Protesten zwellen aan, leger wil noodtoestand opheffen

Na het vrijdaggebed hebben in de Egyptische hoofdstad Caïro honderdduizenden aanhangers van de oppositie tegen het regime van president Hosni Moebarak gedemonstreerd. In woedende spreekkoren eisten de demonstranten op het Tahrirplein in het stadscentrum het ontslag van het staatshoofd. Vroeg op de middag pakten nog meer demonstranten op het plein samen. Volgens de Arabische nieuwszender al-Jazeera had de imam tijdens het vrijdaggebed het volk opgeroepen sterk te blijven en aan zijn eisen vast te houden.

Eerder vandaag namen betogers het presidentieel paleis en het omroepgebouw in het vizier, zo heeft de Arabische nieuwszender al-Jazeera gemeld. Het Egyptische leger roept de burgers echter op om het normale leven weer op te nemen. Ze verklaren garant te zullen staan voor de hervormingen die Moebarak wil doorvoeren. De Egyptische vicepresident Omar Soeleiman heeft gezegd dat er een vicepremier komt, belast met de "nationale dialoog". De onrust stuwt in elk geval de olieprijzen verder omhoog.

Het leger, het machtigste instituut dat ook een groot deel van de economie beheert en exploiteert, is naar eigen zeggen bereid de noodtoestand op te heffen, wanneer mogelijk. Maar het leger waarschuwt dat het bedreigingen van de nationale veiligheid zal weerstaan.

Soeleiman heeft premier Ahmed Shafik gevraagd een adjunct aan te duiden uit de "wijze mannen" om verantwoordelijk te zijn voor de "nationale dialoog", aldus het bericht op de Egyptische staatszender. Op het Tahrirplein zingen massa's mensen "het volk en het leger hand in hand".

Presidentieel paleis
De BBC meldde om 10.11 uur Belgische tijd dat er meer volk in de straten van Caïro was dan een correspondent van de Britse openbare omroep daar voorheen al gezien had, op dat tijdstip van de dag. De Britse kwaliteitskrant The Guardian twitterde dat Egyptenaren zich vanuit alle richtingen naar het Tahrirplein begeven.

Volgens al-Jazeera, de zender met hoofdkwartier in het Qatarese Doha, zijn ook duizenden betogers richting het presidentieel paleis getrokken in het centrum van de Egyptische hoofdstad. Ook hebben demonstranten die opkomen voor democratie de toegang tot het parlementsgebouw aan de Bevrijdingslaan geblokkeerd. 15 legerofficieren zouden al zijn overgelopen naar de demonstranten.

Dreigende confrontaties
Duizenden omsingelen het door het leger afgesloten gebouw van de radio en televisie, de media die zij als spreekbuis van het regime van president Hosni Moebarak zien. Nadat Moebarak gisteren tegen alle verwachtingen in niét zijn aftreden aankondigden, reageerden de betogers bijzonder ontgoocheld en kwaad. Sommige aanwezigen vrezen dat het tot gewelddadige confrontaties kan komen. Het blijft daarnaast onduidelijk welke kant het leger zal kiezen indien de verschillende partijen inderdaad slaags geraken. De Opperste Raad van het leger zal later vandaag een "belangrijke boodschap tot het volk" richten, zo heeft het officiële persbureau Mena gemeld.

Ook de Amerikaanse president Barack Obama liet zijn teleurstelling al blijken na Moebaraks speech van gisteravond. "Het Egyptische volk kreeg te horen dat er een overdracht van de macht is, maar het is niet duidelijk dat deze overdracht onmiddellijk, betekenisvol of voldoende is", klonk het vanuit het Witte Huis. "De Egyptische overheid moet een geloofwaardig en concreet pad naar een echte democratie  uitstippelen, maar heeft die kans nog niet gegrepen."

Zware rellen in Rafah
In de stad Rafah op de grens tussen Egypte en Gaza zijn intussen weer gevechten uitgebroken tussen de politie en onbekende gewapende lieden, zo hebben getuigen vandaag gemeld.

In Rafah stonden mensen klaar om schoten in de lucht af te vuren om het aftreden van Moebarak te vieren dat donderdag was verwacht. Later vielen gewapende lieden de politiepost aan omdat zij woedend waren omdat het staatshoofd enkel bevoegdheden aan zijn adjunct Omar Soeleiman had overgedragen. De aanvallers hebben ook granaatwerpers in de strijd gegooid.

Olieprijzen schieten omhoog
De politieke spanningen en het volksprotest in Egypte hebben de olieprijzen vanochtend verder opgedreven. Een vat van de Noordzeesoort Brent met levering in maart stijgt tot 101,34 dollar of 47 dollarcent meer dan gisteren. Een vat van de Amerikaanse oliesoort West Texas Intermediate (WTI) stijgt 46 dollarcent tot 87,19 dollar.

Egypte heeft zelf geen oliereserves maar is een belangrijk transitland voor olie. Ook drijft de vrees dat de instabiliteit uitbreidt naar andere landen, de prijs op. (afp/tw/dea)