"Amerika is een sterkere en betere plek geworden"

Obama's laatste speech voor het Amerikaanse volk was een groot pleidooi voor openheid, tolerantie en vooral democratie. De afscheidnemend president spoorde de Amerikanen aan om hun burgerschap serieus te nemen en de democratie niet als een vanzelfsprekend iets te beschouwen. "De democratie heeft u nodig, uw hele leven lang".

Obama kreeg voor hij zijn speech begon een staande ovatie van de duizenden toeschouwers die zijn afscheidsrede bijwoonden. Ze riepen dat hij zijn presidentschap met vier jaar moest verlengen, waarop de president antwoordde dat hij "dat niet kon doen". Toen hij het joelende publiek niet stil kreeg, maakt hij een grapje. "Zie, ik ben een lame duck", zei hij, verwijzend naar een tweet van de Russen. "Niemand volgt mijn bevelen op", grapte hij.

De kracht van gewone mensen
Toen het publiek bedaarde, bedankte de president eerst uitgebreid het publiek. "Vanavond is het mijn beurt om jullie te bedanken", aldus Obama, die toevoegde dat zijn uitging naar iedereen, of ze het nu wel of niet met hem eens waren. "Elke dag leerde ik van jullie. Jullie hebben een betere president en een betere mens van mij gemaakt". De president benadrukte dat hij nog altijd gelooft in de kracht van gewone mensen om verandering te creëren. Hij vertelde dat hij die kracht voor het eerst gezien had toen hij als jonge man zelf naar Chicago verhuisde, toen hij nog niet wist wat hij met zijn leven zou gaan doen. Obama wilde per se in zijn thuisstad zijn afscheidspeech geven, omdat daar voor hem "deze reis begonnen is".

Rassenkwestie
Uiteraard had Obama het in zijn toespraak ook over de verwezenlijkingen tijdens zijn presidentschap en noemde hij "Amerika op bijna elke manier een betere, sterkere plek dan toen we acht jaar geleden begonnen." Daarbij haalde hij voorbeelden aan inzake jobcreatie en de daling van de werkloosheid, de ziekteverzekering, het homohuwelijk en de dood van '9/11 mastermind' Osama bin Laden. Ook sneed hij de rassenkwestie aan, die het land nog steeds verdeelt. Hij riep zijn volk op samen de gedeelde uitdagingen aan te gaan. "De Verenigde Staten hebben een enorm potentieel, maar dat kan enkel waargemaakt worden als onze democratie werkt, en als onze politiek het fatsoen van onze bevolking beter reflecteert", zei hij zonder Trumps retoriek rechtstreeks te bekritiseren.

Anti-Trumpgevoelens
Toch liet het publiek liet af en toe duidelijk merken niet opgezet te zijn met de volgende president, maar Obama ging daar niet op in. Hij wees zijn toehoorders er juist op dat de ene gekozen president over anderhalve week wordt vervangen door de andere democratisch gekozen president. Bovendien herinnerde hij de Amerikanen nog een keer fijntjes aan hun democratische plicht: "We moeten niet iemand de schuld geven die democratisch is gekozen, zonder zelf gestemd te hebben. Als je teleurgesteld bent in de regering, in degene die is gekozen, verzamel dan genoeg handtekeningen en stel jezelf verkiesbaar. Doe er iets aan", spoorde hij de Amerikanen aan.

Minder bevooroordeeld zijn
Ook wees hij op de taak van de Amerikanen zelf, om minder bevooroordeeld naar de ander te kijken, of het nou minderheden betreft of juist de blanke middenklasse. "Luister naar elkaar, kijk goed naar elkaar, dan overkomen we onze verschillen", benadrukte hij. "En dan komen we erachter dat we helemaal niet zoveel van elkaar verschillen als we in eerste instantie wellicht denken."

Burgerschap
"Onze democratie wordt bedreigd zodra we haar als vanzelfsprekend gaan beschouwen. We moeten er voor blijven vechten. En dat betekent dus dat we moeten stemmen. En dat we mee moeten blijven vechten voor de democratie', zo ging hij verder. "De grondwet is een prachtig geschenk, maar het is eigenlijk maar een stuk perkament: het heeft op zichzelf geen macht. Wij, de mensen, geven het betekenis, met onze deelname en de keuzes die we maken: of we wel of niet opstaan voor onze vrijheden. Of we wel of niet de wet respecteren en naleven. Amerika is niet fragiel. Maar de verworvenheden van onze lange reis naar vrijheid zijn niet vanzelfsprekend", zei Obama, die als "belangrijkste office van het land" het burgerschap en niet het presidentschap noemde.

Eerbetoon
Ook had de president mooie woorden voor zijn vrouw Michelle. "De afgelopen vijfentwintig jaar ben je niet enkel mijn vrouw en de moeder van mijn kinderen geweest, maar ook mijn beste vriend. Je hebt een rol op je genomen waar je niet om gevraagd hebt, maar je hebt hem met waardigheid, stijl, pit en humor eigen gemaakt. Je hebt van het Witte Huis een plek voor iedereen gemaakt. Je bent een rolmodel voor de nieuwe generatie geworden. Je hebt niet alleen mij maar ook het land trots gemaakt", zei Obama die het zichtbaar moeilijk kreeg toen het publiek Michelle een staande ovatie gaf.

Ook zijn dochters Malia en Sasha werden niet vergeten door hun vader. "Malia en Sasha, onder de meest vreemde omstandigheden zijn jullie opgegroeid tot mooie, slimme jonge vrouwen. Maar belangrijker is dat jullie vriendelijk, bedachtzaam en passioneel zijn. Jullie hebben de last van de schijnwerpers fantastisch gedragen. Van alles wat ik in mijn leven gedaan heb en bereikt heb, ben ik het meest trots op het feit dat ik jullie vader ben."

Obama bedankte ook zijn vicepresident Joe Biden, die 'als een broer' voor hem geworden was. Daarnaast had hij aardige woorden over voor zijn staf in het Witte Huis en alle Democratische vrijwilligers die voor hem hadden gevoerd. "Het was een enorme eer om uw president te zijn, de eer van mijn leven. En ik stop niet. Ik blijf bij u als burger. Jullie zijn de toekomst en daarom weet ik dat de toekomst in goede handen is. Ik vraag u om te blijven geloven in die toekomst. Ik heb een laatste verzoek voor u als uw president: hetzelfde dat ik u vroeg toen u me acht jaar geleden een kans gaf. Ik vraag u te geloven: niet in mijn vermogen om verandering te brengen, maar in dat van uzelf. Yes We Can. Yes We Did. Yes We Can. God bless the United States of America."

Na afloop van de toespraak kwamen First Lady Michelle en dochter Malia (dochter Sasha was afwezig) het podium op, samen met vice-president Joe Biden en zijn vrouw Jill. Gezamenlijk namen ze afscheid van het Amerikaanse publiek.