Gijzeling Sydney afgelopen na bestorming: 3 doden, onder wie gijzelnemer
"Onder luide knallen en geschreeuw" heeft de politie het Lindt-café in Sydney bestormd en een einde gemaakt aan de zestien uur durende gijzeling. Er vielen drie doden, onder wie de gijzelnemer, zo bevestigde de politie. Vier mensen raakten bij de inval gewond. De gewapende man werd kort voordien geïdentificeerd als een Iraanse immigrant, die eerder genoemd werd in een moord- en zedenzaak.
Meer dan 16 uur na de gijzeling van een café in Sydney en nadat zes bijkomende gijzelaars waren vrijgekomen, bestormden zwaarbewapende politieagenten het etablissement. Televisiezenders toonden beelden van agenten in de omgeving van het café die mensen in veiligheid brachten. Kort daarop waren er luide explosies en schoten te horen.
Een agent werd gewond toen de politie oprukte naar het café in het zakencentrum van Sydney. Het vuur werd prompt beantwoord door de andere agenten. Een agent leidde de aanval achter een schild gevolgd door vier andere zwaarbewapende ordehandhavers.
De politie verklaarde de belegering ten einde om 16.30u Belgische tijd, 2.30u 's nachts in Sydney. Uiteindelijk vielen bij de actie drie doden, onder wie de gijzelnemer zelf, zo bevestigde de politie. De twee andere doden zijn een 34 jaar oude man en een 38 jaar oude vrouw, die allebei werden neergeschoten. Vier andere mensen raakten gewond: twee vrouwen werden naar het ziekenhuis gebracht met 'niet-levensbedreigende verwondingen'. Eén vrouw had een schotwonde in de schouder. Een man kreeg hagel in het gezicht, maar is niet in levensgevaar. Uiteindelijk bleken er 17 gijzelaars in het café te zijn geweest.
De gijzelnemer zou ook hebben gezegd dat hij vier bommen bij zich had. Een agent in anti-explosievenpak en een explosievenrobot gingen het café binnen, kort nadat de politie enkele gewonden hadden weggedragen.
'Sjeik Haron'
De gijzelnemer was kort voordien geïdentificeerd. De man, een Iranees, heette oorspronkelijk Manteghi Bourjerdi, maar is in Australië bekend onder de naam Man Haron Monis (49). Hij vluchtte in 1996 van Iran naar Australië, waar hij ayatollah was. Hij werd met zijn vrouw en kinderen Iran uitgezet omwille van zijn 'te liberale interpretatie van de islam'. In Australië riep hij zichzelf uit tot 'sjeik Haron'.
Monis staat erom bekend, samen met zijn partner Amirah Droudis, haatbrieven naar families van in Afganistan omgekomen Australische militairen te hebben gestuurd. Daarvoor had hij een taakstraf gekregen. Ook werden Monis en zijn vrouw genoemd bij (maar uiteindelijk niet veroordeeld voor) de moord op Noleen Hayson Pal, eind 2013. Pal was de ex-vrouw van Monis. In maart van dit jaar werd Monis beschuldigd van seksueel misbruik, nadat hij een vrouw had aangerand bij een 'spiritueel genezingsritueel'.
Volgens de media protesteerde hij vaak publiekelijk tegen zijn behandeling in Australië of tegen de Amerikaanse politiek. Daarbij werd hij ook herhaaldelijk door televisiecamera's gefilmd. "Een ding is duidelijk, dit is het werk van één dader", zei advocaat Manny Conditsis, die de man vorig jaar had verdedigd. Hij is na de betaling van een borgsom op vrije voeten gekomen. "Hij had waarschijnlijk het gevoel dat hij niets meer te verliezen had", zei de advocaat op televisie.
