"Geef ons drie jaar om er bovenop te komen"

De Limburgse Alida woont al twintig jaar op Kreta. Ze is getrouwd met ingenieur Giorgos, kandidaat voor de linkse partij Syriza die bij de stembusgang in mei de grote winnaar was en het in de polls voor de verkiezingen op 17 juni nipt moet afleggen tegen het conservatieve Néa Dimokratía. Alida gidst voor een Nederlandse wandelorganisatie, in haar werk voelt ze de crisis amper. Maar Giorgos wordt al een jaar niet meer betaald. "Ik lig er niet wakker van, ik leef hier beter met weinig geld dan in België", stelt Alida. Giorgos ziet de oorzaak van de schuldencrisis in twee factoren: lokale zoals de organisatie van de Olympische Spelen in 2004 en de beursbubbel onder premier Simites én internationale factoren zoals de drang van de kapitaalhouders naar snelle en grote winsten.

Giorgos weerlegt de stellingen in de media als zou zijn partij van plan zijn het land uit de eurozone te halen en de banken te nationaliseren.

Controle op geldstromen
"Wat we wel eisen, is controle op de geldstromen. De rijken, die met hun geld in het buitenland zitten, moeten belastingen betalen. Andere Europese landen die in hetzelfde bedje ziek zijn, waar met andere woorden de middenklasse wordt onderuitgehaald, zouden front moeten vormen. Dan kunnen we samen naar oplossingen zoeken. Duitsland kreeg na de Tweede Wereldoorlog zes jaar uitstel van schuldaflossing in het Marshallplan, wij eisen drie jaar. Is dat te veel gevraagd?".

Solidariteit
Alida heeft wat minder werk dan vorig jaar. Niets dramatisch, vindt ze. "Maar in de winter, als ik niet werk, voelen we het wel. Vooral nu Giorgos niet meer betaald wordt, tenzij af en toe een klein schijfje van wat zijn werkgever, een ingenieurskantoor dat voor de overheid wegen aanlegt, hem inmiddels verschuldigd is. Gelukkig heb ik, net als mijn broer, de helft van de huur van het huis van mijn overleden ouders in België. Soms verdient Giorgos iets, maar dat is heel onregelmatig. Kijk, ik kan hier beter leven met weinig geld dan in België. Hier nodigen de mensen elkaar uit om samen te eten, je vindt ook heel wat in de natuur: fruit, kruiden, slakken, noem maar op. Bovendien telen we sinds enkele jaren groenten in de tuin van het huis dat we huren in de buurt van Rethymno".

"We hebben geen kinderen, dat scheelt heel wat. Als wij een dag niets te eten hebben, vinden we dat niet erg. We hebben de voorbije twee jaar geen nieuwe kleren meer gekocht. Sommige dingen kunnen we niet meer doen, zoals met de auto naar België reizen. So what? Wie kinderen heeft, maakt zich meer zorgen".

Lonen twintig procent omlaag
"Het is ook allemaal bijzonder snel gegaan, op twee jaar tijd is het hier een andere wereld geworden. Leerkrachten zagen hun loon van de ene dag op de andere zakken van 1.200 naar 750 euro (*). In maart van dit jaar zakten de lonen gemiddeld met twintig procent. De uitkeringen voor schoolverlaters kelderden, langer dan één jaar krijg je hier geen uitkering. Iets als het OCMW, dat bestaat hier niet. Een vriend van me zit in Athene in de bouw. Hij vertelde me dat huizen waarvoor hij twee jaar geleden nog 400.000 euro kreeg, nu voor 100.000 euro moet verkopen. Je kan die huizen verhuren, maar dan ben je nog niet zeker of je huurder zal betalen en die uit je huis zetten, kan niet".

Olympische strop
Giorgos hamert erop dat de crisis niet alleen en voornamelijk Grieks, maar Europees en wereldwijd. De instap in de eurozone en de Olympische Spelen waren de zaden waaruit de crisis is ontsproten, meent hij.

"Premier Simitis (1996 - 2004) moedigde de Grieken aan te investeren in Griekse aandelen, maar dat was een bubbel. De Grieken hebben in die periode veel geld verloren, en toen moesten we de Olympische Spelen nog financieren. Er werd ons voorgehouden dat die de staat 2 miljard euro zou kosten. Ik behoorde toen tot een groep ingenieurs die zeiden dat het veel meer zou zijn, en dat het Olympisch avontuur op een misdaad tegen Griekenland zou uitdraaien. Niemand luisterde naar ons. Het werd uiteindelijk 23 miljard euro".

Politieke aanwervingen
"De crisis heeft lokale kenmerken zoals de intrede en de uitvoering van de Olympische Spelen en de bubbel van de beurs tijdens de regering van Simites".

"Daarnaast zijn er de internationale kenmerken, waarvan de belangrijkste te wijten zijn aan de drang van het kapitaal naar een snelle en grote winst. Deze behoefte heeft het kapitaal uit de werkelijke economie gehaald en veranderd in de aandelenmarkt".

