Politieke patstelling in Italië. En wat nu?
Pier Luigi Bersani wint in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, de populist Silvio Berlusconi in de Senaat. Maar komiek Beppe Grillo is met een kwart van de stemmen de grote winnaar. Hij wilde de politieke elite last bezorgen, en dat is hem gelukt. Italië verkeert in een impasse. En wat nu?
Wie is de grote winnaar van de Italiaanse parlementsverkiezingen? Feitelijk is dat Bersani. Hij behaalde een meerderheid in de kamer. Maar hij zag zijn overwinning in de loop van gisteravond steeds steeds kleiner worden, ten voordele van de komiek Beppe Grillo, die bijna een kwart van de stemmen wist binnen te halen, nog meer dan in de opiniepeilingen was voorspeld.
Grillo
Door het succes van Grillo - vermoed wordt dat hij veel stemmen van de socialisten heeft weggekaapt - is Bersani nu waarschijnlijk niet in staat om een meerderheid te creëren in de Senaat. En dat is precies wat Grillo voor ogen had. Hij wilde een lastpak zijn voor de gevestigde politieke elite. En dat is hem gelukt.
Zijn protestbeweging is uitgegroeid tot de grootste partij van Italië, en dat in drie jaar tijd. Het ziet ernaar uit dat zijn beweging meer dan 50 zetels kan bemachtigen van de in totaal 315 te vergeven zetels in de Senaat en nog eens 110 van de 630-zetels in de Kamer van Afgevaardigden.
Maar daarvoor moet wel eerst met het kamp-Bersani om de tafel gezeten worden en Grillo heeft al aangegeven daar weinig voor te voelen. Tegelijkertijd is hij de man die zichzelf geen plek in het parlement gunt (sterker nog: hij mág niet eens zitting nemen, vanwege het strafblad dat hij heeft door in 1980 een auto-ongeluk te veroorzaken waarbij drie mensen om het leven kwamen). Nu wil hij 'zijn mensen' - politiek onervaren kandidaten - in het parlement neerplanten.
Sommigen daarvan hebben al laten weten bereid te zijn om met de socialisten te praten. Mochten Grillo's mensen daadwerkelijk in het parlement terechtkomen, dan is dat slecht nieuws voor Europa. Grillo heeft namelijk de oorlog verklaard aan de Europese Unie. Wat hem betreft komt er een referendum met de vraag of Italië nog wel lid moet blijven van de eurozone. Hij staat ook zeer sceptisch tegenover de euro.
Berlusconi
Bersani staat voor nog een obstakel: Berlusconi. Zijn centrumrechtse blok heeft het met 29,18 procent van de stemmen zeer goed gedaan (ter vergelijking: het Bersani-kamp kwam op 29,55 procent uit). De ex-premier heeft zijn nederlaag erkend, maar gaf tegelijkertijd aan dat hij bereid is om een pact te sluiten met Bersani. Die zit daar waarschijnlijk niet op te wachten, maar hij kan moeilijk om Berlusconi heen - die heeft immers de meeste zetels in de Senaat.
Bersani lijkt ondanks de ongunstige verkiezingsuitslag vastbesloten om een coalitie te vormen. "We moeten verantwoordelijkheid nemen in het belang van Italië", zei hij tegen het Italiaanse persbureau ANSA.
De Italiaanse media denken daar ogenschijnlijk anders over: in verschillende kranten werd opgeroepen om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Specialisten opperden dat de omstreden kieswet aangepast moet worden (een discussie die al jaren wordt gevoerd in Italië).
En nu
Wat nu? Dat valt op dit moment nog moeilijk te voorspellen. Duidelijk is dat de uitslag door Europa als slecht nieuws wordt gezien. De uitslag wijst uit dat Italianen weinig voelen voor bezuinigingen. De huidige premier Mario Monti is hard afgerekend op zijn beleid. Hij kreeg slechts tien procent van de stemmen is daarmee misschien wel de grootste verliezer.
Áls er al een regering komt - en daarvoor moet naar verwachting eerst maanden onderhandeld worden - dan zal deze zwak zijn. De broodnodige hervormingen zullen als kwelgeesten blijven rondzingen in beide kamers.
