10 vragen over Syrië die u niet meer luidop durft stellen

Het conflict in Syrie is niet meer weg te branden uit de actualiteit maar zodanig complex geworden dat weinig mensen er nog wijs uitraken. Behoort u tot de lezers die niet meer kunnen volgen en snel een antwoord willen op enkele cruciale basisvragen? Dan is dit artikel voor U!

1. Wat moet je weten over Syrië?
Syrië is een land in het Midden-Oosten. Het grenst aan de Middellandse Zee, Turkije, Irak, Jordanië, Libanon en Israël. De rivier de Eufraat doorkruist het land. De hoofdstad is Damascus. De president van Syrië is Bashar al-Assad, die zijn vader Hafiz al-Assad na diens dood in 2000 opvolgde. Het land telt zo'n 22 miljoen inwoners die zeer divers zijn qua etniciteit en religieuze overtuiging. De soennieten zijn in de meerderheid. Tien procent is christen. Momenteel woedt er een burgeroorlog tussen regeringstroepen en rebellen. Naar schatting vonden al meer dan 100.000 mensen de dood en zijn twee miljoen mensen op de vlucht geslagen, waarvan de helft kinderen.

2. Waarom moorden de Syriërs elkaar uit?
De opstand tegen het dictatoriale regime begon op 15 maart 2011 in navolging van de Arabische Lente in andere Arabische landen. De betogers vroegen politieke hervormingen en meer burgerrechten. Na enkele maanden mondde dit uit in een gewapende strijd. De wreedaardige reactie van het regime liet echter niet op zich wachten. Dissidenten werden opgepakt, gefolterd en vermoord. Tanks werden uitgestuurd en niet aflatende luchtaanvallen moesten het verzet breken. De burgers vochten terug met behulp van rebellen en moslimextremisten uit binnen- en buitenland. Een bloedige burgeroorlog was het resultaat. Het einde van de vijandelijkheden is nog bijlange niet in zicht.

3. Maar waarom loopt het dan toch zo uit de hand in Syrië?
Dat is uiteraard een moeilijke vraag en er bestaat geen eenduidig antwoord. Analysten vertrekken vanuit de idee dat Syrië een kruitvat was dat ooit eens moest ontploffen. Ongewild gebeurde dit in 2011 toen de vreedzame protesten van start gingen en het regime overreageerde met het afslachten van burgers. President Assad blijft zich wanhopig vastklampen aan de macht en toont zich onverzettelijk.

4. Rusland en Iran steunen het Syrische regime. Waarom?
Inderdaad, Rusland is de belangrijkste bondgenoot van Syrië. Moskou stuurt nog steeds wapens naar het land waardoor Assad de rebellen kan blijven bestoken en blokkeert de veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Dit bemoeilijkt een buitenlandse interventie.

Vier redenen waarom Rusland Assad een hand boven het hoofd houdt:
- Rusland heeft er een militaire basis die strategisch belangrijk is;
- Met de koude oorlog nog in het achterhoofd willen de Russen de banden met hun bondgenoot niet doorknippen;
- Een militaire interventie wordt gezien als een vorm van westers imperialisme dat een bedreiging vormt voor Rusland;
- Syrië is een grote afnemer van Russische wapens en Rusland heeft dit geld nodig.

Voor Iran zijn Israël en de Verenigde Staten erfvijanden. Het geïsoleerde  land gebruikt Syrië om zichzelf te beschermen. Iran steunt het regime in Syrië door wapens te sturen via de militante Hezbollah in Libanon en Hamas in Gaza. Indien Assad ten val wordt gebracht, verliest het zijn belangrijkste bondgenoot en wordt Iran sterk verzwakt.

5. De situatie lijkt hopeloos. Tijd voor een muzikale pauze?
Laten we wat Syrische muziek beluisteren. Omar Souleyman is een echte legende in het land. Ook het opzwepende protestlied tegen het regime van Assad is een must. De zanger ervan werd vermoord door regeringstroepen.

Beluister eveneens George Wassouf, een vertegenwoordiger van de Arabische 'soul'.

Klaar voor het vervolg van de uitleg?

