'Plan in de maak om Oekraïne zijn gasschuld te laten betalen'

De Europese Commissaris voor Energie Günther Oettinger werkt aan een plan om Oekraïne zijn gasschuld aan Rusland te laten betalen. Dat heeft hij vandaag gezegd in een interview met het Australische radiostation ORF. Hij zei dat er 'geen reden tot paniek' was over de Russische gaslevering aan Europa.

'We hebben nauw contact met Oekraïne en zijn gasbedrijf om te verzekeren dat Oekraïne in staat blijft om te betalen en dat de schulden die het gasbedrijf bij Gazprom heeft uitstaan niet verder oplopen', aldus Oettinger. De commissaris heeft vandaag een ontmoeting met de Oekraïense ministers van Energie en Buitenlandse Zaken. 'Ik werk aan een oplossing die onderdeel is van het hulppakket van het IMF, de Europese Unie en de Wereldbank aan Oekraïne en die het mogelijk maakt dat Oekraïne zijn openstaande rekeningen betaalt.'

Schuld van 1,6 miljard
Oekraïne heeft een schuld van 1,6 miljard euro uitstaan bij de Russische energiegigant Gazprom omdat het zijn gasrekeningen niet op tijd heeft betaald. Het land staat aan de rand van een bankroet. De Russische president Poetin waarschuwde de Europese leiders gisteren in een brief (zie tweet) dat de gasleveranties aan Oekraïne mogelijk worden stopgezet. Aangezien het grootste deel van het Russische gaslevering aan Europa via Oekraïne loopt, zou dit ook gevolgen hebben voor Europa.

In zijn brief verwijt Poetin dat Europese landen Oekraïne alleen maar gebruiken als grondstoffenleverancier en dat ze tekort schieten als het gaat om het bieden van reële hulp. En dat terwijl Rusland, zo merkt Poetin in zijn brief fijntjes op, de Oekraïense economie jarenlang heeft gesubsidieerd door het land flinke kortingen op de gangbare gasprijs te bieden. Met die kortingen is het overigens voorbij: Gazprom maakte vorige week bekend dat het de prijs die Oekraïne voor gas betaalt met 80 procent verhoogt. Oekraïne heeft vandaag aangekondigd dat het een rechtszaak tegen Gazprom aanspant tegen de in hun ogen 'onredelijke' en 'door politiek gedreven' verhoging van de gasprijs.

Afhankelijkheid Russisch gas
Het dichtdraaien van de gaskraan naar Oekraïne zou met name landen als Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije en Slowakije in de problemen brengen. Die zijn voor hun energievoorziening grotendeels afhankelijk van gas uit Rusland (variërend van 60 tot maar liefst 92 procent). Gisteren zei de Russische minister van Financiën Anton Siloeanov dat Moskou bereid is om over financiële hulp voor Kiev te praten. 'Rusland is er klaar voor om Oekraïne, samen met het IMF en de Europese Unie, hulp te verlenen', zei hij tijdens een IMF-bijeenkomst in Washington.

Vandaag maakte dezelfde minister melding van een olie-voor-goederen-deal met Iran als reactie op de sancties die de Verenigde Naties heeft ingesteld na de Russische inlijving van de Krim. Hij wilde niet zeggen of een dergelijke deal al is ondertekend.

Nieuwe afzetmarkt
Feit is dat Rusland hard bezig is om zijn energiebeleid te heroriënteren. Het wil zich afkeren van het Westen (nu nog de grootste afzetmarkt) en meer richten op het Oosten. Deze week beweerde de Russische vicepremier Arkady Dvorkovich dat Rusland en China, na tien jaar onderhandelen, op het punt staan om een belangrijke gasdeal te ondertekenen. Indien dit daadwerkelijk gebeurt, zou dat een overwinning voor Poetin betekenen.

Tegelijkertijd is Europa van plan om zijn afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen. De goede weg is wat dat betreft al ingeslagen: waar Europa in 2009 nog voor tachtig procent leunde op Russisch gas is dat nu gedaald naar 50 procent. De Amerikaanse president Obama adviseerde de Europese leiders vorige maand tijdens topoverleg in Brussel dat de EU manieren moet vinden om zijn afhankelijkheid van Russisch gas zo snel mogelijk te verminderen. De EU en de VS zijn voornemens om een handelsakkoord te ondertekenen waarin is opgenomen dat Europa in de toekomst meer schaliegas uit Amerika importeert.