Hoe is Molenbeek Europese hoofdstad van het jihadisme geworden?
In minstens vier recente (pogingen tot) terreuraanslagen was Molenbeek een uitvalsbasis voor daders of verdachten. De Brusselse gemeente van amper 6 km² is uitgegroeid tot 'jihad-hoofdstad van Europa'. "We hebben de zaak in Molenbeek niet onder controle", zegt minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Hoe is het zover kunnen komen?
De Franse Syriëstrijder Mehdi Nemmouche vond er voor zijn raid op het Joods Museum in Brussel in 2014 onderdak. De door de politie gedode terreurcel in Verviers had een vertakking tot in de Brusselse gemeente. De Marokkaan Ayoub el-Khazzani, die een aanslag wilde plegen op de Thalys, verbleef er. En ook nu weer is er een serieuze link met Molenbeek. Te veel om nog toeval te zijn.
Zo'n 40% van de Molenbeekse bevolking is moslim. De radicalen vormen een minderheid, maar wél een toonaangevende. Zij hebben de voorbije kwarteeuw vrij spel gekregen. Daarmee komt de verantwoordelijkheid van Philippe Moureaux - PS-burgemeester van 1992 tot 2012 - onvermijdelijk in beeld. 20 jaar PS-beleid heeft de mix van grote armoede, jongerenwerkloosheid en fikse bevolkingsgroei niet kunnen bijsturen. En vooral: Moureaux is blind gebleven voor de aantrekkingskracht van de radicale islam in zijn gemeente.
"PS danste naar hun pijpen"
Politicoloog Bilal Benyaich: "De PS heeft naar de pijpen van deze mensen gedanst om hun stemmen binnen te halen. Heel wat imams hebben de salafistische islam ingang doen vinden. Ouders zijn daarin meegegaan. Zij zijn er mee verantwoordelijk voor dat er nu ongeleide jihadistische projectielen rondlopen." Moureaux zelf ontkent elke verantwoordelijkheid. "Zoiets is nooit gebeurd toen ik burgemeester was. Ik heb wél gevochten tegen het extremisme."
De PS heeft naar de pijpen van deze mensen gedanst om hun stemmen binnen te halen. Heel wat imams hebben de salafistische islam ingang doen vinden.
Huidig MR-burgemeester Françoise Schepmans zegt dat "er wijken zijn ontstaan met een jonge, arme bevolking die met grote families in krappe huizen leeft". Maar context verklaart niet alles: de radicale islam rekruteert ook in de middenklasse en geeft een rechtvaardiging aan al wie toch al op criminaliteit uit is. Benyaich: "Het probleem is dat het aantal mensen die in dit radicale discours geloven heel hoog ligt. In sommige wijken bijna de helft. Slechts een erg klein deel grijpt naar wapens, maar het gaat om tienduizenden jongeren. Een enorme visvijver dus voor IS en co."
Blunder
Maar als Molenbeek een bekende broeihaard voor 'politiek islamisme' is, hoe kan het dan dat de terreurcel die mee verantwoordelijk is voor de aanslagen in Parijs onder de radar van de inlichtingendiensten is gebleven? Volgens een bron van De Morgen gaat het in vakjargon over een "ontoelaatbare intelligence gap" of, in mensentaal, over een "blunder". Een van de verklaringen is dat de Belgische Staatsveiligheid amper over medewerkers beschikt die Arabisch spreken. "Noem dit gerust een van de grootste uitdagingen van onze Staatsveiligheid", beaamt Vilvoords burgemeeester Hans Bonte (sp.a) in De Morgen.
Bonte en veiligheidsexpert Brice De Ruyver benadrukken ook de moeizame samenwerking tussen de negentien Brusselse burgemeesters en de zes politiezones als een van de belangrijkste verklaringen voor het haperende antiterreurbeleid. "De beste oplossing voor dit probleem is de samensmelting van de zes politiediensten, waardoor een korps met een fantastische capaciteit van vijfduizend agenten ontstaat", aldus De Ruyver in De Morgen.
Werk en onderwijs
En hoe moet het nu verder in Molenbeek? Benyaich zei op Radio 1 dat er moet gestreefd worden naar een drastische hervorming van het islamlandschap om de radicalisering van jongeren een halt toe te roepen en dat er moet ingezet worden op werkgelegenheid. "De meeste van die mensen zijn werkloos en hebben nooit gewerkt", zei Benyaich vanochtend in Hautekiet. "En wie niet werkt, heeft geen structuur, heeft ook geen zelfrespect en zoekt dat elders. Als je dan in contact komt met die salafistische sektes, dan is de balans snel gemaakt." Ook het onderwijs moet beter, volgens hem. "Eén op twee jongeren stroomt uit zonder diploma, dat zijn de losers van de moderniteit, die we nu verliezen aan radicale organistaties."
Wie niet werkt, heeft geen structuur, ook geen zelfrespect en zoekt dat elders. Als je dan in contact komt met die salafistische sektes, dan is de balans snel gemaakt.
