Wat als Donald Trump écht president wordt?

Vandaag wordt in Iowa de eerste voorverkiezing gehouden om een presidentskandidaat voor de Democraten en de Republikeinen aan te duiden. Vastgoedmagnaat Donald Trump, door politiek correcte denkers wereldwijd als extreemrechtse bullebak weggezet, is favoriet bij de Republikeinen. Wat zou er gebeuren als Trump écht de 45ste president van de Verenigde Staten wordt?

Trump heeft een volksbeweging ontketend: die van de blanke, conservatieve Amerikaan. Na acht jaar onder de liberale Barack Obama wacht de conservatieve Amerikaan vol spanning op een leider die de contrarevolutie inzet.

Kracht van verandering
Obama's voormalige campagneleider David Axelrod stelt dat Trumps succes is gebaseerd op hetzelfde principe als de overwinning van zijn vroegere baas: de verandering, liefst zo radicaal mogelijk.

Simpel gesteld: op een Obama die streed tegen de discriminatie van zwarten en homo's moet een Trump volgen die zich tegen minderheden uitspreekt en de 'politieke correctheid' de oorlog verklaart als ware het de grootste bedreiging van de VS. Obama probeerde complexe problemen uit te leggen en klonk daarbij als een intellectueel. Trump, zo is uit onderzoek gebleken, gebruikt de woordenschat van een negenjarige. Maar ook: waar Obama met 'Yes we can!' de nadruk op de gemeenschap legde, stelt Trump 'Yes I can!': de oplossing van de sterke leider.

Trend in hele westerse wereld
The New Yorker-journalist George Packer wijst erop dat Europeanen die Trump omschrijven als de zoveelste exponent van 'die gekke Amerikanen' zich schromelijk vergissen. "Trump is geen vreemde Amerikaanse mutatie, hij doet me eerder denken aan de rechtse populisten in Europa zoals Marine Le Pen in Frankrijk en Viktor Orban in Hongarije. Zij richten hun pijlen op Brussel als symbool van een falende Europese Unie, Trump richt zijn toorn op Washington als symbool voor wat hij als een verrot politiek systeem opdient".

"Net als zijn Europese collega's eist Trump staatsbescherming in de vorm van importtarieven, inreisverboden en grensmuren. Hij is tegen etnische minderheden en heeft de autoritaire visie van een sterke man die alle problemen van ongeruste burgers zal oplossen. Zonder daarbij rekening te houden met democratische praktijken. Trump is de opvallende verpersoonlijking van een trend die in de hele westerse wereld wordt waargenomen".

Politieke strategie
Trumps prioriteiten zijn bekend: de illegale immigratie een halt toeroepen, de grenscontroles opvoeren en de handel met China aan banden leggen. De oorlog in Syrië en dus de strijd tegen IS zou Trump uitbesteden aan zijn vriend Poetin, moslims zou hij tijdelijk de toegang tot de VS ontzeggen. Zijn het uit de heup geschoten stellingen of schuilt er ook een haalbare politieke strategie onder dat gekke marmottenkapsel?

Vast staat dat Trump zich wel degelijk door experts laat adviseren alvorens hij weer een procovatie lanceert zoals zijn beloftes om de olie van IS te heroveren of Mexico te laten opdraaien voor de kosten van een muur aan de grens met de VS.

"We hebben een heleboel slimme kerels rond ons verzameld", stelt Sam Clovis, Trumps belangrijkste beleidsadviseur. "We zijn beter geïnformeerd dan waarnemers en onze tegenstanders vermoeden. We bespelen ze als een vijfsnarige banjo want uiteindelijk zullen zij voor schut staan. Dat vinden we niet erg".

Clovis, een gepensioneerde luchtmachtkolonel, leidt een beleidstandem met campagneleider Corey Lewandowski. Dat duo ziet erop toe dat Trump constant overleg pleegt met experts en voormalige bewindslieden. Een en ander zorgt ervoor dat Trumps uitlatingen over buitenlandse politiek vaak maanden op voorhand gepland staan. Zo lanceerde hij op 7 december, enkele dagen na de terreuraanslag in San Bernardino, zijn ideetje om moslimmigranten tijdelijk uit de VS te weren. Volgens welingelichte bronnen had Trump al lang voor de aanslag gepland dat beleid aan te kondigen.

