Slechts 5 % westerse IS-strijders wordt gerekruteerd in moskee

Westerse IS-strijders worden haast nooit in de moskee overtuigd om zich bij de jihadisten aan te sluiten. De ruime meerderheid wordt gerekruteerd door hun vrienden en leeftijdsgenoten. Terreurexpert Scott Atran meent dat de leiders van IS "de moslimjongeren veel beter begrijpen dan de regeringen die IS bestrijden". Overigens, zo argumenteert Atran, onderschatten we de dreiging van IS wanneer we ze wegzetten als nihilistische terroristen en zal ons dat nog zuur opbreken. IS grossiert in chaos, en zo lang we dat niet begrijpen en aanpakken, zijn we gedoemd.

Scott Atran, professor antropologie aan de universiteit van Oxford, sprak eerder deze week in New York op uitnodiging van de Verenigde Naties. Volgens Atran wordt de grote meerderheid van mensen die zich bij IS aansluiten door hun vrienden en familie gerekruteerd en vindt radicalisering zelden plaats in de moskee.

75% door vrienden,
20% door familie
Onderzoek toont aan dat driekwart van de buitenlandse strijders bij IS daartoe werden aangemoedigd door vrienden en leeftijdsgenoten. Twintig procent van hen werd gerekruteerd door familieleden. Slechts 5 procent werd in de moskee overhaald naar Syrië te trekken om zich bij IS te voegen.

In de nasleep van de aanslagen in Parijs, morgen twee weken geleden, wordt de moslimgemeenschap opgeroepen het extremisme te veroordelen. Maar volgens professor Atran heeft onderzoek aangetoond dat radicalisering zelden plaatsgrijpt in moskeeën en al helemaal niet door anonieme rekruteerders of vreemden.

Revolutionaire aantrekkingskracht
De Frans-Amerikaanse antropoloog Atran (63) stelt dat IS dezelfde soort revolutionaire aantrekkingskracht heeft als werd gezien tijdens de Franse Revolutie, de Russische Revolutie en de opkomst van nazi-Duitsland. Hij betoogt dat het westen dwaalde toen het IS afschreef als hersenloze terroristen. De terreurgroepering, zo meent Atran, begrijpt de jongeren die ze aantrekken beter dan de regeringen die strijd leveren tegen IS.

Radicalisering in moskeeën is slechts een klein onderdeel van het probleem. Meer nog: volgens Atran komt een beduidend aantal IS-rekruten uit christelijke gezinnen. "Uitgerekend zij blijken de meest gewelddadige strijders", aldus Atran.

Manier om held te worden
Op een vergadering georganiseerd door het antiterreurcomité van de VN-Veiligheidsraad verklaarde Atran dat het de zin voor avontuur en de roep van de overwinning zijn die deze jongeren motiveert om bij IS te gaan en dat de jihad hen een manier biedt om helden te worden.

Nog volgens Atran is de tegenargumentatie van het Westen -dat stelt dat de groepering boosaardig is, mensen onthoofdt en vrouwen onderdrukt- krachtdadig noch universeel. Atran stoelt zijn beweringen ook op gesprekken die hij voerde met gevangengenomen strijders van IS en de aan al-Qaida gelinkte terreurbeweging Nusra Front.

"IS is de speerpunt van de meest dynamische revolutionaire tegencultuur sinds de Tweede Wereldoorlog, met de grootste strijdmacht van vrijwilligers sinds de Tweede Wereldoorlog", stelt Atran.

Verloren voor de komende generaties
De expert waarschuwt: "Indien de Verenigde Naties of andere organisaties geen manier vinden om te verhinderen dat deze ideeën van radicalisering bij jongeren opborrelen en andere jongeren aantrekken, zijn we verloren voor de komende generaties".

Vaak wordt gesteld dat IS-rekruten geen moreel besef hebben of gehersenspoeld zijn. Atran meent echter dat de meeste buitenlandse IS-strijders, in het bijzonder die uit Europa, vrijwillig bij de groepering aansluiten.

Grossieren in chaos
Atran beklemtoont dat de aanslagen in Parijs, waarbij minstens 130 mensen het leven lieten, deel uitmaken van het strategisch plan van IS. "Ze grossieren in chaos, maar ze werken volgens een strak script. Dat we dit niet begrijpen, komt ons duur te staan. Hun plan is niet veranderd en zal ook niet veranderen", stelt hij.

IS omschreef de aanslagen in Parijs als 'het begin van de storm'. "De chaos en de daaropvolgende angstpsychose, dat is precies wat ze hadden gepland. De strategie van IS draait immers rond het scheppen en het management van chaos".

"IS behandelen als een vorm van terrorisme of gewelddadig extremisme, is een onderschatting van de dreiging. Hen opzijzetten als 'nihilistisch' weerspiegelt een gevaarlijke weigering hun bijzonder aantrekkelijke morele missie te begrijpen en te bestrijden. Die missie is het veranderen en 'redden' van de wereld. Het refrein dat we constant horen, namelijk dat IS de geschiedenis wil terugdraaien naar de Middeleeuwen, is even stuitend als de bewering dat de Tea Party-beweging zou willen dat alles weer wordt zoals in 1776. De realiteit is complexer".
Lees verder onder de foto

Democratie bedreigd
"IS exploiteert heel bewust de betreurenswaardige dynamiek tussen de opgang van radicaal islamisme en de revival van xenofobe nationalistische bewegingen die de middenklasse zwaar beginnen te ondermijnen. De ondermijning van de Europese middenklasse, de steunpilaar van stabiliteit en democratie, doet denken aan wat de communisten en de fascisten met de Europese democratie deden in de jaren 1920 en 1930: ze maakten er brandhout van".

Geboortecijfer vs migratie
"Het Europese geboortecijfer bedraagt slechts 1.4 kind per koppel, wat betekent dat er immigratie nodig is om een actieve bevolking te behouden die de levensstandaard van de middenklasse kan ondersteunen. Dat is een godsgeschenk voor IS, want tegelijk is er nooit eerder zo weinig tolerantie voor migranten geweest. Daarin ligt het soort chaos besloten dat IS zo goed kan exploiteren".