Oekraïne begint met mobiliseren krijgsmacht

Oekraïne begint vanochtend met het mobiliseren van de krijgsmacht. Het land vreest een oorlog met Rusland omdat president Vladimir Poetin van het Russische parlement toestemming heeft gekregen militair in te grijpen op het grondgebied van Oekraïne. Het conflict rond het schiereiland de Krim dreigt te escaleren. De Verenigde Naties roepen op tot kalmte.

De VS hebben zaterdagavond Rusland gedreigd met "grotere politieke en economische isolatie" als het niet inbindt in de Oekraïne-crisis. Washington wil dat de Russische troepen op de Krim in hun bases terugtrekken. Ook moet het land zich onthouden van inmenging elders in Oekraïne.

De Russische Raad van de Federatie (Eerste Kamer) heeft zaterdag bepaald dat Rusland "uitgebreide maatregelen" mag nemen om de veiligheid van Russische burgers in Oekraïne te beschermen. Dat gebeurde nadat president Vladimir Poetin toestemming had gevraagd tot militair ingrijpen. De verklaring beperkt zich dus niet alleen tot de Krim. Op beelden van CNN is te zien dat Russische tanks al in het land zijn.

Poetin wil zijn bevel voor een militaire tussenkomst op de Krim van de verdere ontwikkeling van de situatie op het schiereiland afhankelijk maken. De Oekraïense interimpresident Toertsjinov gaf zijn leger ondertussen ook al het bevel zijn troepen in gereedheid te brengen. Alle militaire reservisten worden momenteel ook opgeroepen.

Poetin en Obama telefoneren
Rusland eigent zich het recht toe "zijn belangen en de Russisch sprekende bevolking" te beschermen bij geweld in het oosten van Oekraïne en in de Krim. Dat heeft de Russische president Vladimir Poetin aan zijn Amerikaanse collega Barack Obama laten weten over de telefoon. Zo schrijft het Kremlin in een persbericht. Volgens Poetin is er sprake van een "echte dreiging voor de levens en het welzijn van de Russen op Oekraïens grondgebied". De Russische president spreekt daarbij van "criminele acties van ultranationalisten die ondersteund worden door de huidige autoriteiten in Kiev".

De Amerikaanse president heeft er bij zijn Russische collega op aangedrongen om op een vreedzame manier in dialoog te gaan met de autoriteiten in Kiev, onder meer over de Russische bezorgdheid over de behandeling van Russen in het land. Obama herinnerde Poetin eraan dat Rusland de internationale regels overtreedt door zijn interventie in Oekraïne. Dat laat het Witte Huis weten.

Naast Obama belde de Russische president zaterdag ook met zijn Franse ambtgenoot François Hollande. Ook tijdens dat gesprek onderstreepte hij de reële bedreiging voor de Russen.

Kerry waarschuwt voor Amerikaans-Russische relaties
Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken John Kerry waarschuwt Moskou dat een militaire interventie in Oekraïne een bedreiging is voor "de vrede en veiligheid" in de regio en een "ernstige" impact kan hebben op de Amerikaans-Russische relaties.

"Als Rusland geen snelle en concrete maatregelen neemt om de spanning af te bouwen, zal de impact op de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Rusland en op de internationale positie van Rusland diepgaand zijn", zo waarschuwde Kerry zaterdag in een persbericht.

"Russische burgers beschermen"
In Charkov bestormden pro-Russische betogers een overheidsgebouw. Ook in andere steden kwamen pro-Russische betogers op straat en werden Oekraïnse vlaggen ingeruild voor Russische. Niet altijd zonder slag of stoot.

De Russische burgers en militair personeel in Oekraïne mogen daardoor met militaire middelen worden beschermd, meldt persbureau Interfax. Volgens de aanvraag van Poetin zijn de levens van Russische burgers in gevaar door de "extraordinaire" situatie in het land.

Poetin kan met de toestemming gewapende eenheden naar Oekraïens grondgebied sturen, om de "politieke situatie" in het land te "normaliseren". De verklaring beperkt zich niet tot het schiereiland de Krim.

Een woordvoerder van het Kremlin heeft tegen persbureau Reuters gezegd dat de inzet van troepen op de Krim niet per se snel zal volgen. Het Kremlin liet weten dat Poetin nog niet heeft besloten over militair ingrijpen. Volgens zijn woordvoerder hoopt hij dat de situatie niet verder escaleert. Poetins besluit zal afhangen van de verdere ontwikkeling op het schiereiland de Krim. De Federatieraad stemde unaniem in met ingrijpen. De beslissing ging gepaard met toespraken met sterke antiwesterse retoriek. Volgens Volkskrant-journalist Olaf Koens zouden er al elders bij de grens met de Oekraïne troepen zijn gesignaleerd.

Troepen in gereedheid
De Oekraïense interim-president Oleksandr Toertsjinov heeft het leger ondertussen ook bevolen zijn troepen in gereedheid te brengen. Hij hamerde erop dat er geen rechtvaardiging was voor wat hij de "Russische agressie" tegen Oekraïne noemde.

