"Ook recht op vergoeding als vertraging trein gevolg is van overmacht"

Spoormaatschappijen die hun reizigers een vergoeding moeten betalen omdat hun trein een grote vertraging heeft opgelopen, mogen niet vrijgesteld worden van het betalen van die vergoeding als de vertraging het gevolg is van overmacht. Dat arrest heeft het Europees Hof van Justitie geveld.

Een Europese verordening uit 2007 stelt dat treinreizigers die met meer dan een uur vertraging worden geconfronteerd, recht hebben op een gedeeltelijke terugbetaling van hun ticket. Bij een vertraging van minstens een uur kunnen ze minimum 25 procent terugvorderen. Loopt de vertraging op tot twee uur of meer, dan kan de reiziger zijn ticket voor de helft terugbetaald krijgen.

Overmacht
Het Oostenrijkse ÖBB-Personenverkehr was door het nationale controleorgaan voor het spoor gevraagd om op basis van de Europese wetgeving een provisie in zijn algemene voorwaarden te schrappen die stelt dat het recht op compensatie niet geldt wanneer de vertraging het gevolg is van overmacht - en de spoormaatschappij er dus geen rechtstreekse schuld aan heeft. De Oostenrijkse exploitant was het daar niet mee eens en trok naar de rechter, die de zaak doorspeelde naar het Europees Hof.

Dat oordeelde nu dat ook bij overmacht de passagier een vergoeding mag eisen. Op basis van de Europese verordening mag ÖBB-Personenverkehr de gewraakte uitzondering niet aanhouden.

"Gunstig systeem bij NMBS"
Spoorwegmaatschappij NMBS zal het arrest van het Europese Hof van Justitie "grondig bestuderen", zegt NMBS-woordvoerder Bart Crols. Crols wijst er nog op dat de NMBS "al enkele jaren in vergelijking met andere landen een erg gunstig systeem hanteert" van compensatie voor vergoedingen.

Reizigers van wie de trein minstens 60 minuten vertraging heeft ("occasionele langdurige vertraging"), worden door de NMBS "vergoed aan 100 procent van de waarde van een enkele reis", zo staat op de website van de maatschappij. Wie in een periode van zes maanden minstens 10 vertragingen oploopt van meer dan 30 minuten, krijgt een compensatie van 50 procent. Bij 20 vertragingen van meer dan 15 minuten is dat 25 procent.

Er zijn evenwel uitzonderingen. Zo betaalt de NMBS geen compensatie in geval van "overmacht, bijvoorbeeld natuurrampen of extreme weersomstandigheden", indien de trein meer dan 60 minuten vertraging heeft.

^{(Lees verder onder de foto)}

"Luisteren naar de klanten"
Guido Herman, ombudsman voor de treinreizigers, pleit voor een constructieve dialoog om te komen tot een goede, praktische regeling over compensatie bij vertragingen "waar iedereen zich in kan vinden". "De operatoren hebben er alle belang bij goed naar hun klanten te luisteren", zegt Herman. Door te overleggen "kunnen we vermijden dat er langdurige processen en conflictsituaties ontstaan."

Hij verwijst naar de sector van de luchtvaart, waar de operatoren volgens hem initieel de Europese regels over passagiersrechten "vrij conservatief en vooral in hun eigen belang" interpreteerden. Na een aantal processen werden ze echter gedwongen om de rechten veel breder in te vullen.

"Voorwaarden aanpassen"
Reizigersorganisatie TreinTramBus is opgezet met het arrest. "Dit gaat een einde maken aan heel wat discussies", zegt Kees Smilde. "NMBS Mobility (dat het binnenlandse treinverkeer regelt) en NMBS Europe (dat het internationale reizigersverkeer regelt) moeten aanpassingen doen in hun vervoersvoorwaarden", stelt hij.

In 2012 betaalde de NMBS voor 1,31 miljoen euro compensaties uit aan reizigers omwille van vertragingen, zo bleek in juli uit het antwoord van minister van Overheidsbedrijven Jean-Pascal Labille op een parlementaire vraag. De spoorwegmaatschappij kreeg vorig jaar 80.500 aanvragen tot compensatie.