Daar ging volgens Clovis een grondige voorbereiding aan vooraf. "Denk je dat we de leidende presidentskandidaat dit zouden laten zeggen indien we de wet, de geschiedenis en de grondwet niet aan onze kant hadden? We weten precies wat we willen doen en wanneer we het moeten doen".

Buitenlandbeleid moet nationaal belang dienen
De adviseurs van Trump stellen voorts dat diens voorstellen inzake buitenlands beleid, waaronder het heronderhandelen van de Amerikaans-Japans alliantie en het uitbesteden van het Syrische probleem aan de Russen, binnen een driedelige organisatiedoctrine voor buitenlandse politiek passen.

"Eén: ons buitenlands beleid moet het nationale belang dienen. Twee: we moeten ons ervan vergewissen dat we de vrije markt handhaven maar die markt moet ook eerlijker zijn. En drie: indien we geen sterk economisch herstel kennen, kunnen we de andere twee niet klaarspelen", aldus Clovis.

De praktische toepassing van die doctrine? De wel heel nauw afgelijnde definitie van 'nationaal belang' die Trump hanteert. Trump heeft lak aan de promotie van een democratisch bestel, voelt zich niet geroepen om humanitaire hulp te bieden of in te grijpen bij schendingen van de mensenrechten. Zakenman Trump is er namelijk van overtuigd dat economisch engagement op lange termijn politieke inmenging mogelijk zal maken. Kortweg: Trump vindt dat de Amerikaanse overheid geen bloed of geld moet steken in pogingen om het beleid van andere landen te wijzigen. "Neoconservatieven dwalen als ze denken dat je Irak kan binnenvallen en er drie weken later een grondwettelijke democratie installeren", stelt Clovis.

Trumps adviseurs leggen de nadruk op zijn pragmatische en realistische aanpak. Trump wil onderhandelen met staten en overheden, niet met internationale organisaties. Om die reden roemt hij ook sterke figuren die met een absolute macht hun land leiden. Trump beschouwt Poetin en andere absolute leiders als zakenlui die doen wat elke CEO zou doen: vechten voor hun organisatie.

Sam Nunberg, Trumps voormalige adviseur op het vlak van buitenlandpolitiek, noemt Trumps visie 'Reagan-achtige Realpolitik': een beleid gestuurd door omstandigheden zonder gehinderd te worden door ideologie. De rol die de VS op het wereldtoneel speelt, zou onder president Trump grondig wijzigen.

Duur immigratieplan
Intern springt vooral het immigratieplan van Trump in het oog. De muur tegen illegale Mexicaanse werkkrachten moet Mexico zelf betalen en Trump belooft voorts dat hij 11 miljoen illegalen zal uitwijzen. Zijn standpunten op het vlak van migratie hebben hem al zakendeals gekost, maar wellicht zullen ze de VS nog meer kosten.

Het American Action Forum (AAF), een rechtse beleidsinstelling, schat dat de strikte uitvoering van de huidige immigratiewet - wat Trump wil - de federale overheid tussen 400 en 600 miljard dollar zou kosten. Dat zou twintig jaar in beslag nemen (Trump stelt dat hij het in anderhalf jaar kan klaarspelen), de beroepsbevolking met 11 miljoen arbeiders doen slinken en het BNP met 1.6 triljoen dollar.

"Het zou de Amerikaanse economie danig schaden", stelt AAF-voorzitter Doug Holtz-Eakin. "Immigratie is een belangrijke bron van economische vitaliteit". Een aantal sectoren die zwaar afhankelijk zijn van goedkope migrantenarbeid, in het bijzonder de landbouw, zouden zware klappen krijgen. Voedselprijzen zouden de hoogte ingaan. Bedrijven die zich richten op de immigrantenbevolking zouden verliezen lijden, 'Amerikaanse' jobs zouden verloren gaan. Studies wijzen uit dat elke immigrant 1.2 lokale jobs in het leven roept, die meestal worden uitgevoerd door Amerikaanse burgers.

