Zelensky en Rutte spreken in Brussel over belang van energiebestand

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft donderdag in Brussel met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte gesproken over het belang van een energiebestand tussen Oekraïne en Rusland. Dat meldt Rutte op X.

"We hebben gesproken over het belang van het instellen van een energiewapenstilstand en over de aanhoudende steun van de NAVO-bondgenoten voor OekraÏne, inclusief via het PURL-mechanisme" waarmee belangrijk Amerikaans militair materiaal voor Oekraïne wordt aangekocht, aldus Rutte.

De Amerikaanse president Donald Trump had vorige week een staakt-het-vuren voor aanvallen op de energie-infrastructuur aangekondigd. Oekraïne had zich daartoe bereid getoond, maar Rusland ging er nooit mee akkoord en zette zijn aanvallen voort. Ook Kiev heeft ondertussen de aanvallen hervat.

Zelensky hekelde na het onderhoud met Rutte op X dat Rusland "heeft gereageerd op een nieuwe poging door de Amerikaanse president om de intensiteit van de aanvallen te verminderen met een nieuwe golf van aanvallen tegen onze energie, residentiële gebouwen en andere infrastructuur". Zo zijn er de afgelopen dagen "verschillende aanvalsgolven met ballistische raketten" geweest en "sinds middernacht gisteren hebben de Russen al bijna 1.000 drones gelanceerd".

Zelensky verwijst ook naar de beperking op het satelliet internet van Starshield, die donderdagavond weer werd opgeheven. Al die extra uitdagingen maken het extra belangrijk dat de levering van militair materiaal wordt voortgezet. "Dit is vooral belangrijk voor interceptoren voor ballistische raketten en munitie voor F-16's", aldus Zelensky , die nog toevoegde dat Oekraïne met de bondgenoten werkt aan "nieuwe luchtverdedigingspakketten".

Zelensky wordt vrijdag op de Europese top in Brussel verwacht voor een onderhoud met de staatshoofden en regeringsleiders. Donderdagvond is de Oekraïense president echter ook al aanwezig in het Justus Lipsiusgebouw, voor ontmoetingen met onder meer premier Bart De Wever en de Franse president Emmanuel Macron. Ook vrijdag staat er een reeks bilaterale ontmoetingen op de agenda, met onder meer de Hongaarse premier Peter Magyar.

In Oekraïne is de beperking op het satellietinternet van Starshield weer opgeheven. Meer dan een dag lang werd de verbinding vertraagd, waardoor militaire operaties in de problemen kwamen. De precieze oorzaak van de vertraging blijft onduidelijk.

Oekraïense media melden dat de werking van Starshield — de militaire tak van Starlink — weer volledig is hersteld. De autoriteiten voeren nog wel onderzoek uit naar de omstandigheden en de redenen voor de vertraging die woensdag plots optrad.

Het Oekraïense leger maakt in zijn strijd tegen de Russische invasie intensief gebruik van het satellietnetwerk. Dat is onder meer cruciaal voor de besturing van drones met een groot bereik. Woensdag waren er berichten over snelheidsbeperkingen bij verplaatsingen tot 160 kilometer per uur en meer, wat later door president Volodymyr Zelensky werd bevestigd.

Starlink maakt deel uit van SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van de Amerikaanse techondernemer en miljardair Elon Musk. Hij liet weten dat de Amerikaanse regering onder president Donald Trump overleg heeft gevoerd over de inzet van Starshield. Starlink zou als commerciële dienst enkel nog gebruikt mogen worden voor civiele en defensieve doeleinden, maar niet langer voor rechtstreekse militaire offensieven

De verbannen Russische Kremlin-criticus Michail Chodorkovski verwacht niet dat Rusland de oorlog tegen Oekraïne en de spanningen met Europa zal beëindigen zolang Poetin aan de macht is. Dat heeft hij donderdag in Berlijn gezegd tijdens een gesprek met journalisten bij de denktank Centre for Liberal Modernity.

Chodorkovski acht het niet mogelijk dat een volgende Russische leider nog erger zal zijn dan Vladimir Poetin. Daar heeft hij een eenvoudige reden voor: "Alles wat nog erger kan worden, zal Poetin zelf wel doen", aldus de voormalige oliemagnaat. Hij schat zelfs in dat een verdere escalatie van de oorlog in Poetins voordeel zou spelen.

Volgens de criticus is het in het beste geval mogelijk om de strijd te bevriezen en tijdelijk voor de-escalatie te zorgen. Poetin zal echter niet snel van koers veranderen en "zeer waarschijnlijk" aan de macht blijven tot aan zijn dood.

