13 confronterende verkeerscampagnes die niemand onberoerd laten

Met het 'begrafenisfilmpje' wil het BIVV snelheidsduivels wakker schudden. Zes hardrijders werden uitgenodigd op hun eigen begrafenis. Alles werd gefilmd met een verborgen camera. Hun eigen vrienden en familieleden hielden hen een spiegel voor. Confronterende filmipjes zijn relatief nieuw voor ons land, maar niet in het buitenland. Daar worden ze al langer ingezet in verkeerscampagnes. Verkeersexperts zijn het er echter niet over eens of ze meer effect hebben.

'Nieuw-Zeelandse verkeerscampagne grijpt je bij de keel' kopten we eerder dit jaar op onze site. Harde en schokkende verkeerscampagnes laten niemand onberoerd. Maar werken ze ook?

Harde campagnes rond verkeersveiligheid blijken vooral een Angelsaksische traditie te zijn. Wie op zoek gaat naar huiveringwekkende campagnespots, komt dan ook vaak uit bij beelden uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Nieuw-Zeeland. De onderwerpen zijn legio en gaan van dronken achter het stuur kruipen over sms'en tijdens het rijden tot de gordeldracht. Ook campagnes rond de verkeersveiligheid voor motorrijders zijn vaak erg expliciet.

Sociale media
Veel mensen ervaren de campagnes als schokkend, al is dat vaak ook net de bedoeling. De makers gaan ervan uit dat softe campagnes niet meer helpen, of niet tot de leefwereld van jongeren doordringen, voor wie veel filmpjes bedoeld zijn. Net om die jongeren te bereiken voeren buitenlandse verkeersveiligheidsorganisaties hun campagnes trouwens vaak op de sociale media en op YouTube.

In ons land bestaat de traditie van harde campagnes niet, of in elk geval veel minder. In 2011 maakte het Belgische Instituut voor de Verkeersveiligheid, het BIVV, wel een harde spot over een meisje dat bij een ongeval waarbij ze geen gordel draagt, door de voorruit vliegt. Daar kwam toen veel kritiek op, onder andere van ouders van verongelukte kinderen. Begin vorig jaar kondigde het BIVV aan dat er geen shockerende campagnes meer zullen worden gevoerd, maar in september kwam de organisatie daarop terug. Staatssecretaris voor Mobiliteit Melchior Wathelet (cdH) wilde dat de affiches en radio- en tv-spotjes "de sombere realiteit" aantonen. "We moeten er niet voor terugschrikken om schokkende beelden te tonen", klonk het toen. Het 'begrafenisfilmpje' en de bijbehorende campagne zijn daar nu het eerste voorbeeld van.

Zowel voor- als tegenstanders
"Of harde campagnes werken of niet, is een debat dat al heel lang woedt, met veel voor- en tegenstanders", zegt Stijn Daniëls, als docent verbonden aan de opleiding Mobiliteitswetenschappen aan de Universiteit Hasselt. "Vaak missen harde campagnes hun doel omdat kijkers bij harde beelden automatisch denken dat die situatie op hen toch niet van toepassing is. 'Ik gedraag mij anders', is dan de eerste reflex."

Voor Daniëls kunnen harde campagnes wel, maar afhankelijk van het doelpubliek en de boodschap. "De essentiële vraag die verkeersveiligheidsorganisaties zich moeten stellen is: 'Gaat dit effect hebben?' Ons land heeft een traditie van campagnes voor een breed publiek, dus die zijn daarop afgestemd. In de toekomst ga je een mix van stijlen nodig hebben, waarbij je een 18-jarige onervaren motorfietser anders benadert dan een 50-jarige bestuurder."

We verzamelden een aantal 'harde' campagnespots uit binnen- en buitenland. We willen waarschuwen dat sommige filmpjes als schokkend ervaren kunnen worden.
 
'Insoutenable'
Dit Franse filmpje wil jongeren aantonen dat drinken en rijden niet samengaan.

'Look twice for motorcycles'
Omdat motorrijders nog altijd veel kwetsbaarder in het verkeer zijn dan gewone autobestuurders, grijpen veel verkeersveiligheidsorganisaties naar de harde middelen. In deze twee filmpjes - het eerste is uit het Verenigd Koninkrijk, het tweede is de Amerikaanse variant - worden andere bestuurders duidelijk gemaakt dat motorfietsen niet altijd goed zichtbaar zijn.

'The Ride'
Ook de Australische verkeersveiligheidsorganisatie TAC gaat dieper in op de veiligheid van motorrijders, maar dan uit het standpunt van de motorrijder zelf.

'Accident Reconstruction'
De TAC-filmpjes werden ook in het buitenland bekend door de reconstructies die de organisatie maakte van verkeersongevallen, zowel met motorrijders als met voetgangers.

'Think!'
'Think!' is de naam die de Britten meegeven aan hun verkeersveiligheidscampagnes. Hier wordt op een expliciete manier aandacht gevraagd om toch maar die gordel te dragen.

'Texting and Driving'
Een relatief nieuw thema in verkeersveiligheidscampagnes is sms'en achter het stuur. Terwijl wagens steeds veiliger worden, de weginfrastructuur almaar verbetert en het (de meeste) bestuurders duidelijk is dat drinken en rijden niet samengaan, is dat met sms'en nog niet het geval.

BIVV
De gordelcampagne van het BIVV lokte in de zomer van 2011 heel wat controverse uit.