"Kiev kiest voor militaire oplossing"

Terwijl Merkel, Hollande en Poetin aandringen op een nieuw bestand rukken de Oekraïense militairen op naar het oosten. "De militaire optie geniet nu voorrang", zegt hoogleraar Lien Verpoest in De Tijd.

De opmars van het Oekraïense leger richting het oosten gaat gepaard met veel succes, maar burgerlijke slachtoffers zijn haast onvermijdelijk. De pro-Russische rebellen worden steeds verder verdreven door het regeringsleger. Die verschuivingen drijft hen in het nauw en zorgt voor onderlinge conflicten. Oekraïne heeft lang moeten wachten op dat succes, want tijdens de eerste weken van de zogenaamde 'antiterreuractie' werd het regeringsleider belachelijk gemaakt door de rebellen. De pro-Russische groeperingen konden zonder veel moeite pantservoertuigen in beslag nemen. Maar nu is het tij gekeerd voor Oekraïne.

Eindelijk succesvol leger
"De verovering van Slavjansk afgelopen weekend is een opsteker voor president Petro Porosjenko", zegt Lien Verpoest, , hoogleraar Slavistiek en Oost-Europakunde aan de KU Leuven. Het recente succes is volgens Verpoest ook te danken aan het nieuw materieel dat het leger heeft aangekocht. Het leger is lange tijd verwaarloosd tijdens het presidentschap van Viktor Janoekovitsj. Maar ook de steunmaatregelen van de VS en de EU hebben het Oekraïense leger een boost gegeven. "Het staakt-het-vuren eind juni heeft het regeringsleger de kans gegeven om zich te hergroeperen", legt Verpoest uit.

Poorten van Donetsk
De volgende haltes voor het regeringsleger zijn Donetsk en Loegansk. De vraag is of ze die bolwerken ook zo succesvol en zonder burgerslachtoffers kunnen ontwapenen. "Dat is moeilijk in te schatten", volgens Verpoest. "Maar de eerste barsten in het rebellenblok zijn te zien. De leiders maken onderling ruzie." Aleksander Boroday, de premier van de door de rebellen uitgeroepen Volksrepubliek Donetsk, heeft al een plan B klaarliggen. "Hij bereidt zich voor op een evacuatie van het gebied en riep Rusland al op zich klaar te maken voor een grote vluchtelingenstroom uit zijn regio."

"Dat zullen de rebellen nooit doen"
De verzoenende taal van huidig president Porosjenko lijkt veraf. Hij was bereid om de Volksrepubliek Donetsk een grotere vorm van autonomie aan te bieden mits ontwapening van de rebellen. "Maar dat zullen die rebellen nooit doen", zegt Verpoest. Het is dan ook logisch dat de militaire optie nu voorrang krijgt, klinkt het. "Er dient zich in de ogen van Porosjenko ook een mooie gelegenheid aan. Want de Russen houden zich de jongste tijd opvallend gedeisd."

"Voor de inwoners maakt het niet meer uit wie de plak zwaait"
De bevolking moet enorm veel verwerken de laatste tijd, het is dan ook noodzakelijk dat de wederopbouw van Oekraïne aandachtig wordt opgevolgd. "De inwoners hebben door het plotse geweld zo'n groot trauma opgelopen dat het hen niet meer uitmaakt wie de plak zwaait: het leger of de rebellen." Een snelle afhandeling dringt zich op om de situatie te normaliseren. "Als Porosjenko zijn legitimiteit wil verankeren in die gebieden, zet hij het best snel in op de verbetering van de levensomstandigheden", zegt Verpoest.