Morgen wordt procedure voor brexit officieel opgestart

Meer dan negen maanden na het historische brexit-referendum wordt morgen de procedure voor het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie officieel opgestart. De Britse ambassadeur bij de EU zal Europese Raadsvoorzitter Donald Tusk de brief overhandigen waarin de Britse regering schrijft dat ze artikel 50 van het verdrag van Lissabon inroept en de Unie tegen 2019 wil verlaten.

Ambassadeur Tim Barrow wordt om 13.30 uur in het Justus Lipsius-gebouw aan het Brusselse Schumanplein verwacht. Wat er precies in de brief zal staan, is niet geweten, maar anders dan het slechts 271 woorden tellende artikel 50 zou het document verschillende pagina's lang zijn. Hoe dan ook is de boodschap duidelijk: het Verenigd Koninkrijk zal Tusk, en met hem alle Europese lidstaten, meedelen dat het uit de EU wil stappen.

Ook al ligt de gang van zaken vast, woensdag 29 maart 2017 wordt een dag die zijn plaats zal hebben in de geschiedenisboeken. Verwacht wordt dat Tusk in een korte mededeling bevestigt dat Londen de brexit-procedure heeft opgestart, premier Theresa May zal in het Britse parlement meer uitleg geven bij de inhoud van de brief.

Heel proces op gang

Meteen zal een heel proces op gang komen. Tusk heeft beloofd dat hij binnen de 48 uur na de notificatie de ontwerprichtlijnen wil rondsturen voor de onderhandelingen met de Britten. De brexit zal namelijk niet meteen een feit zijn. Groot-Brittannië en de EU hebben exact twee jaar de tijd om een akkoord te vinden over de manier waarop hun banden worden doorgeknipt en over hun toekomstige relatie. De Britten hopen parallel over een handelsakkoord met de EU te kunnen praten.

Tijdens een bijzondere Europese top op zaterdag 29 april zullen de staatshoofden en regeringsleiders de definitieve onderhandelingsrichtlijnen vastleggen. Ze zullen erin verduidelijken wat voor de EU de prioriteiten van de brexit-gesprekken zijn en welke rode lijnen in geen geval overschreden mogen worden.

Vervolgens zal de Europese Commissie het mandaat krijgen om de onderhandelingen te leiden, op basis van gedetailleerde instructies van de Raad (de lidstaten). Verwacht wordt dat de eigenlijke onderhandelingen pas eind mei of begin juni kunnen worden opgestart.

"Klaar"

De hoofdonderhandelaar van de Commissie wordt de Franse oud-eurocommissaris Michel Barnier. Een Commissiewoordvoerder zei vandaag dat de Commissie, Barnier en zijn team "klaar" zijn om de gesprekken aan te gaan. Ze zullen ook zo transparant mogelijk zijn, luidde het. De brexit-taskforce van de Raad wordt door de Belgische topdiplomaat Didier Seeuws geleid, voor het Europees Parlement zal Guy Verhofstadt op de onderhandelingen toezien.

Barnier liet al verstaan dat de onderhandelingen tegen oktober 2018 afgerond moeten worden om alle lidstaten, de Europese Raad én het Europees Parlement de tijd te geven het uiteindelijke brexit-akkoord voor 29 maart 2019 te ratificeren. Ook het Britse parlement mag zich uitspreken.

Zenuwen

Daags voor de activering van artikel 50 neemt de zenuwachtigheid toe. Het Europees Parlement laat weten dat het zijn veto tegen het brexit-akkoord zal gebruiken als Groot-Brittannië nog voor 2019 gaat morrelen aan de rechten van EU-burgers die het Kanaal oversteken. Belgisch Europarlementslid Philippe Lamberts (Ecolo) zegt ook dat de Britten de komende twee jaar de mogelijkheid moeten behouden de brexit terug te draaien.

Terwijl in Brussel het hele brexit-apparaat in gang wordt gezet, zal de Britse brexit-minister David Davis donderdag zijn Great Repeal Bill voorstellen. Daarmee moet de Europese wetgeving zo veel mogelijk in Britse wetgeving worden omgezet, zodat de Britse regering vanaf 2019 de wetten waar ze het niet mee eens is, kan wijzigen of intrekken. De voorwaarde is wel dat er een brexit-akkoord gevonden wordt.

In theorie kunnen de onderhandelingen langer doorgaan, maar een 'harde brexit', wat betekent dat het Britse EU-lidmaatschap van de ene op de andere dag ophoudt zonder exit-akkoord of overgangsbepalingen, is evenzeer een mogelijkheid. Sommige waarnemers zeggen dat de deadline veel te strak is en beschouwen een gefaseerde brexit als de enige realistische optie.