Laatste debat tussen Obama en Romney draait om oorlog, geld en vrouwen

Vannacht krijgen de Amerikaanse presidentskandidaten een laatste kans om elkaar het vuur aan de schenen te leggen. Het derde en laatste debat behandelt het buitenlandbeleid van de kandidaten. Dat zou in principe op maat van Obama moeten gesneden zijn, maar Mitt Romney heeft er alle belang bij goed te presteren. Vooral de aanslag in Libië en de discussies omtrent Iran worden boeiende onderwerpen. Vrouwelijke kiezers zijn opnieuw de inzet.

Voor Romney staat er veel op het spel, want Obama haalt met zijn buitenlandbeleid de bovenhand. De dood van Osama bin Laden is bovendien een sterk wapen dat Romney maar moeilijk onschadelijk zal kunnen maken. Vijf dingen die vannacht heel interessant kunnen worden:

1. Economie toch weer hoofdpunt
Hoewel het vannacht over het buitenlandbeleid gaat, zal de economie toch weer de rode draad vormen. De winnaar van het debat wordt de kandidaat die zijn plannen het best binnen het nationale kader kan inpassen. Wie overtuigt de kiezer dat hij jobs uit het buitenland weer naar de Verenigde Staten kan halen?

Romney zal zijn pijlen vooral op China richten. Obama pakte hem er tijdens het tweede debat echter nog op aan door te wijzen op de persoonlijke investeringen van Romney in het land. "Jij bent de laatste die China  harder zal aanpakken", klonk het bitsig. Romney veroordeelde China als manipulator, maar legde nog niet uit wat hij zou doen. Vannacht zal hij dus met iets op de proppen moeten komen, want hij zal het debat vooral naar de economische hoek willen duwen. Op die manier kan hij zijn sterkste programmapunt uitspelen en verdoezelen dat hij op buitenlands vlak slechter scoort.

2. Wie wint discussie over aanslag in Libië?
De aanslag op de Amerikaanse ambassade blijft vooral Romney schade berokkenen. Eerst kreeg hij veel kritiek te verwerken, toen hij Obama er meteen hard over aanpakte. En vorige week liep het opnieuw mis toen moderatrice Candy Crowley zich in het debat mengde en een uitspraak van Romney weerlegde. Die had gesteld dat Obama er twee weken over had gedaan om de aanslag als terrorisme te veroordelen. Obama antwoordde dat hij dat de dag nadien al gedaan had, wat volgens transcripties ook klopte. Voor Romney was dat een uitschuiver van formaat.

Maar in het Republikeinse kamp overheerste toch vooral ontgoocheling, omdat Romney een kans had laten liggen om de administratie van Obama aan te pakken over de aanslag. Er zijn immers nog veel vragen onbeantwoord gebleven. De Democraten kunnen niet ontkennen dat Libië voor Obama eveneens een struikelblok is, maar de discussie toonde ook nog maar eens aan dat buitenlandse politiek niet het sterkste punt van Romney is. Anders had hij dit debat misschien al lang naar zich toe kunnen trekken.

Toch heeft de Republikeinse presidentskandidaat vannacht een nieuwe kans om Libië in zijn voordeel te laten spelen. De voorbije weken is er toch meer verwarring opgetreden en Romney zal stellen dat Obama geen bevredigende antwoorden kan geven. Obama zal dan weer benadrukken dat Romney van een tragedie een politiek agendapunt probeert te maken en dat het conflict geen prioriteit is voor de kiezer.

3. Gesprekken tussen VS en Iran
Ongeveer 48 uur voor het laatste debat publiceerde de New York Times een verhaal over rechtstreekse gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran over de nucleaire activiteiten van dat tweede land. De administratie van Obama heeft het bericht ontkend. Hoe dan ook heeft deze onthulling de aandacht op Iran en Israël gevestigd en wellicht zal deze kwestie een hoofdrol tijdens het debat opeisen.

