Klimaatverandering bestaat, en zal ons leven veranderen

Komt er op 21 december een apocalyptisch einde aan de ons nu bekende wereld - zoals blijkbaar één à twee procent van de wereldbevolking lijkt af te leiden uit de Mayakalender? Een wetenschappelijke onderbouwing daarvoor is er niet. Volgens de meeste Mayadeskundigen is op zijn minst sprake van een verkeerde interpretatie van de Mayareligie. Desalniettemin houdt de gedachte aan zo'n apocalyps ons enorm bezig: kijk alleen maar naar het aantal en het succes van bioscoopfilms en tv-series de jongste jaren die als thema zo'n doomsday hebben. 14 procent van ons gelooft dat we het het einde van onze beschaving nog gaan beleven tijdens ons leven blijkt uit verschillende wetenschappelijke studies. Hoe realistisch is dat? Tijd om een aantal scenario's eens ernstig onder de loep te nemen. Het artikel van vandaag gaat over klimaatverandering, iets waar iedereen op regelmatige basis wel iets over te horen krijgt. Maar wij wilden nu wel eens weten of het in feite het einde van de mensheid kan inluiden.

Iedereen hoort er minstens elke week wel over. De mensheid zorgt voor een stijgende globale temperatuur. Het klimaat verandert, en de mens is daar verantwoordelijk voor door een slecht gebruik van grondstoffen.

De kans dat de mensheid zal uitsterven door enkel en alleen een warmere temperatuur is nihil. Die warmere temperatuur zal echter veel andere fenomenen met zich meebrengen. Die fenomenen tasten zelfs nu al het leven van honderden miljoenen mensen aan, en dat aantal zal alleen maar vergroten. Volgens wetenschappers van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) heeft alles rond global warming nu al jaarlijks 150.000 doden en 5 miljoen ziektes tot gevolg.

Ironie
De gevolgen van klimaatopwarming heeft momenteel vooral nog een impact op de derdewereldlanden. Ironisch, aangezien die landen het minste bijdragen tot die opwarming. Volgens het wetenschappelijk tijdschrift Nature zijn het vooral de landen aan de Pacifische en Indische Oceaan, en die in Sub-Saharisch Afrika die de gevolgen aan den lijve ondervinden. Onderzoek dat recent in Nature werd gepubliceerd, toont voorts aan dat opwarming van de aarde mensen op onverwachte manieren bedreigt. Zo wordt de verspreiding van infectieziektes zoals malaria en dengue versneld, wat zonder adequate zorgen dodelijke aandoeningen zijn.

Laten we het dan ook eens over de echt zichtbare gevolgen hebben. Zo smelten de ijskappen aan de polen aan het erg hoog tempo, en ook de gletsjers beginnen wereldwijd te verdwijnen. Dat zorgt ervoor dat de waterspiegel van onze zeeën en oceanen maar blijft stijgen, en miljoenen zonder watervoorziening komen te zitten. Niemand kan voorlopig een exacte schatting geven hoeveel de zeespiegel zal stijgen, maar zeker is dat grote hoeveelheden land onder de waterspiegel komen te liggen. We denken dan meteen aan dichtbevolkte steden aan de kust, zoals de Amerikaanse wereldsteden.

Wolkenvorming
Wetenschappers verwachten dus dat landoppervlakte schaarser zal worden. Vele kustbewoners zullen landinwaarts moeten verhuizen, veelal naar vruchtbare landbouwgebieden. Bijgevolg is er weer minder ruimte om onze gewassen te planten en dieren te laten grazen, waardoor de wereldwijde voedselcrisis alleen maar erger zal worden. Dat laatste zal nog eens verder in de hand gewerkt worden door meer regenval, waardoor oogsten verwoest kunnen worden. Hogere temperaturen overal ter wereld zorgt namelijk voor meer waterdamp, wat zorgt voor meer wolkenvorming. Die extra neerslag brengt dan weer overstromingen met zich mee, die vele mensen doden maar vooral ziektes vrij spel geven door een gebrek aan hygiëne.

Er zijn ook nog onzichtbare moordenaars op komst. De hoeveelheid koolstofdioxide en aantal andere smogdeeltjes in de lucht blijft maar stijgen. Zeker als de wereldbevolking zo blijft toenemen als nu. Vanaf er in de atmosfeer zo'n 450 ppm CO2 zit, zullen bepaalde plantensoorten afsterven. Ook riffen, zoals het Australische Great Barrier Reef, kunnen die hogere zuurtegraad niet aan.

Vanaf een bepaald punt zullen er zo veel kleine deeltjes in de lucht ronddwarrelen dat ze ons met ziektes zullen opzadelen. Kijk maar naar Aziatische wereldsteden zoals Peking of Shangai, waar er veel meer inwoners ademhalingsziektes hebben dan in andere delen van de wereld.

Natuurkrachten
Naast die effecten op langere termijn zal de wereldbevolking vooral getroffen worden door zware natuurfenomenen. We zien nu al langere hittegolven in grote delen van de wereld. De voorbije zomer was de heetste ooit in de Verenigde Staten, en als gevolg daarvan hebben bosbranden grote delen vruchtbare grond vernield. Dat begint trouwens een globaal probleem te worden, niet alleen voor landbouwgronden, ook omdat de mens steeds grotere delen land inpalmt met uitdijende steden.

Bovendien zullen orkanen en stormen onze grote steden steeds vaker bedreigen. Door de opwarming van oceanen kunnen orkanen zich makkelijker vormen, en kunnen ze ook andere trajecten volgen waarop ze vroeger zouden zijn uitgedoofd. Kijk maar naar de Verenigde Staten, die steeds meer te maken krijgen met extremere orkaanseizoenen. In het Atlantisch gebied was dat volgens VN-deskundigen voor het derde jaar op rij extremer dan normaal. Deze stormen doden, ondanks hun kracht en omvang, geen hoog aantal mensen, maar de gevolgen die ze meebrengen zijn wel gigantisch. In het Caraïbisch gebied is er een zware voedselcrisis door mislukte oogsten, de VS heeft dan weer miljarden extra kosten, en dat in tijden van economische crisis.

Bedreigde soorten
Zal dit alles gebeuren? De kans is alleszins het grootst van alle mogelijk rampen die we besproken hebben. Alle natuurfenomenen die met klimaatverandering gepaard gaan zullen de mensheid zwaar treffen, maar de kans dat we er echt door uitsterven is miniem. Dat in tegenstelling tot andere diersoorten. Naar schatting lopen 20 tot 30 procent van alle soorten gevaar indien de globale gemiddelde temperatuur 2 graden stijgt. Bij meer dan 3,5 graden spreken we zelfs over 40 tot 70 procent van alle soorten. Hetzelfde geldt voor plantensoorten, maar dan tussen de 15 en 37 procent tegen 2050.

De enige manier waarop de mensheid klimaatverandering niet zou kunnen overleven, is als die uitmondt in een nieuwe ijstijd, een hypothese waar helemaal geen wetenschappelijk consensus over bestaat in tegenstelling tot al het voorgaande. Deze hypothese beweert dat oceanen zullen ontzouten door het smelten van de polen. Dat smeltwater zorgt ook voor kouder water in de oceanen, wat de stromingen zal veranderen. Die stromingen regelen ons volledige ecosysteem, waardoor die veranderingen een nieuwe ijstijd kunnen inluiden. Landbouw of veeteelt wordt bijgevolg moeilijk tot onmogelijk, en de mensheid zou een lange ijstijd mogelijk niet overleven.

Morgen zijn we aan aflevering zes beland. Zijn er aliens, of zijn we enkel op zoek naar onbestaande wezens?