IS-vlag
Rond 10 uur in de ochtend, lokale tijd, begon de gijzeling in café Lindt, in het hart van het zakelijk district en eveneens populair winkelgebied, in Sydney. De gijzelnemer, later geïdentificeerd als Man Haron Monis, hield er ruim 17 uur 17 klanten gegijzeld. Het was niet duidelijk man alleen was of dat er meerdere gijzelnemers waren.
De politie bevestigde dat ze contact hadden met de gijzelnemer en dat de man eisen heeft gesteld. Zo wilde hij een gesprek met premier Abbott en een IS-vlag.
Op videobeelden was te zien hoe gijzelaars een vlag voor het raam houden waarop in het Arabisch te lezen is: "De enige god is Allah en Mohammed is zijn profeet." Die vlag is populair onder jihadisten, maar niet hetzelfde als de zwart-witte vlag van Islamitische Staat. Die toont een geloofsbelijdenis en in een witte cirkel wat het zegel van de profeet Mohammed heet.
Australische tv-ploegen konden de gijzelnemer even filmen. Hij had een korte grijze baard en een zwarte bandana op het hoofd. De man was zwaarbewapend met onder meer een jachtgeweer en een machete.
Hij ijsbeerde de laatste uren door de zaak. Hij dwong gijzelaars met hun armen omhoog te staan voor het raam om hem zo te beschermen tegen scherpschutters van de politie. Toen op een bepaald moment 5 gijzelaars konden ontsnappen, zou hij "geschreeuwd hebben en extreem geagiteerd zijn geweest".
"Het lijkt erop dat de schutter de mensen afwisselend voor het raam laat staan. Ze steunen met hun handen tegen het glas en houden hun gezichten omhoog", vertelde personeel van Seven Network dat vanuit hun kantoor op de vierde verdieping tegenover het café de gijzeling op de voet kon volgen.
Bommen
De politie riep op tot kalmte, nadat de gijzelnemer aangaf dat er "vier bommen" in Sydney zijn geplaatst, meldt 9News. Twee van de explosieven zouden in het café zijn geplaatst, twee andere in het zakendistrict van de stad.
De moeder van een van de gijzelaars vertelde aan een radiostation dat ze een sms van haar zoon kreeg vanuit de gijzelsituatie. 'Mama, ik ben in het Lindt Chocolat Cafe', stond er te lezen. Even later stuurde hij 'Ik ben ok, ik kan praten'. De angstige moeder heeft sindsdien niets meer gehoord van haar zoon.
"Uiterst schokkend"
"Dit is een zeer verontrustend incident" sprak de Australische premier Tony Abbott tijdens een persconferentie. "Het is uiterst schokkend dat onschuldige mensen als gijzelaars worden gebruikt door een gewapend persoon die claimt een politiek motief te hebben."
Abbott heeft het Nationale Veiligheids Comité bij elkaar geroepen vanwege de gijzeling. Australië maakt deel uit van de door Amerika geleide coalitie die in Syrië en Irak de Islamitische Staat (IS) bestrijdt. Het land houdt rekening met vergeldingsacties op eigen bodem. Australië verhoogde in september het dreigingsniveau voor een terreuraanslag naar het hoogste niveau.
"Dit is overduidelijk een zeer zorgwekkende situatie, maar alle Australiërs moeten er zeker van zijn dat onze politie en veiligheidsdiensten goed opgeleid en uitgerust zijn en dat ze op een professionele manier reageren", liet Abott eerder weten in een verklaring.
Steun
Lindt Australië heeft via Facebook iedereen bedankt voor de steun. "We maken ons grote zorgen over dit ernstige incident en onze gedachten en gebeden zijn bij het personeel en de klanten en al hun vrienden en familie," schrijft het bedrijf op haar pagina.
Taxibedrijf Uber liet zich intussen van zijn beste kant zien. Chauffeurs vroegen een minimum van 100 Australische dollar voor een ritje uit het gebied van de gijzeling. Dat is zowat vier keer de normale prijs.
Niet veel later zagen ze hun fout echter in en boden al hun ritjes in de omgeving gratis aan.
