de VRT kon inkijken, blijkt dat Defensie het duurste gevechtstoestel wil. Maar het duurste is natuurlijk niet altijd het beste. Dat weten ze ondertussen ook in het Pentagon. De Amerikanen zitten namelijk met een serieuze kater want de F-35 is een serieus probleemkind.

Terwijl Defensie op de F-35 van Lockheed-Martin aast, bezinnen ze zich in de Verenigde Staten om diezelfde F-35 te vervangen. De Amerikanen zijn er namelijk niet gerust in dat de F-35 gevechtsklaar is en dat hij de Amerikaanse veiligheidsbelangen kan verdedigen. Zoals de meeste straaljagers heeft ook de F-35 Lightning II last van kinderziekten. Maar die problemen stapelen zich stilaan op en voor het duurste gevechtsvliegtuig ooit is dat wel een serieuze tegenvaller. 122 miljoen euro per toestel vraagt Lockheed-Martin er voor, maar ondanks de tegenvallende prestaties stijgt de prijs. De stealth-capaciteiten van het toestel om onzichtbaar te blijven voor de radar werken volgens experts niet naar behoren. Het is maar één van de voorbeelden uit de waslijst aan problemen. Al die problemen hebben als gevolg dat de prijs keer op keer stijgt. Door het ontwerp steeds opnieuw aan te passen aan nieuwe problemen, vraagt Lockheed-Martin namelijk steeds meer geld voor de F-35.

"Onvolwassen"
De F-35 moest het paradepaardje van het Pentagon worden. Een gevechtsvliegtuig van de toekomst dat gebruikt kan worden door de luchtmacht, de zeemacht én de mariniers. Het ondersteunen van grondtroepen, uitvoeren van precisie-bombardementen en luchtgevechten. De F-35 kan het allemaal, althans volgens fabrikant Lockheed-Martin. Maar de realiteit leert ons dat die verschillende rollen moeilijk te combineren zijn. De natte droom van het Pentagon blijkt voorlopig dus 'too good to be true'. Socioloog Dieter Vandebroeck (Vrije Universiteit Brussel) beschrijft het pareltje van het Pentagon in een opiniestuk als een Zwitsers zakmes: "Zoals elke gebruiker van zo'n zakmes weet: het kan veel verschillende dingen, maar het doet die allemaal betrekkelijk slecht". Het eerste concept van de F-35 werd in 1997 getekend. Maar bijna twintig jaar later is hij nog steeds geen succes. Technische problemen, uitgestelde productie en oplopende kosten. Het Pentagon is de problemen met de straaljager ook meer dan beu en noemt de prestaties van het toestel "onvolwassen" en "onaanvaardbaar".

360° zicht heeft een prijs
Het vliegtuig van Lockheed-Martin is volgepropt met high-end software. Zo is er bijvoorbeeld een speciale helm voor de piloot voorzien waarmee hij via videocamera's 'door' het toestel kan zien. Kostprijs van zo'n 360° zicht? 439.000 euro per helm. In een F-16 heb je vanuit de cockpit ook een 360°-veld, maar daar is geen speciale apparatuur voor nodig aangezien de motor niet in de weg staat. Een bijkomend probleem met de high-end helm is dat de resolutie niet optimaal is. Zo kan het gebeuren dat piloten kleine stipjes niet zien via de camera's. Die stipjes kunnen wel eens vijandelijke vliegtuigen zijn ...

Cruciale fouten in F-35
De Lightening II - zoals de F-35 werd gedoopt- wordt ironisch genoeg voorlopig aan de grond gehouden tijdens onweersbuien. De elektronica wordt namelijk verstoord door bliksem én de brandstoftank kan ontploffen bij een blikseminslag. Een ander incident op een basis in Florida op 23 juni doet de vrees voor mankementen van de straaljager nog meer stijgen. Het zou wel eens kunnen dat er cruciale fouten in het design van de F-35 zitten. "De terugkerende problemen met hetzelfde deel van de motor kunnen een aanwijzing zijn dat de motor met een ernstige en structurele ontwerpfout kampt", legt de Nederlandse luchtvaartexpert Johan Boeder uit. De waslijst van ontwerpfouten en technische kinderziekten is zo lang dat het moeilijk in te schatten is of en wanneer de F-35 echt klaar is om ingezet te worden.

Marketing
Ondanks de slechte reputatie van de F-35 slaagt Lockheed-Martin er wel in om het ministerie van Defensie te overtuigen dat de F-35 de beste keuze is. De marketingmachine van de Amerikaanse fabrikant doet het dus niet zo slecht. Maar het loont de moeite om de alternatieven toch nog eens te bekijken. Want 'in the end' draait de belastingbetaler op voor de kosten. En niemand zit te wachten op een nieuwe miskoop van de federale overheid. Na de Fyra-treinen en de opvolger van de Sea King - die niet bestand was tegen zeezout- hebben we het wel gezien.