De waarschuwingen waren er, maar niemand vertelde het verder
De aanwijzingen dat het luchtruim boven Oost-Oekraïne onveilig was, circuleerden al een tijdje. Maar waarom vertelde niemand dat aan alle vliegtuigmaatschappijen. En wie had dat eigenlijk moeten doen?
1. Passagiersvliegtuigen lopen gevaar
De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA waarschuwt op 3 april al voor de situatie boven Oost-Oekraïne. De FAA stelt een speciaal bericht daarover beschikbaar voor alle luchtvaartmaatschappijen. Amerikaanse maatschappijen krijgen zelfs een vliegverbod boven drie verschillende delen van Oekraïne. Maar het veroverde gebied in Oost-Oekraïne hoort daar niet bij.
2. Britten vliegen om
De gegevens van Flightradar geven aan dat British Airways sinds half mei niet alleen de Krim mijdt, maar ook Oost-Oekraïne. De Russische maatschappij UTAir en enkele anderen maken ook een omweg.
3. NAVO waarschuwt
Op 30 juni waarschuwt de NAVO dat de pro-Russische separatisten een geavanceerd rakettensysteem in handen hebben. De raketten kunnen een hoogte van 25 kilometer bereiken. Als NAVO-bondgenoot moet Nederland deze info tijdig ontvangen hebben.
4. Britten waarschuwen
Vliegtuigmaatschappijen moeten zich bewust zijn "van de risico's die het vliegen in andere delen van het Oekraïense luchtruim met zich meebrengt". Dat liet de Britse luchtvaartautoriteit nog op dezelfde dag weten.
5. Oekraïne sluit een deel van het luchtruim
Op 1 juli sluit Oekraïne voor het eerst een deel van het luchtruim in het oosten.
6. De eerste vliegtuigen sneuvelen
Op 2 juli wordt een Oekraïens gevechtsvliegtuig met een raket uit de lucht gehaald, zo'n 40 kilometer van de plek waar vlucht MH17 neerkwam. Het gaat om het raketsysteem waar de NAVO eerder voor waarschuwde. Op 14 juli wordt er nog een straaljager neergeschoten.
7. Oekraïne sluit nog een deel van het luchtruim
Oekraïne sluit het luchtruim tot tien kilometer hoogte. Tot nu toe hebben vliegtuigmaatschappijen als KLM, Malaysia Airlines en veel andere maatschappijen hun vlieggedrag nog niet aangepast aan de waarschuwingen. "Het gebied was veilig verklaard", klinkt het bij KLM. Internationaal werd het luchtruim niet onveilig verklaard. Enkel binnen de bondgenoten van de NAVO werden gewaarschuwd. Als de regering in Kiev een no-flyzone instelt, is dat een signaal dat de overheid het land niet meer onder controle heeft. Die beslissing lag moeilijk voor de regering in Kiev.
Niemand waarschuwde KLM
Nationale inlichtingendiensten lopen ook niet graag te koop met hun informatie."Daardoor beschikken sommige luchtvaartmaatschappijen nu eenmaal over betere informatie dan andere", zegt Nico Voorbach, voorzitter van de Europese pilotenvereniging in nrc.next. KLM was zo'n maatschappij die niet op de hoogte was gesteld.
"Mij was geen informatie bekend van maatschappijen die zich anders zijn gaan gedragen", zegt Camiel Eurlings van KLM. "Het was gewoon een veilig verklaarde route. Het beeld was dat je op 10 kilometer hoogte veilig zou zijn, dat blijkt dus niet zo met dit soort geavanceerde raketinstallaties."
"Als we aanwijzingen hadden gekregen dat het gebied onveilig was, dan hadden we er niet gevlogen", zegt een woordvoerder van KLM.
In tegenstelling tot de Amerikaanse of Britse luchtvaartautoriteiten liep het in Nederland grondig mis. "Het is een grijs gebied", klinkt het bij een bron.
