Erdogan - opnieuw lid van AKP - dreigt met 'vaarwel' aan EU

"De EU moet nieuwe hoofdstukken openen in de toetredingsgesprekken van Turkije tot de unie. Anders heeft Turkije niks meer te bespreken en zeggen we 'vaarwel'." Dat heeft Turks president Recep Tayyip Erdogan vandaag gezegd tijdens een ceremonie rond zijn hernieuwde lidmaatschap van de AKP-partij.

Zo'n twee weken na zijn zege bij het omstreden grondwetsreferendum is president Erdogan opnieuw lid van de islamitisch-conservatieve regeringspartij AKP. De ceremonie op het AKP-hoofdkwartier in Ankara, vandaag, werd live uitgezonden op de Turkse televisie. Op 21 mei kan Erdogan tijdens een buitengewoon partijcongres opnieuw verkozen worden tot partijleider.

Erdogan won op 16 april nipt het referendum over de invoering van een presidentieel systeem, waarbij hij duidelijk meer macht krijgt. Eén van de eerste hervormingen was de opheffing van het verbod voor de president om lid te zijn van een partij.

Erdogan is één van de medeoprichters van de AKP en stond er aan het hoofd tot zijn verkiezing tot president in augustus 2014. Krachtens de grondwet was het verboden voor de president om banden te hebben met politieke partijen. Erdogan bleef echter een wezenlijke invloed uitoefenen op de AKP.

'On hold'

Opvallend: Erdogan heeft er tijdens de ceremonie ook mee gedreigd de Europese Unie vaarwel te zeggen. "Als de Europese Unie geen nieuwe hoofdstukken opent van de toetredingsonderhandelingen die het met Turkije voert, zullen de Turken 'tot ziens' zeggen", klonk het. 

"Jullie hebben geen andere keuze dan de hoofdstukken te openen die jullie tot nu toe nog niet hebt geopend", zei hij in Ankara. "Als jullie ze openen: zeer goed. In het andere geval: vaarwel." De relaties tussen de Europese Unie en Turkije verslechterden na de mislukte coup van 15 juli. 

Tijdens de fel gepolariseerde campagne in de aanloop naar het Turkse grondwettelijke referendum zakte de sfeer tussen Brussel en Ankara helemaal onder het vriespunt. De toetredingsgesprekken, die in 2005 officieel werden opgestart, staan de facto 'on hold'. In juni 2016 werd het zestiende - en voorlopig laatste - van de 35 hoofdstukken van het zogenaamde 'acquis communautaire' geopend.

"Eerst moet u zich met deze hoofdstukken bezighouden en uw beloftes nakomen. Daarna gaan we aan tafel zitten. Anders hebben we niets meer te bespreken", zei Erdogan vandaag nog. Eerder opperde hij al de mogelijkheid van een referendum over het voortzetten van de toetredingsonderhandelingen met de EU.

Belangrijke partner

Ondanks de onderlinge spanningen blijft Turkije een belangrijke partner van de EU, vooral in de strijd tegen het terrorisme en op het vlak van migratie. Zo sloten beide partijen vorig jaar een akkoord waarbij Turkije de vluchtelingenstroom naar Griekenland stillegt in ruil voor financiële en andere steun.

Europees president Donald Tusk hoopt op donderdag 25 mei een gesprek met Erdogan te hebben in de marge van de NAVO-top in Brussel.

"Alle acties van Erdogan gaan regelrecht in tegen Europese vrijheden"

Terwijl Erdogan in Ankara opnieuw naar de EU uithaalde, werd in het Europees Parlement in Brussel een debat gehouden over de toestand in Turkije. Belgisch parlementslid Hilde Vautmans (Open Vld) eist dat de toetredingsonderhandelingen worden stopgezet.

"Sinds 15 juli 2016 is er in Turkije een 'zuivering' aan de gang: er werden 134.610 mensen ontslagen, 47.354 mensen gearresteerd, 4.272 rechters de laan uitgestuurd en 162 journalisten gearresteerd", zegt ze. "Bovendien stemde op 16 april 2017 51 procent van de Turken voor de grondwetswijziging die Erdogan meer macht zal geven over het parlement, rechters, budget en universiteiten. Erdogan heeft ook al laten weten dat hij er alles zal aan doen om de doodstraf opnieuw in te voeren."

Volgens Vautmans gaan "alle acties van Erdogan regelrecht in tegen de Europese vrijheden en de democratie". Behalve het stopzetten van de onderhandelingen, wil ze ook komaf maken met de 650 miljoen euro Europese subsidies die elk jaar naar Turkije gaan. In plaats van EU-lidmaatschap, wil ze Turkije een "versterkte handelsrelatie" met de EU voorstellen die gebaseerd is op "een nieuw handelsakkoord of een vernieuwde douane-unie gestoeld op de bescherming van de mensenrechten in Turkije".