Elke potentiële opvolger zou immers eerst zijn eigen machtspositie in Rusland moeten consolideren, legt hij uit. Na Poetin zouden instellingen zoals de Veiligheidsraad, het parlement en de Russische regio's weer aan invloed winnen. Dat betekent niet meteen een omschakeling naar het westerse democratische model, benadrukte hij, maar het leven zou voor de Russen wel merkbaar gemakkelijker worden.

De Noord-Atlantische Raad, het belangrijkste politieke bestuursorgaan van de NAVO, zal vergaderen over de droneaanvallen op de Zwarte Zee. Dat zegt de Roemeense president Nicusor Dan aan journalisten in Brussel.

"Er zal een speciale zitting van de Noord-Atlantische Raad worden gehouden om de situatie in de Zwarte Zee te bespreken", zei hij na een gesprek met de secretaris-generaal Mark Rutte. Dan ontmoette ook de Bulgaarse premier Rumen Radev in Brussel.

Hij plaatste ook een bericht op het platform X na de ontmoeting. Daarin stelt hij dat de aanvallen op koopvaardijvaartuigen op de Zwarte Zee "onaanvaardbaar" zijn en "moeten stoppen". "Levens, de wereldwijde handel en kritieke infrastructuur staan op het spel", schreef hij ook. "Met onze bondgenoten van de NAVO zijn we het engagement aangegaan om elke centimeter van ons grondgebied te beschermen, met ook onze wateren en ons luchtruim."

De Noord-Atlantische Raad is het belangrijkste politieke beslissingsorgaan van de NAVO. Daarin zetelen vertegenwoordigers uit elke lidstaat.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is aangekomen in het Koninklijk Paleis voor een audiëntie met koning Filip. Zelensky is in België in het kader van de Europese top, die momenteel plaatsvindt in Brussel. 

Zelensky heeft vandaag ook een ontmoeting met premier Bart De Wever gepland. Het zou gaan om een korte en discrete ontmoeting op vraag van Oekraïne, zo is vernomen in Belgische regeringskringen. De Oekraïense president had de ontmoeting eerder op de dag aangekondigd op X. Hij pleitte daarbij voor meer druk op Rusland en meer militaire steun aan Oekraïne.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is in België aangekomen voor gesprekken met onder anderen premier Bart De Wever. Dat heeft hij aangekondigd op X.

"Voor vandaag staan er belangrijke ontmoetingen op het programma met de secretaris-generaal van de NAVO, de president van Frankrijk en de premiers van Polen, Denemarken en België", deelde Zelensky mee. Het zou gaan om een korte en discrete ontmoeting op vraag van Oekraïne, zo is vernomen in Belgische regeringskringen.

De Oekraïense president heeft deze namiddag ook een audiëntie bij koning Filip. Vrijdag maakt Zelensky zijn opwachting op de Europese top die momenteel in Brussel aan de gang is. Hij heeft die dag ook bilaterale gesprekken met de premiers van Finland, Zweden en Hongarije en de voorzitters van de Europese Commissie en de Europese Raad, Ursula von der Leyen en Antonio Costa.

Als elke Europeaan een pintje per jaar minder drinkt, kunnen we levens redden in Oekraïne. Dat heeft de Letse premier Andris Kulbergs gezegd op de Europese top in Brussel. Die 'besparing' kan dan rechtstreeks naar defensiemiddelen voor Kiev gaan, luidde zijn simpele filosofie.

De Let hamerde ook op extra sancties en een visaban voor Russische toeristen. Hij herhaalde de oproep van de Baltische staten om de Russische graanexport via de EU te bannen. De drie landen stuurden daarover een brief naar Antonio Costa, de voorzitter van de Europese Raad.

"Als we spreken over steun aan Oekraïne spreken we over geld van de Europeanen. De Oekraïense economie kan echter niet profiteren van haar kostbaarste goed, namelijk graan en landbouwproducten. Zij kunnen geen graan exporteren omdat de Zwarte Zee gesloten is. Tegelijkertijd laten we Rusland dat wel doen", stelde hij.

Verschillende leiders wezen ook met de vinger naar de Verenigde Staten, nadat president Donald Trump de energiesancties tijdelijk versoepelde en een dieseldeal sloot met Rusland. Ook de storingen bij satellietnetwerk Starlink voorspellen niet veel goeds.

"We staan er binnen het westerse bondgenootschap slechter voor dan een paar dagen geleden", hekelde de Deense premier Mette Frederiksen. De Nederlandse premier Rob Jetten stelde dan weer dat de Verenigde Staten meer moeten doen om Oekraïne te helpen. "Ze hebben niet enkel wapens nodig, maar ook cruciale info om Russische aanvallen af te slaan. Laten we dus een tandje bijsteken."

Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlandse beleid, hamerde erop dat Europa aan de zijde van Oekraïne moet blijven staan. "We hebben duidelijk een andere aanpak rond deze oorlog", zei ze over de VS. "Wij zien dat we druk moeten zetten op de aanvaller en niet op het slachtoffer."

De voormalige Estse premier zei ook te begrijpen waarom Oekraïne opnieuw gestart is met aanvallen tegen Russische raffinaderijen. "Het grootste deel van de financiering van de oorlog komt uit olie-inkomsten. Oekraïne wil duidelijk dat de oorlog beëindigd wordt. De financiering van de oorlog stilleggen is een manier om dat te doen."

Ook de Duitse bondskanselier Friedrich Merz stelde dat de Europese Unie "er alles moet aan doen om Oekraïne door de winter te helpen". De Oekraïense president Volodymyr Zelensky wordt morgen verwacht op de tweede dag van de Europese top. Dan zal hij de leiders een stand van zaken geven over de situatie in zijn land.

Russische diesel begint opnieuw de wereldmarkt te bereiken. Dat heeft het Kremlin donderdag bekendgemaakt. Volgens Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zullen de leveringen een positief effect hebben op de energiemarkten, al zullen ze op zichzelf niet volstaan om die volledig te stabiliseren.

Peskov benadrukt dat de wereldwijde energiemarkten momenteel onder druk staan door verschillende factoren, waaronder het feit dat Rusland geen grote hoeveelheden olie en olieproducten kan uitvoeren.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky verwijt Rusland de aanvallen op zijn land te hebben opgevoerd nadat Amerikaanse sancties waren versoepeld. Hij schrijft op X dat Oekraïne de afgelopen anderhalve dag aan de lopende band is aangevallen. "De drones bleven in golven komen, en er was geen enkel uur dat onze lucht er vrij van was."

Zelensky meldt dat aanvallen met ruim 850 drones plaatsvonden terwijl de Oekraïense defensie "kunstmatig is beperkt". Er waren deze week problemen met door de VS geleverd satellietinternet, dat Oekraïne onder meer gebruikt om drones aan te sturen, en de Oekraïense autoriteiten zouden ook niet de gebruikelijke Amerikaanse waarschuwingen hebben ontvangen over Russische raketaanvallen.

"We hebben EERLIJKHEID nodig van onze partners over deze oorlog", schrijft Zelensky, die het belangrijk noemt dat Amerikanen "niet aan de kant van de agressor staan". De regering-Trump wil diesel uit Rusland importeren en verlicht daarom sancties, tot frustratie van Zelensky. De VS eisen bovendien dat Oekraïne stopt met het aanvallen van raffinaderijen in Rusland.

De satellietinternetdienst Starshield werkt opnieuw op Oekraïense drones. Dat meldt een bron binnen het Oekraïense ministerie van Defensie aan persagentschap Reuters. Woensdag werd de militaire internetdienst van SpaceX nog beperkt bij snelheden boven 160 kilometer per uur, wat gevolgen had voor droneoperaties langs de frontlinie.

Volgens de bron zal het Oekraïense ministerie van Defensie blijven aandringen op duidelijkheid over de oorzaak van de verstoring. Er werd met de vinger gewezen naar de Amerikaanse regering, maar over de oorzaak bestaat voorlopig geen duidelijkheid.

De Oekraïense marine zegt zes Russische gevechtsvliegtuigen te hebben vernietigd bij een aanval op een vliegveld. Het zou gaan om bommenwerpers van het type Soechoj Soe-34M, die gebruikt zouden worden om Oekraïne te bombarderen.

De aanval vond plaats in de nacht van woensdag op donderdag op het militaire vliegveld van Borisoglebsk, in de regio Voronezj. Die stad ligt ruim 400 kilometer van het Oekraïense Charkiv. Bij de luchthaven worden volgens Ukrainska Pravda ook bommen opgeslagen. Bij die nieuwssite is ook een video te zien van een grote explosie bij de aanval.

Volgens Oekraïne zet Rusland dagelijks gemiddeld 200 glijbommen in tegen doelwitten in Oekraïne. Een verlies van zes zulke jachtbommenwerpers in één keer zou de Russische vloot waarop Moskou rekent voor zulke aanvallen op Oekraïne, gevoelig verzwakken.

Het vliegveld van Borisoglebsk is voor zover bekend drie keer eerder aangevallen tijdens de oorlog, die ruim 4,5 jaar geleden begon.