6. Waarom hebben de Verenigde Staten dit conflict nog niet opgelost?
Omdat er geen levensvatbare, duurzame oplossingen lijken te bestaan. Ook de militaire opties zullen niet onmiddellijk vrede brengen:
- Het trainen, adviseren en assisteren van de oppositie: het gaat hierbij om training in het gebruik van wapens en tactische planning. Dit kost 500 miljoen dollar per jaar;
- Beperkte luchtaanvallen uitvoeren. De kostprijs zal in de miljarden lopen.
- Een no-fly zone instellen: met geweld voorkomen dat het Syrische leger bombardementen vanuit de lucht kan uitvoeren. Dit komt neer op een uitgave van miljarden dollars per maand;
- Bufferzones binnen Syrië instellen: zones langs en over de grenzen beveiligen, zodat rebellen er kunnen trainen en humanitaire hulp kan worden verleend. Kostprijs: een miljard dollar per maand;
- Het voorkomen van de inzet van chemische wapens: het vernietigen van delen van de grote voorraad die het regime heeft. Hiervoor is een no-flyzone vereist. Vermoedelijke kostprijs: meer dan een miljard dollar per maand.

7. Waarom wil Obama dan toch beperkte luchtaanvallen laten uitvoeren, terwijl dit wellicht niet zal uitmonden in een duurzame oplossing?
Het klopt dat experten vermoeden dat Amerikaanse luchtaanvallen de burgeroorlog in Syrië niet naar een keerpunt kunnen brengen maar dat is dan ook niet het opzet. Het is de bedoeling dat Assad gestraft wordt voor het (vermoedelijk) inzetten van chemische wapens tegen de bevolking. Het moet ook andere leiders afschrikken om massavernietingswapen in de toekomst te gebruiken.

Voor alle duidelijkheid: het rapport van de VN-inspecteurs die in Syrië het gebruik van chemische wapens hebben onderzocht, zal ten laatste binnen drie weken worden voorgesteld. Heel wat landen willen de bevindingen van de VN-inspecteurs afwachten vooraleer eventueel tot actie over te gaan of een militaire interventie te steunen.

8. Komaan. Assad doodt honderdduizend burgers met kogels en bommen en nu staat iedereen op zijn achterste poten door het gebruik van chemische wapens die 1.000 mensen het leven kostten?
Het onderscheid lijkt arbitrair en artificieel. De praktijk van oorlogsvoering is duizenden jaren oud maar de spelregels zijn mettertijd wel veranderd. De internationale instellingen die moeten toezien op de naleving ervan staan zwak en zijn inconsistent in hun handelen. Over de inzet van chemische wapens bestaat wel zowat een wereldwijde consensus.

"Hoe vreselijk het afschieten van mortieren op burgers en het zonder onderscheid doden van mensen ook is, het mogelijk gebruik van massavernietigingswapens op burgers overschrijdt een andere lijn in relatie met de internationale normen en wetten", liet Obama optekenen.

Een daadkrachtige internationale reactie is noodzakelijk na de gifgasaanval van 21 augustus waarbij het Syrische leger, volgens de NAVO, chemische wapens inzette tegen burgers in de buitenwijken van Damascus. Dat verklaarde de NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen.

9. Moeten we dan enkel ingrijpen om het gebruik van chemische wapens te voorkomen?
Chemische wapens zijn uit den boze. Als één partij ze inzet, is de kans groot dat ook de andere partij ervan gebruik gaat maken. Indien er geen vergelding komt, kunnen ook andere dictatoriale leiders gaan denken dat ze ermee wegkomen. Het doel van de aanval moet dus zijn om het gebruik van chemische wapens in de toekomst te ontmoedigen. De internationale gemeenschap wil Assad een lesje leren indien blijkt dat hij schuldig is.

10. Hoe denkt de Amerikaanse bevolking over een militair ingrijpen?
Uit een poll van de Washington Post en ABC News blijkt dat voolopig 60 procent van de Amerikanen tegen luchtaanvallen gekeerd is. Zelfs als de Britten en Fransen de militaire interventie zouden steunen, is er slechts een minderheid voor te vinden. Bekijk de resultaten van de bevraging hier.

Voilà, nu bent u weer helemaal mee.