Is Trumps overwinning eigenlijk Poetins ergste nachtmerrie?

Als we de commentatoren mogen geloven, dan heeft Russisch president Vladimir Poetin na Donald Trumps zege de champagne laten knallen. Niet waar, zegt de Russische journalist Oleg Kashin in een zinderende opinie voor de Britse krant The Guardian. "Het Kremlin beeft. Want hoe moet het de bevolking onder de knoet houden, nu de Amerikaanse vijand dreigt weg te vallen?"

De perceptie is gecreëerd: Russische parlementariërs die applaudisseren voor Donald Trump; Viktor Nazarov, de gouverneur van de Omsk-regio, die verkondigt dat Poetins partij de eigenlijke overwinnaar van de Amerikaanse verkiezingen is; en niet te vergeten: de tweet van Margarita Simonyan, hoofdredacteur van Russia Today TV, na de kiesuitslag. "Ik wil nu met een Amerikaanse vlag door Moskou rondrijden."

Nog voor Trump de eed als president heeft afgelegd, lijkt Rusland steengerust in zijn nieuwe bondgenoot. Maar in de hogere Russische machtsechelons heerst er complete paniek, stelt de gerespecteerde Russische journalist Oleg Kashin. "Zo heeft buitenlandminister Sergei Lavrov gewaarschuwd dat de Russen Trumps daden moeten afwachten. Poetins woordvoerder Dmitry Peskov heeft dan weer verkondigd dat het veel te vroeg is om te spreken over een verbetering van de Russische relaties."

Volgens Kashin was een overwinning van Hillary Clinton voor Russische politici veel beter geweest. "Het beeld van Amerika als ultieme kwelduivel heeft de Russische politiek jarenlang vooruitgestuwd en de bevolking op een externe vijand gefixeerd, weg van binnenlandse problemen. Nu dreigt dat weg te vallen."

De NAVO is er ook nog

"Een interessante analyse", zegt Ruslandkenner Pieter Boulogne (KU Leuven). "Het is zeker zo dat het Amerikaanse vijandsbeeld de voorbije jaren omnipresent was in de Russische politiek. Zoals het ook waar is dat Rusland de rol van vijand heeft vervuld in de campagne van Hillary Clinton."

Volgens Boulogne is zo'n externe vijand inderdaad handig: "Zo lopen mensen gemakkelijker in het gareel. Maar nu komt het: een andere vijand is snel gecreëerd. Trump is niet gelijk aan het Westen. Het Westen is gedifferentieerd. Als er een verbetering in de relaties met Amerika komt, kan Poetin nog altijd terugvallen op de vijandelijke NAVO. Na de val van Sovjet-Unie is die heel erg opgeschoven in oostelijke richting, ondanks de gemaakte beloftes aan voormalig president Gorbatsjov. Een doorn in het oog van Poetin die hij gemakkelijk kan exploiteren."

Met andere woorden: in tegenstelling tot de analyse van Kashin gaat Poetin door Trumps overwinning nu niet slecht slapen. "Ik respecteer Kashin, maar hier maakt hij zich toch schuldig aan wishful thinking. Voor het Kremlin is de balans met Trump nog steeds positiever dan met Clinton. Rusland is wel degelijk opgezet met zijn overwinning. Al wil ik ook benadrukken: Trump is onvoorspelbaar. Het valt nog af te wachten of hij zich effectief gunstig tegenover Poetin gaat positioneren."

De Ruslandkenner wil er nog aan toevoegen dat we die nood aan een externe vijand ook niet mogen overschatten. Boulogne: "De bevolking van de Russische Federatie staat echt niet op het punt om te revolteren. We zijn heel ver verwijderd van de straatprotesten in 2012 na verkiezingsfraude. De Russische politiek heeft orde op zaken gesteld, het wegvallen van een externe vijand is niet echt een noodlottigheid voor Poetin."