Frankrijk en Duitsland willen opheldering over spionage VS

Duitsland en Frankrijk gaan bij de Amerikanen opheldering vragen over afluisterpraktijken waarvan zij mogelijk het doelwit waren. De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande zullen daarna verslag uitbrengen aan hun Europese collega's. Het initiatief komt er na de onthulling van de grootschalige spionage door de Amerikaanse NSA en krijgt de steun van de andere Europese lidstaten, dus ook van België.

Premier Elio Di Rupo lichtte het Frans-Duitse initiatief donderdagnacht toe, op het einde van dag 1 van de Europese top. "Het is de bedoeling om tegen het einde van het jaar een werkmethode te hebben die moet vermijden dat vrienden elkaar bespioneren", verklaarde hij. "We moeten de pagina omslaan door een nieuwe te schrijven."

Signaal
In de week dat bekendraakte dat de VS tientallen miljoenen telefoongesprekken en sms'en in Frankrijk onderschepten, de Franse ambassades in Washington en bij de VN in New York afluisterden en mogelijk ook het gsm-toestel van de Duitse bondskanselier Angela Merkel hackten, moesten de Europese leiders wel een signaal geven, leggen diplomaten uit. Omdat de samenwerking tussen inlichtingendiensten een nationale bevoegdheid is, was het moeilijk om een Europees initiatief uit te werken.

Voorzitter Herman Van Rompuy van de Europese Raad legde op zijn persconferentie uit dat Parijs en Berlijn samen aan de kar trokken en dat uiteindelijk alle 28 EU-landen hen steunden. "We hebben rechtstreekse relaties met de Verenigde Staten en ons standpunt is dat het partnerschap op wederzijds respect en vertrouwen gebaseerd moet zijn", luidde het. Op de volgende Europese top in december moet er gerapporteerd worden over de gesprekken met Washington.

Terrorisme
Volgens Di Rupo moeten inlichtingendiensten dienen om terrorisme te bestrijden, niet om elkaar te bespioneren. Hij ontwaarde al signalen bij de Amerikaanse president Barack Obama en diens buitenlandminister John Kerry dat ze zich "in zulke dynamiek willen inschrijven". België steunt de demarche van Parijs en Berlijn, maar Di Rupo zei niet dat de spionage waar Belgische bedrijven en de overheid het slachtoffer van geworden zijn, net als in de buurlanden het werk is van de Amerikanen. "Zolang het federaal parket en de staatsveiligheid niets kunnen zeggen (over de daders, red.), kan ik geen precisering geven", aldus de eerste minister.

Chantage
Ondanks de commotie worden de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over een vrijhandelsakkoord niet opgeschort, zoals Europees Parlementsvoorzitter Martin Schulz bepleitte. "We willen chantage vermijden", zei Di Rupo. De premier bevestigde tot slot dat de lidstaten vragen dat het akkoord over de bescherming van de privégegevens van Europese burgers tegen 2015 rond is. Eerder was sprake van 2014, maar omwille van het vele (technische) werk en de onderbreking van de onderhandelingen met het Parlement door de verkiezingen in mei, beslisten ze dat deze timing niet haalbaar is.