EU-leiders breken met Kadhafi
De 27 EU-leiders zien in de Nationale Libische Raad een waardige gesprekspartner. Dat heeft EU-president Herman Van Rompuy vandaag gezegd na een EU-top over Libië. Kadhafi wordt niet langer gezien als een gesprekspartner voor de EU. De aandacht van de EU-leiders gaat nu in de eerste plaats uit naar het beschermen van de Libische bevolking. Alle opties worden daartoe bestudeerd.
Kadhafi is persona non grata voor de Europese Unie. "Kolonel Kadhafi moet de macht onmiddellijk afstaan. Zijn regime heeft alle legitimiteit verloren en is niet langer een gesprekspartner voor de Europese Unie".
Zo staat in de verklaring die de staatshoofden en regeringsleiders hebben goedgekeurd op een speciale bijeenkomst in Brussel. Het gebeurt zelden dat de EU-lidstaten eisen dat een buitenlands staatshoofd opstapt. "Het probleem heeft een naam: Kadhafi. Hij moet vertrekken", zo vertolkte Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso het standpunt.
Burgerbevolking beschermen
De lidstaten van de Europese Unie zullen ook "alle noodzakelijke opties" bestuderen om de burgerbevolking in Libië te beschermen.
De Europese leiders zijn volgens de slotverklaring "diep bezorgd over aanvallen op burgers, inclusief vanuit de lucht". "Om de burgerbevolking te beschermen, zullen de lidstaten alle noodzakelijke opties bestuderen, op voorwaarde dat er een aantoonbare noodzaak is, een duidelijke juridische basis en steun van de regio".
Het impliceert onder meer dat de Verenigde Naties en regionale organisaties moeten instemmen. De Europese leiders lanceerden alvast een oproep voor de organisatie van een top met de Arabische Liga en de Afrikaanse Unie.
Frankrijk en Groot-Brittannië bereid tot aanval
De beraadslagingen over Libië duurden uren langer dan gepland omdat de Franse president Nicolas Sarkozy en de Britse premier David Cameron een krachtig signaal aan het adres van het regime van Moammar al-Kadhafi eisten. Zo verklaarde Sarkozy voor aanvang van de vergadering dat Parijs en Londen bereid waren om onder bepaalde voorwaarden gerichte luchtaanvallen uit te voeren op Libische doelwitten.
De bondskanselier toonde zich "fundamenteel sceptisch" over een militaire interventie op dit moment. Premier Leterme sprak achteraf van "een stevig debat" en stelde dat de voorwaarden voor een militaire optie momenteel niet ingevuld zijn.
Doelstelling, risico en intensiteit afwegen
Merkel voegde toe dat de situatie op het terrein elke dag verandert en dat op een bepaald moment een interventie ter sprake kan komen. Het blijft hoedanook een precaire beslissing. Volgens Leterme moet in ieder geval steeds "een evenwicht worden gevonden tussen de doelstelling om de bevolking te beschermen en het risico en de intensiteit van een eventuele militaire actie".
Frankrijk verklaarde gisteren al de Libische transitieregering officieel te erkennen. Zover wil de voltallige Europese Raad echter niet gaan. "We moeten een gesprekspartner hebben in Libië en de Nationale Raad vinden we betrouwbaar", verklaarde Van Rompuy. Maar, zei hij, "the proof of the pudding is in the eating".
Wrevel
Gisteren was er nog wrevel toen Frankrijk alleen besliste om de Libische Raad als enige gesprekspartner in Libië te erkennen. Toen steunden de verschillende Europese ministers van Buitenlandse Zaken deze beslissing niet. Dat meldde Steven Vanackere, onze minister van Buitenlandse Zaken, na informeel overleg met zijn collega's van de andere Europese landen.
Van Rompuy meent dat de vertegenwoordigers van de Raad een moedige beslissing hebben genomen om te breken met het regime van Kadhafi. "Sommigen riskeren zelfs hun leven."
Over het al dan niet instellen van een no-flyzone in Libië, zodat Kadhafi zijn eigen bevolking niet meer vanuit de lucht kan bestoken, spreken de EU-leiders zich nog niet uit. Ze wachten overleg in de VN en de NAVO hierover af. (anp/belga/tvl/adha)
