Hoe Saoedi-Arabië de olieprijs tot wapen maakt

Saoedi-Arabië is de sleutel tot vrede in het Midden-Oosten. Bovendien hangt het lot van Saoedi-Arabië en dus ook van de (wereld)vrede af van olie. Maar de sjeiks pokeren: ze drukken de olieprijs om hun vijanden te verzwakken en leggen daarmee hun achilleshiel bloot.

In Wenen heeft vandaag de Organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) vergaderd. De bijeenkomst was één van de belangrijkste uit de 55-jarige geschiedenis van de organisatie. Niet dat er richtinggevende beslissingen zouden genomen worden want iedereen wachtte op de volgende zet van de heimelijke leider van het kartel: wat voerde Saoedi-Arabië in zijn schild?

Turbulent
Er wachtte de OPEC een turbulente zitting. Voorafgaande aan de meeting stuurde Iran een brief met de vraag aan de deelnemende landen om hun productie wat terug te schroeven zodat Iran volgend jaar weer met olie de markt op kan gaan zonder dat het huidige productieplafond van de OPEC wordt overschreden. Saoedi-Arabië was geenszins van plan om op die eis in te gaan. Er is dan ook beslist dat de OPEC zijn olieproductie niet beperkt maar handhaaft. Ze blijven zo veel olie oppompen om geen marktaandeel te verliezen aan andere landen.

Hogere prijs
Nochtans is een hogere olieprijs en dus ook een productiebeperking voor Saudi-Arabië aangewezen. Het regime heeft geld nodig om de bevolking onder de knoet te houden. De machthebbers staan belastingverlagingen en subsidies voor levensmiddelen toe zodat niemand op het idee komt om de politiek in vraag te stellen.

Radicale islam
De oliedollars stellen de Saoedische monarchie sinds lang in staat om de radicale islam te exporteren naar de hele wereld en een ideologische onderbouw te leveren voor de extremistische terreur. De sjeiks gebruiken het geld eveneens om als grootmacht in te grijpen in oorlogen in het Midden-Oosten. De torenhoge ambities van koning Salman alarmeren westerse inlichtingendiensten. Van voorzichtige diplomatie zoals vroeger is geen sprake meer, nu wordt een politiek van agressieve interventies gevoerd. Koning Salman en zijn zoon Mohammed willen zich als dé leiders van de Arabische wereld profileren. En dat heeft zo zijn prijs.

Spagaat
De missie van de Saoedische sjeiks in Wenen is dan ook zeer heikel. Enerzijds willen ze de dalende olieprijzen stabiliseren zonder aan politieke invloed in te boeten. Anderzijds hebben ze hun leiderschap in de regio net te danken aan de lage olieprijzen omdat erfvijand Iran daar nog veel meer onder lijdt. Van een wankele spagaat gesproken.

Probleem
De sjeiks hebben nog een bijkomend probleem. De Saoedische munt, de riyal, is gekoppeld aan de dollar. Die koppeling en de dalende olieprijzen zorgen ervoor dat de schulden van het land pijlsnel de hoogte in schieten. De prachtgebouwen in de hoofdstad, de weldaden voor de bevolking en de snelle wagens van de koningen zouden wel eens rap tot het verleden kunnen gaan behoren.

Reserves
Door de dalende inkomsten verdient Saoedi-Arabië onvoldoende geld om de kosten van de invoer te dekken. Het land importeert immers meer dan het exporteert. Binnen vijf jaar zijn de geldreserves op.

Europa
De vergadering van de OPEC heeft vandaag weinig zoden aan de dijk gebracht. De meerderheid van de deelnemende OPEC-landen mocht dan al voor een productieverlaging zijn, één grootmacht - Saoedi-Arabië - was tegen. Het is die grootmacht die niet alleen het beleid van de OPEC bepaalt maar ook de strategie aangaande conflicten die het Midden-Oosten destabiliseren en waarvan Europa meer dan ooit de gevolgen voelt.

Tik
Met die beslissing heeft de OPEC een nieuwe tik uitgedeeld aan de olieprijs. In de zomer van 2014 kostte een vat nog 114 dollar. Nu zakt de prijs onder de 40 dollar. Voor één partij is dat alvast goed nieuws: de automobilisten.

Maar olie als pasmunt voor wereldvrede: dat is pas een saga die spannerder is dan welke thriller ook.