Kranten over troonsafstand: "Boudewijn II of Filip I?"

Een dag na het nieuws over de aankomende troonsafstand, geven de Vlaamse kranten koning Albert een overwegend positief rapport. "Een overgangskoning zou hij worden, Albert de Tweede. Mooi niet. Premiers kwamen en gingen, maar de monarch, die bleef aldoor aan het bewind. Tot hij er bijna bij neerviel." Luc Van Der Kelen van Het Laatste Nieuws ziet in de aftredende Albert een koning die zijn taak altijd heeft uitgevoerd op een zeer professionele manier. Hoofdredacteur van De Morgen Yves Desmet vraagt zich intussen af of het Boudewijn II of Filip I wordt: "Het antwoord op die vraag bepaalt of de Wetstraat op het gaspedaal van het protocollair koningschap duwt, dan wel de troonopvolger aanvaardt."

"Een joviale, goedlachse man die kennis en ervaring aan humor koppelde." Zo omschrijft Van Der Kelen van Het Laatste Nieuws koning Albert. "Hij zou geen ambassadeur ontvangen zonder diens achtergrond te kennen. Hij zou geen gesprek hebben met een politicus zonder te weten wat die kon bedoelen. Albert deed wat miljoenen van zijn burgers elke dag doen: zijn job invullen naar best vermogen", klinkt het.

In tegenstelling tot Boudewijn heeft Albert zich zelden echt bemoeid met de politiek, stelt Van der Kelen. "Hij was de eerste vorst van het federale België. Gaandeweg ontwikkelde koning Albert zijn eigen stijl: die van een moderne koning in een nieuwe tijd". De problemen met zijn familieleden deden volgens Van Der Kelen wat afbreuk aan het morele gezag van de koning en de familie, maar dat gaat finaal niet om de uitoefening van de staatkundige rol van de vorst. "Daar is Albert op een enkele verklaring na vrijwel onomstreden".

Boudewijn II of Filip I?
"Zal troonopvolger Filip als rolmodel de priester-koning Boudewijn omarmen, of zijn goedlachse vader, een man met menselijke gebreken", vraagt Desmet van De Morgen zich af.

Enerzijds komt de abdicatie voor Desmet niet echt onverwacht: "Albert is de eerste Belgische koning die tot zijn tachtigste zijn functie moest vervullen. Zelfs in tijden waarin iedereen wordt opgeroepen langer te werken, is dat een uitzonderlijke prestatie". Anderzijds is de stap terug van Albert ergens wél onverwacht, zegt Desmet: "Want in vergelijking met Nederland, waar zich eerder dit jaar een gelijkaardig scenario ontrolde, zijn er toch wel wat verschillen." Daar werd Beatrix op handen gedragen, stond er een beloftevolle en energieke opvolger klaar en was er politieke rust, luidt het.

"Eigentijdse invulling"
"Koning Albert sprak zoals hij heeft geregeerd. Met charisma, dicht bij het volk, zonder franjes. Zo hebben we hem de afgelopen twintig jaar gekend", zegt Paul Geudens van de Gazet van Antwerpen. "Albert gaf een eigen invulling aan de monarchie. Hij was jovialer en warmer dan zijn voorganger en kreeg al gauw de naam van de lachende koning", aldus Geudens. "Koning Albert heeft de grenzen van zijn koninklijke macht afgetast maar niet overschreden, wat wijlen koning Boudewijn wél deed met de weigering om de abortuswet te ondertekenen. Dat zou met de afscheidnemende vorst nooit gebeurd zijn", gaat Geudens verder.

Men ging er volgens Geudens van uit dat koning Albert de verkiezingen van 2014 nog wel voor zijn rekening zou nemen. Niet dus. Dat wordt een taak voor de nieuwe koning, Filip I. "De vraag die iedereen zich daarbij stelt is of hij er klaar voor is". "De nieuwe koning wacht een zware taak. Hij moet het heersend scepticisme tegen zijn persoon wegnemen in een land dat wellicht tot de moeilijkst bestuurbare van de wereld behoort. Doe je als koning goed voor het ene landsdeel, dan staat het andere op zijn achterste poten. En omgekeerd", stelt Geudens nog.

"De lachende koning"
"Op 21 juli wordt kroonprins Filip onze nieuwe koning. Hij heeft de zware taak het koningschap als instituut overeind te houden. Onze politici kunnen hem daarbij helpen door -zoals overigens ook koning Albert insinueerde in zijn toespraak- te evolueren naar een protocollair koningschap", zo stelt chef politiek bij Het Belang van Limburg, Eric Donckier, die de troonsafstand niet echt verrassend vindt maar zich wel afvraagt waarom dat net nu gebeurt.

"De koning gaf het in zijn toespraak zelf aan, zijn gevorderde leeftijd en zijn gezondheid die het soms laat afweten. Maar in de Wetstraat wordt ook gezegd dat de koning 'hét moe' is", aldus Donckier, die onder meer de fratsen van prins Laurent en de ongelukkige politieke uitspraken van prins Filip aanhaalt. Ook de verkiezingen van volgend jaar zijn niet ver weg. Volgens Donckier werd in politieke kringen gehoopt dat koning Albert zou aanblijven tot minstens na de regeringsvorming. "Hij heeft de ervaring die prins Filip niet heeft. Maar het zou net zo goed kunnen dat de koning juist in dat vooruitzicht nu al aftreedt. Om die kelk aan hem voorbij te laten gaan, om nieuwe kritiek te voorkomen".

