EU: binnen week voorstel nieuwe sancties Rusland
In het licht van de verdere escalatie van het conflict in het oosten van Oekraïne zijn de Europese staatshoofden en regeringsleiders bereid om nieuwe sancties tegen Rusland te treffen. Dat heeft voorzitter Herman Van Rompuy vannacht aangekondigd na afloop van de Europese top. De Europese Commissie zal "binnen een week" nieuwe voorstellen op tafel leggen.
"Iedereen is er zich van bewust dat we snel moeten optreden", zei Van Rompuy. De Commissie heeft reeds een groot deel van het voorbereidende werk verricht en de lidstaten starten maandag meteen met hun consultaties over de nieuwe batterij maatregelen. De uiteindelijke beslissing wordt genomen "in functie van de evolutie van de situatie".
Volgens Van Rompuy toonden de Europese leiders "grote vastberadenheid om elke mogelijke druk uit te oefenen op Rusland om aan de onderhandelingstafel te gaan zitten en een politieke oplossing te vinden, want er is geen militaire oplossing". "We zijn vastberaden om door te zetten met de sancties, ook al zorgen ze voor spanningen in onze landen. Dat is de prijs die betaald moet worden", zo vatte de Belg de sfeer van het overleg samen. De Europese Commissie moet snel met voorstellen komen. Die kunnen uiterlijk over een week worden ingediend, aldus Europees president Herman Van Rompuy na afloop van de top.
Naast de doelgerichte blokkering van financiële tegoeden en inreisverboden voor individuen, hanteert de Europese Unie sinds eind juli ook economische sancties tegen Rusland. Zo is de toegang van Russische staatsbanken tot de Europese financiële markten belemmerd, is een wapenembargo op nieuwe contracten van kracht en de uitvoer van hoogtechnologisch materiaal voor olie- en schaliegaswinning stopgezet. De nieuwe sancties zouden zich volgens de Duitse bondskanselier Angela Merkel opnieuw op die domeinen situeren.
Aanwezigheid Russische troepen
Voor aanvang van het onderhoud met de Oekraïense president Petro Porosjenko veroordeelden de Europese leiders vandaag unisono de aanhoudende Russische inmenging in Oekraïne. De opeenstapeling van berichten over de aanwezigheid van Russische soldaten in het buurland verplichten Europa wel tot een nieuwe reactie, luidt het.
"De lidstaten hoeven niet lang na te denken om te beseffen hoe onaanvaardbaar dat is", zo verwoordde de Britse premier David Cameron het ongenoegen over de klaarblijkelijke schending van de territoriale integriteit van Oekraïne.
"Ernstige escalatie"
Ondanks de zwaardere strafmaatregelen blijft Moskou doorgaan met het leveren van wapens aan de separatisten. Bovendien zijn er sterke aanwijzingen dat Russische troepen meevechten op Oekraïens grondgebied.
Van Rompuy sprak over een "ernstige escalatie" van de situatie in de afgelopen dagen. Als de spanningen niet afnemen en als Rusland zich niet terugtrekt van Oekraïens grondgebied, zal Europa bereid zijn verdere maatregelen te nemen. De eerste sancties laten al duidelijk hun effect zien, aldus Van Rompuy.
Wapenleveringen
De Litouwse presidente Dalia Grybauskaite stelde het nog scherper. "Rusland verkeert openlijk in oorlog met Oekraïne, een land dat dichter bij Europa wil komen. Dat betekent dat Rusland praktisch oorlog voert met Europa", aldus Grybauskaite, die ook voor wapenleveringen aan Oekraïne pleitte. Van wapenleveringen wil Angela Merkel alvast niet van weten. Dat zou de valse indruk doen ontstaan dat het conflict op militaire wijze opgelost kan worden, aldus de Duitse bondskanselier.
De Franse president Hollande benadrukte bij aankomst op de top dat Europese leiders "zich gedwongen kunnen zien" de sancties aan te scherpen als Moskou doorgaat met zijn militaire inmenging in Oost-Oekraïne. "Wat er in Oekraïne gebeurt is zo ernstig dat de Europese leiders zich verplicht kunnen voelen om de reageren met meer sancties als de zaken zo blijven als ze zijn", aldus het Franse staatshoofd. De Finse premier Alexander Stubb merkte wel op dat de Europeanen moeten blijven praten met president Vladimir Poetin. "Zonder Rusland kan dit conflict niet opgelost worden."
De Belgische premier in lopende zaken Elio Di Rupo noemde de situatie in Oekraïne "heel delicaat" en pleitte voor "intelligente maatregelen". "Het belangrijkste is sancties te nemen die werken tegen Poetin, en niet tegen de Europeanen."
Voorgaande sancties
Europa probeert al sinds maart Rusland onder druk te zetten in de hoop dat Moskou de spanningen afbouwt. Aanvankelijk nam de EU 'gerichte maatregelen' tegen specifieke personen en bedrijven. Eind juli legde de EU zwaardere, economische sancties op. Het neerschieten van een passagierstoestel van Malaysia Airlines boven het oosten van Oekraïne was de druppel die de emmer deed overlopen. Het vliegtuig uit Amsterdam is vermoedelijk neergehaald door pro-Russische separatisten die worden gesteund door Moskou.
Moskou reageerde met een verbod op de import van voedingsproducten, een sanctie die zich laat voelen in de Europese landbouwsector.
Syriëstrijders
Ook de Europese Syriëstrijders en de toenemende dreiging van de Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië vraagt de aandacht van de Europese leiders. Stubb noemde de radicale islamistische beweging "erger dan de taliban en al-Qaeda". De Britse premier David Cameron brak een lans voor doorgedreven Europese coördinatie om te verijdelen dat jongeren uit Europa in Syrië en Irak de rangen van IS vervoegen.