Een extreem antimigratiebeleid zou ook het Amerikaanse blazoen besmeuren. "Wat zal nog overblijven van het merk 'Amerika' nadat we 11 miljoen mensen hebben uitgewezen?", vraagt columnist en blogger van de centrumrechtse denktank American Enterprise Institute zich af. "Zal de rest van de wereld nog hetzelfde beeld hebben van de VS?"

Minder belastingen, meer schulden
Het belastingsplan dat Trump in september onthulde, stelt belastingsverlagingen voor iedereen in het vooruitzicht. Dat betekent een boost voor de economie, maar die heeft ook een kostprijs. Het overheidstekort zou enorm toenemen. Volgens onderzoeksgroep Tax Foundation zouden volgens Trumps plan op tien jaar tijd 11.98 triljoen dollar minder belastingen geïnd worden. Daar staat tegenover dat het BNP met 11 procent zou toenemen, de lonen 6.5% zouden stijgen en er 5.3 miljoen jobs zouden bijkomen.

Trump belooft ook dat hij de uitgaven aan banden zou leggen, maar hoe hij dat wil doen, blijft onduidelijk.

Op het vlak van gezondheidszorg en zorgverzekering wil Trump iedereen toelaten een ziekteverzekering in een andere staat af te sluiten. Dat moet voor competitie in de zorgverzekeringen zorgen, wat dan op zijn beurt moet leiden tot een herstructurering van de sector.

Internationale handel
Trump noemt zichzelf een 'vrijhandelaar'. Maar de deals die de VS op het vlak van wereldhandel sloten, zoals NAFTA en de Trans-Pacific Partnership, zinnen hem niet. Zo wil hij met China nieuwe akkoorden sluiten die het land moeten verhinderen zijn munt te manipuleren en de waarde ervan zo laag te houden dat Amerikaanse fabrikanten niet meer kunnen concurreren. Trump wil China dwingen een eind te maken aan diens "illegale exportsubsidies en lakse werk- en milieustandaarden".

Trump wil ook importtarieven opleggen. Zo wil hij 35% belasting opleggen aan fabrikanten die auto's maken in Mexico. Of dit voor een terugkeer van banen naar de VS zal leiden, is een gok. Het zou er net zo goed kunnen voor zorgen dat de Amerikanen 35 % meer betalen voor in Mexico vervaardigde wagens.

Olifant in porseleinwinkel
Tot slot is er de vraag of de botte stijl van Trump, dat impulsieve ik-zeg-het-zoals-het-is, een plaats heeft in het Witte Huis. Dat Trump-effect is zeer geschikt voor krantenkoppen en doet het goed in stadions vol aanhangers, maar uit de mond van de president van de VS? "Wanneer een president dergelijke uitspraken uit de losse pols doet, zorgt dat voor schokgolven in de wereldeconomie, op de beurzen in de VS en in de rest van de wereld", stelt John Hudak, expert in beleidsstudies van denktank The Brookings Institution.

"In een interview waarschuwde Trump in oktober voor een nakende recessie en bubbel op de aandelenmarkt. Hij viseerde daarbij Janet Yellen, voorzitter van de Federal Reserve (centrale bank van de VS, red.). 'Ze houdt de economie ternauwernood gaande', zei hij. Dergelijke commentaren van een presidentskandidaat is één zaak, het is een heel andere zaak wanneer ze uit de mond van de president van de VS komen".

Samengevat: de onbeschroomde stijl die Trump zo populair maakt bij de Republikeinse kiezers kan enorme schade berokkenen van zodra het marmottenkapsel zijn intrek zou nemen in het Oval Office.

MIS OOK VANNACHT NIKS VAN DE PRIMARIES IN DE VERENIGDE STATEN BIJ HLN.BE