Cobain al 20 jaar weg: smells like a madeleine van Proust

Wat Elvis, de Stones en The Beatles voor de babyboomers zijn, is Nirvana voor Generatie X: een muziekbom die in je oren ontploft. Mocht je al niet meer weten waar je 20 jaar geleden precies was op vrijdagavond 8 april - toen het fatale nieuws over Kurt Cobains dood je plots deed opschrikken - dan herinner je je misschien nog wél haarfijn de eerste keer dat 'Smells Like Teen Spirit' door de boxen dreunde?

Wij, vlotte veertigers, voelen het vandaag nog altijd, in elke muzikale vezel van ons vege lijf. Zoals het madeleine-cakeje van Proust roept elke sensatie uit die onschuldige periode der gelukzalige jeugdzondes de verslavende gitaarrif en het onheilspellende geschreeuw van 'Smells' op. Of omgekeerd: de eerste noot is voldoende om de benevelde dansvloeren uit de jaren negentig tevoorschijn te toveren.

Een gemiddeld mens mag graag beweren open te staan voor verandering maar kiest er uit eigen beweging zelden voor. Anders wordt meestal niet meteen als beter ervaren. Bij 'Smells Like Teen Spirit' lag dat anders: het wás beter. De eerste beluistering katapulteerde je gelijk naar nieuwe muzikale emoties, die helemaal juist zaten en de tijdsgeest van de zogenaamde verloren generatie perfect vatten. Al begreep Cobain waarschijnlijk zelf de tekst niet, laat staan de rest van de wereld. Het was de overrompelende muziek die sprak.

Zeker, de grunge bestond toen al wel, maar het succevolle album 'Nevermind' zette de stroming pas écht op de kaart. Voor de hardcore net dé reden om af te haken wegens het vaak gehoorde mainstream = commercieel = niet authentiek = weg ermee. Mis! Kwaliteit vindt - gelukkig maaar - vaak een groot publiek en vice versa. Mag het?

Als bepalende invloeden voor 'Smells' gaf Cobain zelf The Pixies en 'More than a Feeling' van Boston aan. Dus, met enige zin voor overdrijving, waar 'niche' en 'main' liefdevol hand in hand lopen. Maar laat het nummer vooral zoals het is tot jou komen: een pletwals van gitaar- en ander geweld. En dat kan ook zonder de context van 1991...