"Dit is het begin van het einde van tijdperk Erdogan"
De Turken hebben gisteren beslist dat hun land de omslag zal maken naar het presidentiële systeem. Can Dündar, de voormalige hoofdredacteur van de regeringskritische krant 'Cumhuriyet', had het liever anders gezien maar toch stemt de uitslag hem optimistisch. Hij durft hoopvol naar de toekomst te kijken want "het is een pyrrusoverwinning voor Erdogan."
Toen 'Cumhuriyet' in november 2015 een artikel had gepubliceerd over Turkse wapenleveringen aan Syrische rebellen, was het hek van de dam voor Dündar. Erdogan liet weten dat hij de publicatie beschouwde als een poging om de Turkse positie te ondermijnen en dat hij zulke journalistiek niet zou vergeven. En zo geschiedde. Dündar werd samen met een andere journalist beschuldigd van spionage, poging tot omverwerping van de regering en ondersteuning van een terroristische organisatie.
Dündar wist in juli 2016 te ontkomen en naar Duitsland te reizen. In Berlijn richtte hij het regeringskritische nieuwsportaal Özgürüz op. Daar laat hij nu zijn licht schijnen over de uitslag van de volksraadpleging in Turkije.
"Erdogan is helemaal niet sterker uit dit referendum gekomen. Integendeel, het is een echte pyrrusoverwinning", meent de voormalige hoofdredacteur van 'Cumhuriyet'. "De winst is onbeduidend wetende dat zo vele tegenstanders monddood zijn gemaakt en dat er onheus veel druk op het 'nee'-kamp is uitgeoefend. Voor mij is dit het begin van het einde van het Erdogan-tijdperk."
De Turkse president kan nu nochtans almachtig worden. "Ja, hij krijgt meer macht. Maar we weten ook dat zowat de helft van de bevolking tegen hem is", legt Dündar uit. "Maak eens deze bedenking: sinds Erdogan in 1994 burgemeester van Istanboel werd, heeft hij in deze stad nog geen enkele verkiezing verloren. Tot nu. Istanboel heeft 'nee' gestemd. En dat gebeurde ook in Ankara dat voorheen nochtans een bolwerk van de AKP was. Het resultaat in de metropolen is van het allergrootste belang."
Daarom durft de journalist ook hoopvol naar de toekomst te kijken. "De oppositie heeft met haar campagne getoond dat ze onder zeer moeilijke omstandigheden vele stemmen kan afsnoepen van Erdogan. Wanneer de oppositie zo verder doet, kan ze ook de presidentsverkiezingen in 2019 winnen."
Voor Dündar is het dan ook zo klaar als een klontje dat de Turkse president aanhangers heeft verloren. "Vele mensen hebben genoeg van zijn betutteling, kunnen niet meer aanzien hoe hij steeds het Westen beschimpt en hoe de economische motor sputtert", verduidelijkt hij. "Ook zijn samenwerking met de nationalistische oppositiepartij MHP heeft niet geloond. Eveneens onder de Koerden, waar hij al niet zo veel aanhangers had, is zijn populariteit naar een dieptepunt gezakt."
De oppositie heeft ondertussen een hertelling gevraagd terwijl men zich in regeringskringen de overduidelijke winnaar waant. Dreigt er nu chaos?
"Nee", denkt Dündar. "Het is volledig terecht dat de oppositie om een hertelling vraagt. Maar dat zal weinig veranderen. De justitie voert immers uit wat de regering vraagt. Het is echter veel belangrijker dat de tegenstanders van Erdogan aan één zeel blijven trekken. En dat de oppositie gebruikmaakt van de unieke kans die zich nu zichtbaar aandient."
Erdogan beloofde zijn volk stabiliteit bij een 'ja'-stem maar die belofte zal de Turkse president volgens Dündar niet kunnen waarmaken. "Hoe kan er stabiliteit komen in een land dat zo hopeloos verdeeld is?", vraagt de journalist zich af. "Europese bedrijven denken vaak dat een stabiel Turkije belangrijker is dan een democratisch Turkije. Maar dat is in geen geval waar. Je hebt het ene niet zonder het andere. Democratie en stabiliteit gaan hand in hand."
Het feit dat Erdogan zegt dat hij een referendum over de doodstraf wenst te organiseren, is pure blufpoker volgens Dündar. "Indien hij de doodstraf opnieuw wilde invoeren, dan had hij dat al lang gedaan", meent de Turkijekenner.
"Door dit zondagavond zogezegd weer op de agenda te plaatsen, wilde hij enkel zijn aanhangers plezieren. Na het referendum weet de Turkse president hoe groot de tegenstand bij de bevolking werkelijk is. Ik denk niet dat hij daarover een referendum zal durven uitschrijven. De EU moet niet altijd ernstig nemen wat hij zegt."
De voormalige hoofdredacteur van 'Cumhuriyet' vindt wel dat de Europese Unie de uitslag van het referendum moet respecteren, maar tevens in het achterhoofd moet houden hoe verdeeld het land is.
"Turkije is niet alleen maar Erdogan. Europeanen moeten met de Turkse oppositie blijven praten. De EU mag ons land in geen geval isoleren. Dat zou het slechtste scenario zijn", besluit Dündar. "Nu hebben we meer dan ooit nood aan verbinding met onze Europese vrienden."
