Merkozy wil sancties voor EU-landen met buitensporig tekort

"We gaan volle kracht vooruit om het vertrouwen in de euro en de eurozone te herstellen." Met die woorden stelde de Franse president Nicolas Sarkozy vandaag het langverwachte akkoord voor dat hij met de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft bereikt om het economisch bestuur in de eurozone verder te versterken. Landen met een buitensporig begrotingstekort moeten automatisch worden gesanctioneerd, maar het Europees Hof van Justitie zou slechts een controlefunctie krijgen.

Angela Merkel kwam rond 13.30 uur op het Elysée aan voor overleg met Sarkozy. Na twee uur was er witte rook: de Frans-Duitse as is het eens over nieuwe verregaande hervormingen voor de eurozone.

Grote tegenstellingen
De tegenstellingen tussen Parijs en Berlijn waren nochtans groot. Duitsland wilde graag een sterk, automatisch supranationaal toezicht op de begrotingen van de eurolanden om begrotingsdiscipline af te dwingen, met automatische sancties voor de zondaars. Parijs zag de landen liever zelf het roer in handen houden en pleitte voor een grotere rol voor de Europese Centrale Bank.

Na wekenlang gepalaver is er vandaag een compromis uit de bus gekomen. Volgens Parijs en Berlijn moeten de zeventien eurolanden een "gouden regel" in hun grondwet inschrijven die hun tekorten terugdringt. Die wet moet "geharmoniseerd" worden op Europees niveau en het grondwettelijk hof in elk land moet kunnen controleren of de nationale begrotingen effectief "terug naar een evenwicht" gaan. Het Europees Hof van Justitie zal niet de bevoegdheid krijgen om de nationale begrotingen te verwerpen - zoals Merkel wilde - maar zal verifiëren of de 17 gouden regels effectief een begrotingsevenwicht afdwingen.

Automatische sancties
Landen die het tekort op hun begroting niet (voldoende snel) afbouwen richting de min 3 procent, zouden in het Frans-Duitse voorstel toch "automatisch" gesanctioneerd worden. Om deze structurele hervormingen mogelijk te maken, volstaat het huidige Europese verdrag niet. "Onze beslissingen zijn bedoeld om nieuwe regels op te zetten zodat een herhaling (van de crisis) vermeden wordt", verklaarde Sarkozy op een persconferentie met Merkel. "Dit kan een nieuw verdrag zijn dat door de 27 (EU-landen) ondertekend wordt, of door de zeventien (landen van de eurozone), uitgebreid met alle landen die willen meedoen."

Europese Top
Hoe het nieuwe verdrag er volgens Merkel en Sarkozy precies moet uitzien en hoe de sancties automatisch afgedwongen zullen moeten worden, is nog niet duidelijk. Woensdag maken ze hun voorstellen in een brief over aan Europese Raadsvoorzitter Herman Van Rompuy, die ze vervolgens donderdag en vrijdag op de Europese top voorlegt aan alle 27 staats- en regeringsleiders. Sarkozy, die in april 2012 herverkozen hoopt te worden als president, wil dat de contouren van een verdragswijziging of van een nieuw verdrag tegen maart overeengekomen worden. Wellicht mikken hij en Merkel erop dat hun plannen geïntegreerd worden in de voorstellen van Van Rompuy voor een sterker economisch bestuur in de eurozone - voorstellen die op de EU-top van maart gepresenteerd worden.

Vorige week liet Mario Draghi, de voorzitter van de Europese Centrale Bank, verstaan dat de ECB mogelijk structureel zal tussenkomen op de obligatiemarkten als de eurolanden strengere begrotingsafspraken maken. Mogelijk rekent Sarkozy erop dat zijn toegevingen aan Merkel en de afspraken die eind deze week op de top gemaakt worden Draghi over de streep zullen trekken. Op hun persconferentie zeiden Merkel en Sarkozy alleen maar dat ze de onafhankelijkheid van de ECB respecteren.

2012 in plaats van 2013
Behalve de nieuwe begrotingsregels kwamen Parijs en Berlijn ook overeen om het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), de opvolger van het tijdelijke noodfonds EFSF, al in 2012 op te richten in plaats van in 2013. De beslissingen met betrekking tot het ESM moeten niet met unanimiteit genomen worden, maar met een gekwalificeerde meerderheid van 85 procent van de bijdragen van de eurolanden aan het ESM.

In een boodschap die duidelijk gericht was aan investeerders zeiden ze ook dat een bijdrage van de privésector aan de schuldherschikking van een probleemland beperkt blijft tot Griekenland. Die bijdrage werd in juli overeengekomen, maar de uitvoering ervan blijkt heel wat voeten in de aarde te hebben. Hoe dan ook wordt de operatie dus niet herhaald.

"Wat een gek idee"
Tot slot zei Sarkozy ook niet te geloven in euro-obligaties als oplossing voor de crisis. Hij komt daarmee tegemoet aan Merkel, maar deed op de persconferentie alsof hij nooit een ander standpunt had verdedigd. "Ik zou aan de Fransen willen zeggen: wat een gek idee dat de schuld gemutualiseerd zou kunnen worden en betaald door Duitsland en Frankrijk zonder dat de uitgifte van andere landen gecontroleerd zou kunnen worden." Met andere woorden: de uitgifte van euro-obligaties is niet voor meteen. (afp/dpa/lpb/adb)