Rusland maakt al melding van een nieuwe Oekraïense droneaanval op een raffinaderij. Daarbij zou brand zijn uitgebroken, meldt de gouverneur van de westelijke regio Rjazan.

Gouverneur Pavel Malkov spreekt op sociale media over een grote aanval met onbemande toestellen, waarbij ook op een andere locatie schade is aangericht. "De materiële schade wordt in kaart gebracht. Hulpdiensten zijn ter plaatse."

Oekraïne gaat weer Russische olieraffinaderijen bestoken, ondanks Amerikaanse druk om af te zien van dergelijke aanvallen. Dat zegt president Volodymyr Zelensky in een interview met zakenkrant 'Financial Times' dat donderdagochtend is verschenen. "De blokkade (op het aanvallen van raffinaderijen) is weg. We zijn het beu", aldus Zelensky.

Zelensky zei tegen de krant dat hij de aanvallen drie dagen heeft stilgelegd om tegemoet te komen aan de wensen van de regering-Trump. Toch zou Oekraïne daarna nog met extra Amerikaanse druk te maken hebben gekregen.

Volgens de president kregen zijn strijdkrachten bijvoorbeeld niet de gebruikelijke Amerikaanse waarschuwingen voor Russische raketaanvallen. En er ontstonden problemen met satellietsysteem Starshield, dat Oekraïne gebruikt om militaire operaties uit te voeren. Zelensky zei tegen de krant niet te geloven dat de Starshield-problemen door een storing kwamen. 

Hij vertelde ook dat zijn land specifiek van de VS te horen kreeg dat inlichtingen achtergehouden zouden worden als aanvallen op raffinaderijen niet zouden stoppen. Dat weerhoudt hem er niet van toch nieuwe aanvallen in het vooruitzicht te stellen. "We zijn er klaar mee", zei hij volgens de krant.

Zelensky wijst erop dat de Russische president Vladimir Poetin zich intussen consequent weigert te houden aan het door Trump aangekondigde energiebestand. "Rusland gaat gewoon door met hun aanvallen." Rusland bombardeerde onder andere meerdere Oekraïense energiecentrales.

Rusland zegt dat er donderdag al een Oekraïense aanval heeft plaatsgevonden op een olieraffinaderij in de regio Rjazan, ten noordoosten van de hoofdstad Moskou. "Het regime in Kiev heeft geprobeerd een grootschalige aanval uit te voeren", zo meldt het Russische ministerie van Defensie. "Door vallend puin van drones op de site van de raffinaderij is er brand ontstaan".

Pas toen de Russische raketten op een boogscheut van Kiev waren genaderd, sloeg de Oekraïense luchtafweer alarm. Te laat, want zeker zes mensen kwamen om bij een aanval met 39 ballistische raketten en 120 drones. De oorzaak van die trage waarschuwing is schokkend: cruciale Amerikaanse inlichtingen bleven uit en het Starlink-netwerk werd met opzet vertraagd, waardoor Kiev koud werd gepakt. Defensie-expert Roger Housen legt uit wat Trump hiermee wil bereiken en waarom die aanpak zich tegen hem kan keren.

Elon Musk wijst naar de Amerikaanse overheid voor de snelheidsbeperkingen die Oekraïense drones treffen. Die verliezen hun verbinding met het satellietnetwerk van SpaceX wanneer ze sneller vliegen dan 160 kilometer per uur. Volgens Oekraïne verstoren de beperkingen militaire operaties.

“Starshield-systemen zijn eigendom van en staan onder controle van de Amerikaanse overheid”, schreef Musk op X. “Alle beperkingen op snelheid of gebruik worden bepaald door het Amerikaanse leger en uiteindelijk door de Amerikaanse president.”

Musk benadrukte dat Starlink bedoeld is voor “civiele of defensieve activiteiten” en “niet mag worden gebruikt voor offensieve militaire acties”. Volgens hem zou dat “ongepast zijn voor een commercieel bedrijf”.

De beperkingen werden woensdagavond gedeeltelijk opgeheven. Het gebruik is evenwel beperkt tot een bewegingssnelheid van 161 kilometer per uur. Daardoor is het nog steeds moeilijker voor Oekraïne om bepaalde Russische drones te onderscheppen.

De Amerikaanse overheid heeft voorlopig niet gereageerd.

Bij Russische luchtaanvallen in de zuidoost-Oekraïense regio Dnipropetrovsk zijn deze ochtend twee mensen om het leven gekomen. Dat meldt de gouverneur van de regio, Oleksandr Hanzha, via de berichtendienst Telegram.

Marine Le Pen wil de financiële steun aan Oekraïne na zes maanden stopzetten als ze volgend jaar verkozen wordt tot president van Frankrijk. Dat heeft de uiterst rechtse presidentskandidaat woensdag gezegd tijdens een interview met VRT NWS in Brussel.