Obama zal er zeker op wijzen dat Romney met een aanval op Iran in het achterhoofd zit, terwijl hij zelf nog steeds de diplomatieke weg verkiest. Romney gebruikte in het verleden harde taal over Iran en plaatste de discussie centraal in zijn buitenlandprogramma. Tijdens een bezoek aan Jeruzalem beloofde Romney de "nucleaire vaardigheden" van Iran te zullen aanpakken. Analisten zijn vooral ongerust over het feit dat hij het woordje 'vaardigheden' verkoos boven 'wapens'. Het lijkt erop alsof Romney de lat lager legt dan Obama en sneller tot actie wil overgaan.

In de stijl van het debat tussen Jimmy Carter en Ronald Reagan schilderde Obama zijn concurrent af als iemand die oorlog zoekt. In 1980 antwoordde Reagan zijn Democratische tegenstander dat hij vrede door actie verkiest en op die manier wil vermijden dat nog meer Amerikaanse levens verloren gaan. De Republikeinse achterban wil dat Romney een gelijkaardige strategie toepast.

4. Obama-Romney in American football interessanter
Het derde debat zal een pak minder kijkers lokken dan de twee voorgangers. Obama zou zelf niet eens kijken, als hij niet op het podium moest staan. Obama's Chicago Bears nemen het op tegen de Detroit Lions, de thuisploeg van Romney tijdens zijn jeugd. In het baseball staat de beslissende wedstrijd tussen de Cardinals en de Giants op het programma. Sportfans hebben dus andere dingen te doen tijdens het debat.

Dat kan een grote invloed hebben op de uitwerking van het debat bij de kiezers. Veel mensen zullen afhankelijk zijn van de berichten in de media en zich zo laten (mis)leiden. Het wordt nochtans echt showtime, want volgens kenners lopen de kandidaten tijdens het laatste debat een groter risico op blunders. Obama en Romney haten elkaar, maar zijn inmiddels gewend aan elkaars gezelschap. Dat betekent dat het wederzijds respect zal afnemen en ze geen blad meer voor de mond nemen. Vooral voor Romney is dit gevaarlijk terrein, want hij liet zich al eerder tijdens zijn campagne op domme versprekingen betrappen.

Aan de andere kant zouden Obama en Romney zich juist sober en heel voorzichtig kunnen opstellen. Dan zal dit debat weinig veranderen aan de race naar het Witte Huis.

5. Iran is een vrouwenzaak
Obama's uitspraken over het beëindigen van twee oorlogen en nieuwe oorlogen vermijden spreken vooral vrouwelijke kiezers aan, hoewel alle kiezers er natuurlijk wel door zullen worden beïnvloed. Economie mag dan wel centraal staan, oorlog zal zoals in de vorige twee verkiezingen niemand onberoerd laten. Vrouwen zijn echter altijd eerder tegen militaire actie, terwijl mannen al eens van mening durven veranderen. Her verschil tussen vrouwelijke en mannelijke kiezers is op dit vlak vaak erg groot, soms meer dan tien procent. Toen minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en Amerikaanse VN-ambassadrice Susan Rice een oproep deden tot luchtaanvallen in Libië kregen ze geen steun uit vrouwelijke hoek. Slechts 25 procent van de Amerikaanse vrouwen ging akkoord, terwijl 38 procent van de mannen voorstander was.

Voor het tweede debat stelden we al dat vrouwen de deuren van het Witte Huis zullen openen en dat is niet veranderd. De Democraten zien vannacht een kans om vrouwelijke kiezers terug te winnen, die om economische redenen voor Romney kozen. Romneys kritiek op Obama tijdens zijn speech op de Republikeinse conventie kreeg weinig steun bij vrouwelijke kiezers. Romney stelde toen dat Amerika minder veilig geworden was door Obama's gebrek aan actie omtrent de nucleaire dreiging van Iran.

Het einde van de oorlogen in Irak en Afghanistan zal Obama niet meer kunnen gebruiken, maar Iran biedt hem een unieke kans om een belangrijk deel van zijn kiespubliek over de streep te trekken. Obama zal Romney zeker vragen wat hij anders zou doen met Afghanistan en Iran. We zijn benieuwd naar het antwoord.


VOLG HET DEBAT LIVE! Vannacht zal onze redactrice in de Verenigde Staten het debat weer LIVE voor jou volgen. Je krijgt meteen een analyse van de uitspraken van Barack Obama en Mitt Romney, en tegen de ochtend kan je alles over de impact van het laatste debat lezen.