De verwoestende leugens van Assad in kaart gebracht

Niet enkele, maar honderden vatenbommen heeft de Syrische regering gedropt boven steden en dorpen die in handen zijn van rebellen. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch na doorgedreven onderzoek. Precies een jaar geleden nam de VN-Veiligheidsraad nochtans een resolutie aan tegen het gebruik van dergelijke geïmproviseerde, vernietigende bommen.

Vatenbommen zijn vaak niet meer zijn dan vaten (of andere containers) gevuld met explosief materiaal zoals meststoffen, soms in combinatie met scherven, spijkers en schroeven, die vanuit een helikopter of vliegtuig worden gedropt. Omdat ze zo goedkoop zijn, worden ze in langdurige conflicten gebruikt als alternatieven voor dure precisiebombardementen. Maar het hoeft geen betoog dat het gebruik van vatenbommen erg gecontesteerd is: boven dichtbevolkte gebieden maken zulke 'lompe' bommen bijzonder veel willekeurige slachtoffers.

In de eindeloze burgeroorlog in Syrië is regime van Bashar al-Assad er al meermaals van beschuldigd massaal vatenbommen te gebruiken. Precies een jaar geleden nam de VN-Veiligheidsraad een resolutie aan tegen het gebruik van dergelijke explosieven. Resolutie 2139 eiste dat alle partijen in Syrië het gebruik van vatenbommen en andere explosieven in bevolkte gebieden zouden stopzetten. Assad ontkende het gebruik van vatenbommen onlangs nog in een interview met BBC. Hij noemde dat een "kinderachtig verhaal". "Wij hebben bommen, raketten en kogels. Er zijn geen vatenbommen, wij hebben geen vaten."

Kinderen en vrouwen

Human Rights Watch (HRW) onderzoekt de kwestie al veel langer en nam satellietbeelden, video's, foto's en ooggetuigenverslagen onder de loep. De mensenrechtenorganisatie identificeerde zeker 450 afzonderlijke sites in 10 dorpen en steden die in handen zijn van de rebellen. Elk van die sites heeft een schadeprofiel dat overeenkomt met het gebruik van grote (controversiële én conventionele) explosieven die uit vliegtuigen en helikopters zijn gedropt. Daarbovenop zijn er tientallen video's van Syrische legerhelikopters die vatenbommen gooien.

HRW wist de locatie en timing van heel wat van die incidenten te achterhalen. Op basis van getuigenverslagen van lokale artsen concludeert HRW dat het leeuwendeel van de slachtoffers van zulke bombardementen vrouwen en kinderen zijn, die geraakt worden door shrapnel. Volgens het Syrische Netwerk voor Mensenrechten zijn er sinds de aanname van resolutie 2139 liefst 6.163 burgers gedood door vatenbommen. Onder hen 1.892 kinderen en 1.720 vrouwen.

Wat doet Rusland?

De timing van de berichtgeving van HRW is niet toevallig. Vandaag zit de Veiligheidsraad van de VN samen om resolutie 2139 over Syrië verder te bespreken. "Gedurende een jaar heeft de Veiligheidsraad niks gedaan om de moordende campagne van luchtbombardementen op rebellengebied door Bashar al-Assad te stoppen", zegt Nadim Houry, verantwoordelijke voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika bij HRW. "Te midden van de gesprekken over een mogelijk tijdelijke stop van de aanvallen op Aleppo heerst de vraag of Rusland en China de VN-Veiligheidsraad eindelijk zullen toelaten sancties op te leggen om vatenbommen te stoppen."

Volgens HRW moet er een wapenembargo komen voor de Syrische regering én de rebellengroepen die betrokken zijn bij willekeurige aanvallen. Doch in de huidige internationale constellatie lijkt het bijzonder onwaarschijnlijk dat Rusland een bondgenoot als Syrië zal afvallen.