Interim-premier Arseni Jatsenjoek voegde daaraan toe dat de Russische troepen op de Krim moeten terugkeren naar hun bases. Een militaire interventie van Rusland zou leiden tot oorlog en tot het einde van de betrekkingen tussen Moskou en Kiev. Beiden spraken na een vergadering van meer dan drie uur met de defensietop.

Vloot
Het Russische parlement riep president al op om actie te ondernemen om de inwoners van het Oekraïense schiereiland Krim te beschermen. Op het schiereiland werken militairen van de Russische Zwartezee Vloot uit Sebastopol al samen met de lokale veiligheidsdiensten. De meeste bewoners van de Krim zijn etnische Russen.

De leiders van de Krim in het zuiden van Oekraïne werken samen met Russische militairen van de Zwarte Zeevloot om belangrijke gebouwen op het schiereiland te bewaken. In de oostelijke steden Charkov en Donjetsk hebben duizenden betogers zich verzameld om hun steun voor Rusland uit te spreken en zich te verzetten tegen de politieke omwenteling in de hoofdstad Kiev.

Verzet tegen nieuwe macht
De nieuwe premier Aksenov van de Krim vroeg eerder vandaag al de Russische president om hulp. Het schiereiland de Krim is overwegend Russisch, maar ingedeeld als autonome republiek in Oekraïne. Zij verzetten zich tegen de nieuwe machthebbers in Kiev die zich richting de Europese Unie willen bewegen.

Volgens de interim-minister van Defensie in Kiev heeft Rusland recent 6.000 militairen naar de marinebasis op de Krim gestuurd. Russen overmeesterden volgens de bewindsman onder meer de luchthaven van de hoofdstad van de Krim, Simferopol, een basis van de grenswacht in Sebastopol en een antiraketbasis van de Oekraïense strijdkrachten in Jevparoija in het westen van de Krim. De Oekraïense marine op de Krim is uitgeweken naar zee.

Ernstige zorgen over spanningen
De Amerikaanse president Barack Obama waarschuwde eerder dat Moskou een prijs zal betalen als het militair ingrijpt. Op wat voor maatregelen Obama doelde werd niet duidelijk. In een reactie op de laatste gebeurtenissen drong Obama er bij Rusland op aan de onafhankelijkheid van Oekraïne te respecteren en geen misbruik te maken van het buurland dat een politieke omwenteling doormaakt. "Iedere schending van de soevereiniteit en territoriale integriteit zou ernstig destabiliserend zijn", zei Obama. Hij waarschuwde dat een Russisch ingrijpen niet in het belang is van de bevolking in Oekraïne, Rusland of Europa.

De Verenigde Staten hebben intussen beslist niet naar de G8-bijeenkomst in juni in het Russische Sochi te gaan. Ze dreigen Rusland met "grotere politieke en economische isolatie" als het niet inbindt in de Oekraïne-crisis. Ook Canada heeft al actie ondernomen: het land roept zijn ambassadeur in Rusland terug "voor overleg" en schort de G8-voorbereiding op.

Ook de Duitse minister Frank-Walter Steinmeier van Buitenlandse Zaken eiste op felle toon uitleg van Rusland. Steinmeier beschouwt de ontwikkelingen van vandaag op de Krim als gevaarlijk. Hij wil ook snel overleggen met zijn collega's van de Europese Unie over een gezamenlijk standpunt over de crisis in Oekraïne en het Russische ingrijpen op de Krim.

Steinmeiers Britse collega William Hague heeft vandaag de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, gebeld en opgeroepen de situatie op de Krim "te de-escaleren". Hij heeft naar eigen zeggen ook aangedrongen op respect voor de grenzen van Oekraïne.

Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties heeft gebeld met president Vladimir Poetin. De VN-generaal riep de Russische president op om "snel in gesprek te gaan met de autoriteiten in Kiev", zodat snel een eind kan worden gemaakt aan de crisis tussen Rusland en Oekraïne.

Spoedvergadering EU
Onze minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders roept Rusland en president Vladimir Poetin op om alle internationale regio's te respecteren. De minister heeft de Raad van Buitenlandse Zaken (RBZ) gevraagd om samen te komen om tot een gemeenschappelijk Europees standpunt te komen. De vergadering staat gepland op maandag. Catherine Ashton, hoofd van het buitenlands beleid van de Europese Unie, heeft de spoedvergadering van de 28 EU-buitenlandministers over de situatie in Oekraïne nu maandag in Brussel bevestigd. "Wat ook de Russische belangen in de Krim mogen zijn, de onderhandelingstafel is de juiste plaats om conflicten op te lossen en niet militair ingrijpen." Dat zegt Guy Verhofstadt, fractieleider van de liberalen in het Europees Parlement. Verhofstadt wil dat de EU zo snel mogelijk bemiddelt.

Consultatie NAVO-partners
In verband met de Russische militaire activiteiten op het bij Oekraïne behorende Krim-schiereiland zijn er enkele "nauwe consultaties" tussen de 28 Navo-bondgenoten. Dat deelde Navo-secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen zaterdag via de microblogsite Twitter mee.

Aksenov liet weten dat een referendum over de onafhankelijkheid van de Krim is vervroegd van 25 mei naar 30 maart. Inwoners van het schiereiland mogen dan zeggen of de Krim autonoom onderdeel moet blijven van Oekraïne of verder moet in de federatie Rusland.