President Egypte: "IS heeft Airbus niet neergehaald"

De Egyptische president Al-Sisi maakt korte metten met de claim van Islamitische Staat (IS) dat het de Airbus had neergehaald. "Geloof mij, wij hebben de situatie in de Sinaï volledig onder controle", zei Al-Sisi vandaag in een interview met de BBC. Vanuit de Sinaï opereert een rebellengroep, gelieerd aan IS, die een bloedige strijd levert met het leger.

Eerder vandaag werd duidelijk dat een Amerikaanse infrarood-satelliet een lichtflits heeft waargenomen op de plek waar zaterdag de Russische Airbus neerstortte. Dat melden Amerikaanse media, waaronder NBC en CNN. Een eventuele raket zou niet te zien zijn op de beelden, blijkt uit de berichtgeving. Volgens een official die NBC sprak is de optie dat het toestel zou zijn neergeschoten vanaf de grond hiermee 'van tafel'.

Meerdere ambtenaren van het Amerikaanse ministerie van Defensie bevestigen aan NBC dat de satelliet een lichtflits of explosie heeft gespot. Vervolgens is het toestel op 'zeer grote hoogte uiteengespat', zo zou blijken uit de infrarood-opnames. "Er was iets van een explosie te zien." Diezelfde official besluit vervolgens met: "Er is geen bewijs dat het toestel met een raket zou zijn neergehaald."

Wat er precies is gebeurd met de Airbus, is nog altijd voer voor speculatie. Er heerst al dagen veel verwarring over de oorzaken van de ramp met het Russische vliegtuig dat zaterdag in de Sinaï neerstortte, waarbij alle 224 inzittenden om het leven kwamen. De Russische chartermaatschappij Metrojet opperde maandag dat het toestel door iets 'van buitenaf' is geraakt. Maar een lid van de commissie die onderzoek doet naar de toedracht van de ramp, sloot dat uit.

Aleksander Smirnov, de onderdirecteur van Metrojet (dat onder de naam Kogalymavia werd opgericht), zei uit te sluiten dat de ramp het gevolg was van een technisch mankement. Ook is het volgens hem uitgesloten dat er sprake is van een fout van de bemanning of een ander menselijk falen. "Vliegtuigen vallen niet zomaar in de lucht uit elkaar", aldus Smirnovs, wiens bedrijf er uiteraard bij gebaat is als de ramp door externe factoren zou zijn veroorzaakt.

Maar Smirnov werd meteen op de vingers getikt door Aleksandr Neradko, het hoofd van de Russische luchtvaartautoriteiten Rosaviatsija. Volgens Neradko zijn er vooralsnog geen bewijzen dat de ramp het gevolg is van externe factoren. "Het is volstrekt voorbarig om over de oorzaken te praten." Neradko riep de luchtvaartgemeenschap op zich te onthouden van 'voorbarige conclusies'.

Tegen het persbureau Reuters zei een lid van de commissie die de 'zwarte dozen' met de vluchtgegevens bestudeert, dat het toestel niet van buitenaf is geraakt. Ook heeft de bemanning geen noodsignaal afgegeven voordat het vliegtuig, dat met 217 vakantiegangers onderweg was naar Sint-Petersburg, 23 minuten na de start van de radar verdween.

Terroristische aanslag

Het toestel, een Airbus 321-200, is al in de lucht in twee stukken gebroken, nog voor het de grond raakte. Dat zou er volgens sommige deskundigen op kunnen wijzen dat de ramp het gevolg is van een terroristische aanslag. De Sinaï-woestijn is het toneel van gevechten tussen het Egyptische leger en jihadisten die onder de vlag van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) opereren. De terreurgroep eiste de verantwoordelijkheid voor het neerstorten van het toestel op; de aanslag zou een wraakactie zijn voor de Russische luchtaanvallen op IS-strijders in Syrië.

De Britse defensiedeskundige Paul Beaver betwijfelt echter of IS het toestel had kunnen neerschieten. Hij zei tegen persbureau AP er zeker van te zijn dat IS geen luchtdoelraketten heeft die een doel op bijna 10 kilometer hoogte kunnen bereiken, zoals de Buk-raket waarmee MH17 vorig jaar werd neergehaald. Volgens hem is voor een dergelijk luchtafweersysteem een heel team van "goed getrainde mensen en een geïntegreerd luchtafweernetwerk nodig".

De jihadisten die in de Sinaï opereren beschikken vermoedelijk wel over luchtdoelraketten die vanaf de schouder kunnen worden afgevuurd. Maar die halen een hoogte van maximaal vijf kilometer, lang niet voldoende om het Russische toestel te raken.

James Clapper, het hoofd van de Amerikaanse inlichtingendiensten, zei niet te kunnen uitsluiten dat jihadisten het toestel hebben neergehaald, maar volgens hem is dat wel "onwaarschijnlijk". Tot nog toe hebben de Verenigde Staten volgens hem "geen enkel direct bewijs van betrokkenheid van terroristen" bij de ramp met het Russische toestel.

Bom aan boord

Een andere theorie is dat er een bom aan boord was. Dat zou dan moeten kunnen worden vastgesteld aan de hand van sporen op de wrakstukken van het toestel, die over een gebied van 20 vierkante kilometer in de Sinaï-woestijn zijn gevonden. Ook wordt gespeculeerd dat een van de brandstoftanks van het toestel tijdens de vlucht is geëxplodeerd, maar daarvoor zijn tot nog toe geen bewijzen gevonden.

De Russische chartermaatschappij bevestigde maandag dat het toestel in 2001, toen het nog in handen was een Libanese luchtvaartmaatschappij, op de luchthaven van Cairo schade heeft opgelopen aan de staart. Maar Andrej Averijanov, het hoofd technische zaken van Metrojet, achtte het onwaarschijnlijk dat dit incident de oorzaak van de ramp kan zijn, omdat het toestel door Airbus zelf is gerepareerd. Volgens hem is het staartstuk om het jaar gecontroleerd en zouden barstjes of metaalmoeheid zeker zijn gevonden, als daar sprake van was.