"Uitgepuurd bescheiden koningschap"
"De rol en de legitimiteit van de koninklijke functie bestaan erin ten dienste te staan van de democratie en de burgers. Het is dat uitgepuurde en dienstbare koningschap dat Albert II woensdag overdroeg aan zijn zoon Filip. Het is ook de enige versie van de erfelijke monarchie die intellectueel standhoudt in een moderne samenleving en in een ingewikkeld land als België", zegt opiniërend hoofdredacteur Bart Sturtewagen van De Standaard.

"Voor zover de monarchie een toekomst heeft, is het er een van en in bescheidenheid, zoals Albert aangaf. Sterker nog: in feite blijft alleen een ceremoniële, representatieve rol over. Het ware verstandiger en moediger geweest als de huidige politieke generatie deze evidentie formeel had vastgelegd in de grondwet. Die uitkomst is onvermijdelijk, ze uitstellen is dus zinloos en zelfs riskant", stelt Sturtewagen, die vaststelt dat de druk op de oude koning om aan te blijven groot was, onredelijk zelfs.

Rol inperken
"Koning Filip. Hij wordt het, en niet zijn vader, die België over de verkiezingen moet tillen. Koning Albert was te oud, was het moe. Kan de rol van de koning nu eindelijk worden ingeperkt", zo vraagt hoofdredactrice Isabel Albers van De Tijd zich af.

"Vlaamse politieke partijen hebben al langer een consensus over een protocollaire monarchie. De Franstalige partijen waren in 2010 bijna zover, maar royalistische krachten wogen zwaarder. Deze fakkeloverdracht zou het uitgelezen moment moeten zijn om na 2014 eindelijk te kiezen voor een louter ceremoniële invulling van het koningschap", luidt het.

Waalse kranten vol lof
De Franstalige editorialisten zijn vol lof over de regeerperiode van koning Albert II. Volgens Vincent Slits van La Libre Belgique heeft de koning "zijn verantwoordelijkheid genomen met nederigheid, oprechtheid en respect voor de instellingen en de burgers". Ralph Vankrinkelveldt van La Dernière Heure stuurt de koning een persoonlijke boodschap: "Bedankt Sire! ". "Hij was geen koning zoals de anderen. Hij was meer een mens dan een soeverein. Moed, wijsheid, sereniteit en autoriteit zijn de eerste woorden die ons te binnen schieten. Eenvoud, empathie zijn eigenschappen die hij met zich meedraagt".

In L'Avenir, komt Thierry Dupièreux terug op de "jullie" in de toespraak van de koning: "Jullie waren waarschijnlijk met velen om een rilling te voelen. Op die manier aangesproken worden, in zo'n belangrijke toespraak, het had iets heftigs, maar ook intelligents. Albert II heeft niet alleen de fakkel doorgegeven aan zijn opvolger, hij heeft hem ook doorgegeven aan zijn landgenoten, de enige rechthebbenden op de souvereiniteit". Béatrice Delvaux heeft het in Le Soir over een "historisch" moment, zelfs al was het niet onverwacht. "Na twintig jaar koningschap en op de drempel van zijn 80ste verjaardag neemt Albert een wijze, verantwoorde beslissing op de eenvoudige manier die hem eigen is".

Wat prins Filip betreft, ziet Le Soir in het vertrek van Albert een duidelijke boodschap voor zijn zoon: "De monarchie is er niet om zich te bestendigen, maar om te moderniseren, in dienst van het land". Michel Marteau van Sudpresse zag een koning, getekend door de emotie. "Je hebt zin om te antwoorden dat je het begrijpt", luidt het. Martine Maelschalck van l'Echo ziet in de koning een man die evolueerde "van een bon vivant naar een van de beste monarchen die België ooit gehad heeft".

"Al bij al geslaagd"
"Weinig waarnemers hadden het in 1993 bij de beelden van de bevende eedaflegging durven voorspellen, maar twintig jaar later kan koning Albert II een punt zetten achter een al bij al geslaagd koningschap", meent Liesbeth Van Impe, hoofdredacteur politiek van Het Nieuwsblad. "Albert bleef langer dan verwacht, beging minder stommiteiten dan verwacht en werd populairder dan in die dagen van Boudewijnadoratie voor mogelijk werd gehouden. De man die nooit voorbestemd was om koning te worden, kweet zich zonder veel incidenten van zijn taak. Misschien net omdat hij niet was grootgebracht met een koninklijke missie op de schouders", aldus Van Impe.

Van Impe geeft kroonprins Filip twee tips mee: "Eén: probeer het land niet te redden. Als het voortbestaan van België afhangt van één man, die er ook alleen maar zit omdat hij een lange naam van zijn vader geërfd heeft, dan kunnen we er evengoed nu mee ophouden. Of dit land blijft voortbestaan, zal worden beslist door kiezers en politici. Twee: neem eindelijk een goede communicatie-expert in dienst. Meteen. Het is immers al twintig jaar te laat."