Egyptische militairen in de straten van Kairo
In Egypte is na het verstrijken van militaire ultimatum van 17u aan de conflictpartijen het leger met tanks en pantservoertuigen uitgerukt. Volgens ooggetuigen rijden militaire voertuigen in de hoofdstad Kairo en in andere steden door de straten. Doel van het leger is onder andere een demonstratie van aanhangers van de islamistische president Mohammed Morsi aan de universiteit van Kairo, luidt het.
De staatskrant Al-Ahram berichtte dat tanks zijn uitgereden "om in de komende uren gewelddadigheden te verhinderen, die de nationale veiligheid in het gedrang kunnen brengen".
"Militaire coup"
Essam El-Haddad, de nationale veiligheidsadviseur van president Mohamed Morsi, zei eerder vandaag dat er een "militaire coup" op gang is gebracht.
De veiligheidsadviseur van Morsi waarschuwde dat een militaire staatsgreep "heden ten dage" niet kan slagen "zonder aanzienlijk bloedvergieten". Hij zei te verwachten dat de militairen en de politie de aanhangers van de president zullen beletten nog langer te betogen. "Laten we ons wat nu gebeurt bij de juiste naam noemen: een militaire staatsgreep", postte Essam al-Haddad op Facebook. Honderdduizenden Egyptenaren hebben zich voor steun aan de democratie en het presidentschap verzameld en zullen niet wijken, deelde al-Haddad voorts mee. "Om hen te verdrijven, zal geweld nodig zijn". In elk geval zal het tot een "bloedige strijd" komen, waarschuwde hij.
Reisverbod
Een andere medewerker van Morsi, Yasser Haddara, zei dat de president nog normaal aan het werk is in een kantoor op het terrein van de Republikeinse Garde, in een buitenwijk van de hoofdstad Caïro. Of de president het gebouw later vandaag kan verlaten om naar het presidentieel paleis te gaan, is nog onduidelijk, stelde de man.
Morsi en enkele leiders van de Moslimbroeders hebben het verbod gekregen Egypte te verlaten, in het kader van een onderzoek over een gevangenisontsnapping in Wadi Natroun van januari 2011. Dat is uit veiligheidsbronnen vernomen. De luchthaven van Caïro bevestigde het reisverbod. Onder andere de leider van de Moslimbroeders Mohammed Badie en zijn nummer twee, Khairat al-Khater, mogen het land niet verlaten.
Coalitieregering
Het ultimatum van de legertop aan het adres van president Mohamed Morsi verstreek om 17 uur. De legerleiding had gedreigd in te grijpen, als Morsi op dat tijdstip geen akkoord met de oppositie zou hebben bereikt over de verdeling van de macht.
Morsi kwam op het moment van het verstrijken van het ultimatum met een verklaring dat een coalitieregering onderdeel van een oplossing "zou moeten zijn". In het bericht dat op de Facebookpagina van het presidentschap werd geplaatst, haalt Morsi ook uit naar de oppositie. Die zou hebben geweigerd om de dialoog aan te gaan, stelt de president. Hij blijft ook hameren op zijn democratische legitimiteit. "Een scenario dat sommigen willen opleggen aan het Egyptische volk heeft geen consensus onder het Egyptische volk, en grote massa's aanvaarden het niet."
Crisiszitting
Vertegenwoordigers van politieke en religieuze groeperingen en partijen houden intussen een crisiszitting met de legerleiding. Een woordvoerder liet al weten dat er na de bijeenkomst een verklaring volgt.
De militairen ontmoetten deze namiddag al politieke en religieuze leiders. Met name de Moslimbroederschap (MB), de partij van Morsi, en de liberale oppositieleider Mohammed ElBaradei riepen ze op om over de koers van het land te overleggen.
Bevelhebber Abdel Fattahal-Sisi had afgelopen maandag het ultimatum gesteld. De conservatieve islamist Morsi zou een compromis moeten sluiten met de oppositie of moeten opstappen binnen 48 uur. Anders zou het leger het initiatief nemen om het land vooruit te helpen.
Meer tijd?
Een woordvoerder van het leger meldde via Facebook echter dat de strijdkrachten zich nog niet op een tijdstip hebben vastgepind waarop ze "met een verklaring komen". Dat lijkt de politici meer tijd te geven. Maar de MB houdt de boot af. Morsi beschouwt zich als de rechtmatig gekozen president en wil van geen wijken weten. Zo liet hij vannacht ook optekenen in een verklaring die vannacht werd uitgezonden op tv. De woordvoerder van de president zei vandaag dat het beter is dat Morsi "in de verdediging van de democratie zijn leven laat, dan dat hij de geschiedenis ingaat als iemand die de Egyptische hoop op democratie kapotmaakte".
Egyptische media schatten dat Morsi vandaag wordt afgezet. Topmannen uit de strijdkrachten hebben het land van 1952 tot 2012 geregeerd en zetten in die periode een koning en twee presidenten uit eigen gelederen af. De laatste generaal en president, Hosni Moebarak, werd in februari 2011 door de Opperste Raad van de Strijdkrachten aan de kant geschoven.
"Vrijheid belangrijker dan leven"
De Moslimbroederschap stelde zich intussen strijdbaar op. De beweging liet dreigend weten geen "militaire rebellie" te accepteren. Volgens een topfiguur uit de oude beweging van gematigde islamisten, Essam al-Erian, zal het volk niet gelaten toezien, mocht er een militaire opstand uitbreken, aldus al-Erian. "Vrijheid is belangrijker dan leven", zei de voorman strijdvaardig.