"Het probleem zit uiteraard dieper. Bij aanwervingen en promoties wordt in dit land niet maar competenties gekeken, het draait altijd en overal om politieke aanstellingen en promoties. Toen Europa Griekenland opdroeg ambtenaren te ontslaan (van de trojka moeten er 150.000 de laan uit tegen 2015, nvdr) is dat horizontaal gebeurd: in alle sectoren 1 procent ontslagen. Maar je had diensten met een overbezetting, waar nu nog pakweg 200 man te veel zit, en diensten die krap zaten en die nu dus niet meer functioneren. Mensen werden nooit geëvalueerd. Niet bij aanwervingen, niet bij de ontslagronde. Dat Griekenland te veel ambtenaren heeft, is een leugen". (**)

"We hebben dokters nodig, leraars, ingenieurs. Maar wat gebeurt er? Mensen worden in een kantoor neergepoot om er een stempel te zetten. Een stempel die zegt 'ga naar het volgende kantoor' (lacht). Wanneer dat is begonnen? In 1822, toen Griekenland zich na meer dan vierhonderd jaar bevrijdde van de Turken. Oudere mensen weten dat, maar ze durven er niets over zeggen uit schrik voor bureaucratische tegenwerking".

Burgerrechten
"We worden constant van het ene systeem in het andere geslingerd, het enige wat overeind blijft is die logge bureaucratie. In 1975, na de junta, zijn alle banken in Griekenland genationaliseerd. Inmiddels is 80 tot 90 procent van de banken weer in privéhanden. Dat is het neoliberalisme, de absolute vrije markt. Als partij eisen we dat de regering controle krijgt over de geldstromen. Maar daarom moet je de banken niet nationaliseren. Of dat realistisch is? Als de burger de banken betaalt, heeft hij toch het recht te weten waar het geld naartoe gaat? Maar al het industrieel kapitaal is in bankaandelen omgezet, voor de speculatie. Echt geld is in virtueel geld omgezet, dat is het probleem van de hele wereld. Waarom het hier zo dramatisch is? Omdat we al onze eigen problemen hadden, zoals ik aanhaalde, maar daar kwamen de Europese- en de wereldproblemen bovenop".

"Kijk, Griekenland is het experiment van Europa. Straks gaan ze ook van Spanje en Portugal zeggen dat ze niet willen betalen. Een uitstap uit de eurozone, dat willen we niet".

Geen sovjetsysteem
"In 1953 kreeg Duitsland met het Marshallplan zes jaar hulp en uitstel van schuldaflossing. Wij hebben drie jaar zonder aflossingen nodig om er weer bovenop te komen. Het kan toch niet dat de banken aan 1,5 procent van de ECB lenen en dat Griekenland 5,5 procent interest moet betalen. Zo worden de banken weer rijker door de crisis. En als ze bankroet gaan, moeten de burgers de banken nog eens redden, zoals ook bij jullie in België is gebeurd. De communisten willen de zogenaamde 'grexit', uit de eurozone, maar wij willen geen sovjetsysteem".

Druk op Europa vergroten
"We zullen een internationale overkoepeling moeten vinden met landen als Spanje, Portugal en Italië. Als we samen dezelfde eisen stellen, wordt de druk op Europa groter. De basisproblemen zijn in al die landen dezelfde: de middenklasse wordt vernield, de werkloosheid is niet te stuiten. Kleine en middelgrote ondernemingen moeten gestimuleerd worden, de grote zijn ons - althans in Griekenland - ontglipt en zitten met hun miljarden in het buitenland. We moeten samen naar oplossingen zoeken, zoals de coöperatieven. Terug naar de bron van het socialisme. Dat is toch niet extreem? Nee, onze partij wordt als gevaarlijk aanzien omdat we een bedreiging zijn voor het neoliberalisme. Onlangs verklaarde een politiek analist op de televisie dat het probleem van het Griekse establishment niet in het memorandum (Europese noodhulp in ruil voor drastische besparingen, nvdr) schuilt, het probleem is dat als Syriza mee gaat regeren er wel eens een ander voorstel zou kunnen komen" (***).

(*): Nog geen derde van de Griekse rijkdom belandt bij de loontrekkers: slechts 36,3 % van het bruto binnenlands product gaat naar de lonen. Dat is het laagste percentage in de Europese Unie. Het gemiddelde loon in Griekenland bedraagt 60 procent van het Europese gemiddelde. De stelling als zou 'de Griek' jarenlang boven zijn stand hebben geleefd, strookt niet met deze cijfers.

(**): In 2009 telde Griekenland 768.009 ambtenaren, de tijdelijken en gedetacheerden inbegrepen. Dat is 11,4 procent van de beroepsbevolking en goed voor de veertiende plaats in Europa. Zweden heeft 30 procent ambtenaren, Denemarken 29 procent en Frankrijk 21 procent. Duitsland heeft er 10,2 procent.

(***): De leider van Syriza, Alexis Tsipras, onthulde inmiddels zijn plannen voor de Griekse economie. Hij hoopt die uit te kunnen voeren na een overwinning bij de verkiezingen op 17 juni. Tsipras wil dat strategische bedrijven staatseigendom blijven, in plaats van ze te verkopen zoals de huidige regering wil. Daarnaast is hij van plan de lonen te bevriezen en wil hij niet korten op pensioenen zoals de trojka eist. Tsipras wil ook huishoudens met grote schulden helpen en de btw op voeding verlagen. De afspraken met de trojka wil hij naast zich neerleggen. De noodsteun heeft de Griekse economie immers niet geholpen en heeft er voor gezorgd dat het land de rest van dit decennium geen geld kan lenen op de financiële markten, aldus Tsipras.

LEES MORGEN:
Grieken ruilen goederen en diensten - "Niemand armer, iedereen rijker"