Griekse 'aardappelbeweging': recht van boer naar consument

De Grieken blijken inventief als het er op aankomt het hoofd boven water te houden tijdens de zware crisis. Een voorbeeld daarvan is de zogenaamde 'aardappelbeweging': een initiatief dat consumenten toelaat voedsel bij de producent te kopen, aan minder dan de helft van de prijs die ze er in de supermarkt zouden moeten voor betalen. Er zijn plannen om de nieuwe coöperatieven uit te breiden tot heel Europa.

Waar en wanneer de beweging precies startte, is niet duidelijk. Vast staat dat de beweging, waarbij duizenden tonnen aardappelen en andere landbouw- en veeteeltproducten door de boeren direct aan de consumenten worden verkocht, in heel het land navolging krijgt.

Topkwaliteit voor derde van prijs
"Want iedereen vaart er wel bij", verklaart professor agricultuurmarketing Christos Kamenides, die de beweging hielp op de rails zetten. "De consument krijgt voedsel van topkwaliteit voor een derde van de prijs die hij er normaal voor zou betalen. De producenten krijgen meteen hun geld" en zijn studenten zijn vastberaden de beweging gaande te houden.

Kamenides en zijn studenten steken de beweging een handje toe op het vlak van organisatie en officiële ondersteuning.

Via gemeentehuis
Meestal gaat het als volgt tewerk: in het gemeentehuis wordt een verkoop aangekondigd. De inwoners schrijven zich vervolgens in en leveren een lijstje binnen van wat ze willen kopen. Dat geven de gemeenteambtenaren dan door aan Kamenides en zijn team, die vervolgens bij lokale boeren informeren wat ze kunnen leveren. De boeren verkopen vervolgens hun producten op een afgesproken plek en tijdstip. Veel verschil met een traditionele markt is er niet, alleen zijn die markten de voorbije decennia verdrongen door duurdere supermarkten.

De nieuwe vorm van directe verkoop is bijzonder populair. Vorige maand werd er zo één georganiseerd in Katerni, ten zuiden van Thessaloniki: het online aanbod van 24 ton aardappelen was op vier dagen tijd uitverkocht.

"De aardappelbeweging is zeer belangrijk", verklaart Elisabet Tsitsopoulou, een van de vrouwen in de wachtrij. "De lonen zijn zeer laag en blijven dalen, maar de prijs van zowat alles blijft even hoog als voordien. Hier is het veel goedkoper, veel minder dan de helft van de normale prijs". Tsitsopoulou kocht 25 kilo aardappelen voor haar gezin en haar buren. "Het andere voordeel is dat je weet waar het product vandaan komt. In de supermarkt weet je dat nooit zeker. Het is een briljant systeem".

Boter bij de vis
Ook de boeren zijn blij. Hun grootste voordeel is dat ze boter bij de vis krijgen. Hun winsten liggen niet hoog, maar ze maken zich sterk dat ze de tussenpersonen hebben weten uit te schakelen die voordien met de grote winsten aan de haal gingen.

Internet
Er zijn inmiddels plannen om de beweging, die in Griekenland ook groenten, bloem en vlees van lokale producenten aan lage prijzen aanbiedt, over heel Europa uit te breiden en zo de dure tussenpersonen uit te schakelen. Het gebruik van het internet is bij de uitbouw van een dergelijk netwerk, dat de monopoliepositie van enkele multinationals zou kunnen breken, van cruciaal belang.

Co-operatieven
Aangemoedigd door het succes van de beweging, die in heel Griekenland wordt toegejuicht door burgemeesters, werkt Kamenides nu aan een bredere organisatie van co-operatieven die producenten en consumenten verenigen. Dit kan leiden tot een nieuw economisch model voor het verkopen en aankopen van essentiële voedingsproducten. Tal van economisten zijn ervan overtuigd dat dergelijke modellen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het breken van 'de cyclus van de crisis' waarin het land is gesukkeld.

Griekenland verkeert al vijf jaar in recessie. De werkloosheid bedraagt er 21 procent, meer dan de helft van de jonge mensen zitten zonder baan. Het minimumloon wordt binnenkort teruggedrongen van 750 naar 500 euro per maand.