Hervorming van grondwet kan Erdogan tot 2034 aan de macht houden

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan kan tot 2034 aan de macht blijven volgens de grondwetshervorming waarover het Turkse parlement dezer dagen debatteert. Het aantal ambstermijnen in het geplande presidentiële systeem is weliswaar tot twee beperkt. Maar in artikel 11 van de voorgestelde wijzigingen klinkt het: "Als het parlement in de tweede ambtstermijn van de president tot nieuwe verkiezingen beslist, kan de president nog eenmaal kandidaat zijn."

Parlementslid en jurist Sezgin Tanrikulu van de grootste oppositiepartij CHP zei vandaag: "Artikel 11 werd ontworpen voor een leider die permanent aan de macht wil blijven". Tanrikulu zei aan het Duitse persbureau dpa dat "dezelfde persoon vijftien jaar en zelfs langer de functie van president kan uitoefenen" met deze wijziging.

De grondwet voorziet in ambtstermijnen van telkens vijf jaar voor de president. Erdogan, die eind februari 63 jaar oud wordt, zei gisteren dat de grondwetshervorming niet op hem persoonlijk afgestemd was.

Volgens de voorgestelde wijzigingen kan het parlement voortaan met een drievijfdemeerderheid nieuwe verkiezingen uitschrijven. Dan wordt niet alleen een nieuw parlement, maar ook een nieuwe president verkozen. Bovendien mag de president tot een partij behoren. Verwacht wordt dat Erdogan dan weer voorzitter van de regeringspartij AKP wordt - met navenante invloed op het parlement.

Als de grondwet door het parlement wordt goedgekeurd en in een referendum dat in de lente gepland is, een meerderheid haalt, dan zouden op 3 november 2019 voor het eerst presidents- en parlementsverkiezingen samen gehouden worden. Om tot in 2035 aan de macht te blijven, moet Erdogan de verkiezingen van 2019 en 2024 winnen. Voor het einde van de legislatuur in 2029 zou het parlement dan voortijdige verkiezingen moeten uitschrijven, waar Erdogan weer een meerderheid achter zich moet krijgen.

Voorwaarde is wel dat Erdogans huidige ambtstermijn niet meegeteld wordt. CHP-parlementslid Tanrikulu zei dat met het nieuwe presidentiële systeem een nieuwe telling begint van de ambtstermijnen. Ook een onafhankelijke grondwetspecialist, prof. Ersan Sen, zei aan dpa dat de ambtsperiodes pas vanaf het begin van het presidentiële systeem geteld worden.

Tanrikulu zei dat zijn partij deze "despotische" hervorming in haar geheel afwijst. "Als CHP zijn wij in elk geval tegen deze grondwetswijziging, die een autoritaire en totalitaire regeringsvorm nastreeft. En we doen alles wat in onze macht ligt om te verhinderen dat deze wijziging kracht van wet krijgt."

Het parlement in Ankara debatteert momenteel over achttien artikelen over wijzigingen van de grondwet. Elk daarvan moet in twee stemrondes een drievijfdemeerderheid krijgen. Aansluitend moeten minstens 330 van de 550 volksvertegenwoordigers voor de hervorming stemmen om het geplande referendum mogelijk te maken.