"Falen van België is veiligheidsrisico voor heel Europa"
België en zijn inlichtingendiensten maken een slechte beurt in de rest van de wereld. Volgens de Franse president François Hollande werd het bloedbad in Parijs in ons land georganiseerd. Molenbeek wordt de Europese hoofdstad van het jihadisme genoemd. Het Duitse Der Spiegel vindt het falen van België zelfs een gevaar voor heel Europa. Onze minister van Justitie, Koen Geens, beweert dat geen enkele Europese inlichtingendienst noch de CIA op voorhand iets hadden opgevangen over de zware terreuraanslagen in Parijs.
Molenbeek, broeihaard van geradicaliseerde moslims. We horen het vaak na de bloedige Parijse aanslagen die aan minstens 132 onschuldige burgers het leven kostten. Ook Der Spiegel haalt nog maar eens de "bureaucratische chaos" van Brussel aan: 19 burgemeesters en zes politiezones voor één stad met 1,2 miljoen inwoners. Ter vergelijking: New York met tien keer meer inwoners heeft slechts 1 politiezone.
Opnieuw Molenbeek dus, dat ook al in het vizier van de onderzoekers kwam na het Charlie Hebdo-drama begin dit jaar. Opnieuw komt het vermeende brein achter de terreur in Parijs vermoedelijk uit Molenbeek. Minstens één van de zelfmoordterroristen woonde er, net als zijn terreurbroer die nog voortvluchtig is en zo de match België-Spanje deed afgelasten.
Brusselse gemeenten als Molenbeek en Anderlecht staan er al langer om gekend bolwerken van moslimfundamentalisme te zijn. En de overheden - meervoud in ons land - die lijken te laten betijen. Zo valt onvermijdelijk de naam van PS'er Philippe Moureaux, die 20 jaar lang burgemeester van Molenbeek was en al die tijd maar weinig ondernam om de voedingsbodem voor dat radicalisme weg te nemen. Uit angst stemmen te verliezen in die doelgroep, beweren analisten.
Vlamingen vs Walen
Der Spiegel legt een deel van de verklaring van het Brusselse falen ook bij het "nog altijd onopgeloste conflict tussen Vlamingen en Walen". Bedoeld wordt, ongetwijfeld, tussen de Vlaamse en Franse Gemeenschap. Via een politiek van decentralisatie probeert België dit al 40 jaar tevergeefs op te lossen. Maar als minister van Binnenlandse Zaken, Jan Jambon (N-VA), ook nu weer een samenvoeging van de zes politiezones vraagt, dan lacht Ahmed El Khannouss, cdH-schepen in Molenbeek, dat weg als een "Vlaamse fantasie", schrijft Der Spiegel. Franstaligen willen Franstalige agenten en de gemeenten moeten daar dan ook autonoom over kunnen beslissen.
Verder zijn de Belgische veiligheidsdiensten onvoldoende uitgerust om achtergestelde gemeenten als Molenbeek goed te monitoren. Verouderde technologie, te weinig geld, te weinig manschappen. "Nog erger dan bij ons", zegt een medewerker van de Duitse inlichtingendienst. Volgens schepen Khannouss hebben we niet meer politieagenten maar meer personeel bij de veiligheidsdiensten nodig. "We moeten precies weten wie radicaliseert om in een vroeg stadium te kunnen ingrijpen."
Hans Bonte, burgemeester van Vilvoorde, benadrukt het belang van sociale begeleiding. "Ik steek heel veel tijd in elk afzonderlijk geval. Voor elke geradicaliseerde jongere moet een oplossing op maat gevonden worden. En dat gebeurt in Brussel gewoonweg niet."
België koploper aantal Syriëstrijders
Gevolg: vele moslims die radicaliseren of die na een militaire opleiding getraumatiseerd terugkeren uit Syrië, worden nauwelijks opgevolgd. Dat probleem is in Brussel groter dan in de rest van Europa. België heeft verhoudingsgewijs het grootste aantal jihadisten dat naar Syrië vertrekt: zo'n 500 op 11 miljoen inwoners tegenover 800 op 81 miljoen inwoners in Duitsland.
En zo wordt het probleem van België ook dat van Europa, beweert Der Spiegel. "De uitwisseling van informatie werkt, maar is traag en omslachtig", zegt een Duitse beambte. Vooral bij acute crisissituaties verloopt een en ander frustrerend gecompliceerd. De Europese politiediensten maken geen gebruik van gemeenschappelijke databanken. Nochtans is onder meer België daar al lang vragende partij voor. De informatie moet per fax of per e-mail van het ene land naar het andere gestuurd worden en vervolgens in het nationale systeem ingevoerd worden. Omslachtig, tijdverlies.
50 jaar radicale ideologie
Onze premier, Charles Michel (MR), wil meer inzetten op repressie, naast preventie. Maar er zal ook veel overredingskracht nodig zijn om de radicalisering tegen te gaan. "Zij die in het wilde schieten en zichzelf in de lucht opblazen, komen niet zomaar uit het niets", schreef de gerespecteerde Belgische socioloog Felice Dassetto na de aanslagen van Parijs op zijn blog. "Zij zijn de kinderen en kleinkinderen van 50 jaar radicale ideologie." Het wordt moeilijk om hen letterlijk op andere ideeën te brengen, maar het is nooit te laat.
Samengevat: België mag dan wel ontegensprekelijk een bolwerk van jihadisme zijn - door de centrale ligging én door het zwakke veiligheidsapparaat - maar ons land is niet het enige met dergelijke problemen. Die situeren zich zeker ook op het niveau van de Europese Unie.
