Wat moeten we onthouden na telefoongesprek tussen Trump en Poetin?

Het belangrijkste wapen van Trump was gisteren zijn telefoon. Met de bedoeling om snel tot een staakt-het-vuren en nadien een vredesoplossing te komen in Oekraïne belde de president gisteren met een hele waslijst aan wereldleiders. Zijn voornaamste opdracht was om te polsen bij Russisch president Vladimir Poetin wat zijn intenties nog zijn in Oekraïne. Het was al de derde keer sinds zijn wederoptreden in het Witte Huis dat hij belde met zijn Russische ambtsgenoot. Na een gesprek van zo’n twee uur — waarin ze mekaar bij de voornaam noemden en ook een toekomstige persoonlijke ontmoeting opnieuw ter sprake kwam — volgden er zowel vanuit Washington als Moskou positieve signalen. Trump schreef op zijn socialemedianetwerk Truth Social dat “Oekraïne en Rusland meteen zullen starten met onderhandelingen voor een staakt-het-vuren”.

Nuttig en informatief

Poetin zelf was een tikkeltje minder lyrisch sprak van een “nuttig en informatief” gesprek. Hij liet weten dat hij bereid is om met Kiev te werken aan een “memorandum over toekomstige vredesonderhandelingen”. Als de juiste afspraken zijn gemaakt, zou er een staakt-het-vuren kunnen komen. Hoe dan ook kwam al snel het bericht dat een concrete tijdlijn voorlopig niet aan de orde is. Bovendien heerst de vrees dat Poetin maar weinig zal veranderen aan zijn eisen, die voor Kiev onaanvaardbaar zijn.

De voorwaarden voor die gesprekken zullen volgens Trump worden besproken tussen Rusland en Oekraïne zelf. “Zij kennen alle details van de onderhandelingen waarvan anderen zich niet bewust zijn”, schreef hij. Die passage lijkt op zijn minst deels geïnspireerd door Volodymyr Zelensky zelf. De Oekraïense president sprak vóór het telefoongesprek met Poetin zelf ook even met Trump. “Ik heb hem gevraagd om geen enkele beslissing over Oekraïne te nemen zonder ons”, klonk het. “Het gaat om principiële kwesties die erg belangrijk zijn voor ons.”

Ontmoeting in Vaticaan

Concrete afspraken over vredesonderhandelingen met Rusland zijn er voorlopig allesbehalve, klonk het verder. Wel is Zelensky bereid om eventuele voorstellen van Moskou grondig te bestuderen. Verder overweegt de Oekraïense president ook een ontmoeting op hoog niveau te organiseren tussen alle hoofdrolspelers — Oekraïne en Rusland, maar dus ook de VS en de Europese Unie. Volgens hem zou dat de volgende stap kunnen zijn in het bereiken van een duurzame vrede. Die ontmoeting moet voor hem zo snel mogelijk plaatsvinden en zou georganiseerd kunnen worden in Turkije, Zwitserland of Vaticaanstad, onder het toeziend oog van de kersverse paus Leo XIV. De laatste keer dat Trump en Zelensky daar allebei waren — voor de begrafenis van paus Franciscus — kwam het al tot een belangrijk onderonsje tussen de twee.

Schouderklopjes vanuit Europa

Voorlopig lijkt het dus nog te vroeg om te spreken van een echte doorbraak, al lijken de hoofdrolspelers stilaan wel in beweging te komen. Ook Europa lijkt weer een rol op te eisen, nadat het eerder helemaal weggeslagen leek van de onderhandelingstafel. Dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen — maar ook Frans president Emmanuel Macron, Italiaans premier Giorgia Meloni, Duits bondskanselier Friedrich Merz en zelfs de Finse president Alexander Stubb — persoonlijk op de hoogte werd gehouden door Trump, doet duidelijk deugd. Zo kwamen er na de communicatie van de Amerikaanse president al snel opvallend veel digitale schouderklopjes. Von der Leyen bedankte Trump op X voor zijn “onvermoeibare inzet” om een staakt-het-vuren tot stand te brengen. Volgens haar is het “belangrijk dat de VS betrokken blijven”. De Europese partners zijn naar eigen zeggen ook bereid om samen met de VS de vredesgesprekken “nauw te coördineren” om Oekraïne zo bij te staan. Ze zullen de druk op Rusland ook nog wat verhogen met sancties.