Moebarak was bijna 30 jaar 'farao'
Vriend en vijand noemen de al dertig jaar heersende Hosni Moebarak (1928) de laatste farao van Egypte. Zij verwijzen daarbij naar naar zijn lange en autoritaire leiderschap. Zijn tegenstanders beklemtonen het ondemocratische karakter van Moebaraks regime. De Egyptenaar is vier keer als staatshoofd herkozen met een referendum, waarbij nog nooit een rivaal heeft meegedongen.
Voormalig gevechtspiloot en luchtmachtcommandant Moebarak werd vicepresident in 1975. Hij werd in de presidentszetel geschoven na de moord op Anwar Sadat in 1981. Moebarak heeft het beleid van Sadat voor een groot deel voortgezet. De vrede met Israël in 1979 leidde ertoe dat Egypte jaarlijks miljarden dollars aan economische en militaire steun kreeg van de Verenigde Staten. Als trouwe bondgenoot van de VS beloofde hij na de aanslagen van 11 september 2001 alle hulp in de strijd tegen het terrorisme. Maar hij volgt Washington niet klakkeloos.
Aanzien in oost en west
Onder meer uit angst om in eigen land in de problemen te komen weigerde hij president George W. Bush te volgen in diens roep om een nieuw Palestijns leiderschap en Yasser Arafat te vervangen. Het qua inwoneraantal (bijna 80 miljoen) verreweg voornaamste Arabische land raakte echter door Sadats historische zet geïsoleerd in de Arabische wereld. Dankzij de voorzichtig manoeuvrerende Moebarak is Egypte echter weer een leider onder de Arabieren en geniet het land aanzien in oost en west.
In de jaren negentig rekende Moebarak meedogenloos af met moslimextremisten. Hij werd daarbij geholpen door de 'eeuwige noodtoestand', die normaal werd onder Moebarak. De president kan rekenen op de steun van de strijdkrachten, geheime diensten en de talrijke verklikkers onder de Egyptenaren, die dicht op elkaar wonen.
De moslimextremisten waren voor Moebarak een argument om de macht ferm in handen te houden. Zonder hem zouden de radicale islamieten het land overnemen, zo verdedigde hij zich steeds tegen westerse landen. De stelselmatig frauduleuze verkiezingen zijn nooit een probleem geweest voor de president en het apparaat van de Nationaal Democratische Partij (NDP). Zij leken de afgelopen jaren open te staan voor echte democratie, maar de verkiezingen werden desondanks steeds oneerlijker.
De acties van het enorme politieapparaat hebben gewapende fundamentalistische groepen vrijwel uitgeroeid. De gevangenissen puilen uit met duizenden strijders, symphatisanten en tal van 'onschuldige verdachten'.
Groeiende werkloosheid en armoede
De laatste jaren klaagde de bevolking over de groeiende werkloosheid en armoede. De gemiddelde leeftijd van de bevolking is begin twintig jaar, wat relatief jong is. Velen moeten rondkomen van een euro per dag of minder. De spanning over de armoede en de onvrijheid leidde in januari tot een uitbarsting. De bevolking voelde zich sterk genoeg, toen het zag hoe boze Tunesiërs erin slaagden om hun president het land uit te jagen.
Moebarak zag hoe zijn inwoners acht dagen protesteerden en zijn oproerpolitie trotseerden. De avondklok werd genegeerd en een mars van minstens een miljoen Egyptenaren nam Moebaraks laatste sprankje hoop op een nieuwe ambtstermijn weg. Dinsdagavond kondigde hij aan in september afscheid te nemen. (anp/mvdb)