"Frankrijk staat op de rand van het faillissement", stelt Le Pen. "Zodra ik verkozen ben, behouden we de huidige steun zes maanden om niemand tegen de muur te zetten. Daarna zetten we de financiële steun aan Oekraïne stop, want we hebben niet langer de middelen om dat vol te houden." 

Volgens Le Pen is het "een kwestie van eerlijkheid" tegenover de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. "Misschien zijn er andere EU-lidstaten die in een betere financiële situatie verkeren dan Frankrijk, die het van ons zouden kunnen overnemen."

De eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen vindt volgend jaar plaats op zondag 18 april. De tweede ronde volgt op 2 mei.

De internetverbinding via Starlink voor het Oekraïense leger is opnieuw verbeterd. Dat meldt het Oekraïense ministerie van Defensie. Toch blijft technologiebedrijf SpaceX een snelheidsbeperking opleggen, waardoor de satellietverbinding enkel optimaal werkt tot een verplaatsingssnelheid van 161 kilometer per uur.

"SpaceX blijft een limiet van 161 kilometer per uur hanteren. Doorheen de dag lagen de werkelijke limieten nog veel lager", aldus het ministerie. "Nu registreren we opnieuw snelheden tot 160 kilometer per uur, waardoor de kwaliteit van de verbinding is verbeterd."

Het Oekraïense leger gebruikt Starlink, het satellietinternet van SpaceX, voor communicatie aan het front en tijdens militaire operaties. Eerder vandaag meldde Serhi Bezkrestnjov, een adviseur van president Volodymyr Zelensky, dat de werking van de Starlink-terminals tijdens de nacht plots sterk was vertraagd.

Volgens hem was het Oekraïense leger niet vooraf op de hoogte gebracht van de snelheidsbeperking. "Het is duidelijk dat zo'n ingreep geen toeval is en verband houdt met de huidige politieke situatie", stelde hij.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky erkent dat hij zich verraden heeft gevoeld na de recente aankondigingen van de Amerikaanse president Donald Trump, zoals over de aankoop van Russische diesel. Hij zegt dat woensdag in een interview aan de journalist Piers Morgan.

Morgan vroeg Zelensky of hij zich "verraden door wat er gebeurd is" voelde. De Oekraïense leider reageerde: "echt, ja". "Maar het is wat complexer dan enkel mijn emoties of gevoelens. Het gaat niet om mij, maar om het voortbestaan van mijn land", aldus de president.

Zelensky is momenteel in het Verenigd Koninkrijk, voor een bezoek bij premier Andy Burnham. Bij zijn aankomst in Londen drukte de Oekraïense leider zich uit in vergelijkbare bewoordingen. "We hebben vandaag grote aanvallen geleden en helaas hadden we ook enkele moeilijkheden, enkele punten waar ik eerst met Andy over wel spreken." Hij verwees naar enkele "verrassingen die we niet verwachten in een echt partnerschap" met de VS. Wel zei hij op dat partnerschap te blijven rekenen.

Ook vroeg hij om het herstel van het Starlink-netwerk, dat eigendom is van de Amerikaanse zakenman Elon Musk. "Er zullen mensen sterven, zeker als de aanvallen voortgaan en Starlink niet werkt", aldus Zelensky. 

"Ik hoop echt dat het gaat om een fout, misschien om een groot technisch probleem, ik weet het niet, maar wij vragen dat de dienst wordt hersteld", aldus Zelensky aan journalisten. "Het afsnijden van het netwerk, dat de Oekraïners gebruiken op het slagveld, zou 'een grote fout' zijn."

De Amerikaanse federale politiedienst FBI ontkent dat directeur Kash Patel naar Rusland is gereisd. Volgens de FBI bevindt Patel zich in de staat Virginia, waar hij deelnam aan een evenement voor de rechtshandhaving.

De ontkenning volgt nadat 'MS NOW', op basis van twee anonieme bronnen, had bericht dat Patel voor een tweedaags bezoek in Moskou en Sint-Petersburg was aangekomen. Volgens dat bericht zou de bijeenkomst worden georganiseerd door de Russische veiligheidsdienst FSB.

De FBI sprak dat tegen in een bericht op sociale media. "Dit is waar Kash Patel daadwerkelijk is: op Liberty University, waar hij deelneemt aan een waarderingsevenement voor medewerkers van de rechtshandhaving", aldus de dienst.

Ook beelden van 'ABC News' tonen Patel op een evenement in Lynchburg, in de Amerikaanse staat Virginia.