Turks parlement stemt in met motie om noodtoestand

Het Turkse parlement heeft een motie aanvaard waardoor formeel de noodtoestand van kracht is. Met 346 stemmen was er een ruime meerderheid voor de motie, die zorgt dat de komende drie maanden in Turkije de noodtoestand geldt. 115 parlementsleden stemden tegen de motie.

De Turkse vice-premier Numan Kurtulmus heeft op televisie aangekondigd dat Turkije, "net als Frankrijk", tijdelijk het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens opschort. Dit moet volgens Kurtulmus gebeuren zodat de noodtoestand ingevoerd kan worden. Het Verdrag beschermt burgers onder meer tegen de doodstraf, martelingen en onrechtmatige detentie. EU-buitenlandchef Federica Mogherini en Johannes Hahn, eurocommissaris voor het uitbreiden van de Europese Unie, roepen Turkije op om "de rechtsstaat, mensenrechten en fundamentele vrijheden" te respecteren.

De andere Turkse vice-premier Mehmet Simsek zei dat tijdens de noodtoestand geen martelingen zullen plaatsvinden. Ook wordt de avondklok niet gehandhaafd. Volgens Simsek zijn nog altijd circa duizend soldaten op de vlucht na de mislukte coup van vrijdag. 

De Turkse oppositiepartij MHP staat achter de beslissing van president Erdogan om de noodtoestand voor drie maanden af te kondigen. Partijleider Devlet Bahceli zei vandaag in een verklaring dat de maatregel in het belang is van het land. "De Partij van de Nationalistische Beweging (MHP) staat compromisloos achter de Staat en zijn mensen in deze donkere en moeilijke tijd, ten koste van wat dan ook", aldus Bahceli in een verklaring. 

Erdogan zei gisterenavond dat de noodtoestand drie maanden zal duren, maar volgens Kurtulmus is het ook mogelijk dat de maatregel na een maand of anderhalve maand komt te vervallen. Het is vooral bedoeld om diegenen die verantwoordelijk zijn voor de couppoging van afgelopen vrijdag voor het gerecht te slepen, voegde Kurtulmus daar nog aan toe.

Ook de Turkse minister van Justitie Bekir Bozdag verdedigde de noodtoestand door te stellen dat het bedoeld is om een eventuele tweede militaire coup af te wenden.

Duitsland is tegen noodtoestand

Eerder op de dag nam Duitsland afstand van de Turkse maatregel. Volgens de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier moet Turkije er alles aan doen om de noodtoestand zo kort mogelijk te laten duren. De minister waarschuwde vandaag in een verklaring dat "verscheuring en verzwakking" van Turkije op de loer liggen.

Erdogan had gisterernavond op voorhand gezegd dat Europese landen geen recht hebben om het uitroepen van de noodtoestand te bekritiseren. Steinmeier trekt zich daar dus niets van aan. "Alleen bewijsbare betrokkenheid bij illegale daden, niet een vermoede politieke voorkeur, zouden tot actie van de overheid moeten leiden", aldus de Duitse minister.

De noodtoestand in Turkije geeft de regering drie maanden lang verregaande bevoegdheden. Zo kunnen de persvrijheid en de vrijheid van vergadering worden beperkt of helemaal buiten werking worden gesteld. 

In Ankara kwam gisterenmiddag voor het eerst sinds de couppoging van vorige week vrijdag de Nationale Veiligheidsraad bijeen. Daarin zitten, naast de president, enkele ministers en hoge militairen. Na afloop zei Erdogan onder meer dat hij zal functioneren als president én als opperbevelhebber van het leger om op die manier "het virus" uit de militaire rangen te verwijderen. Hij heeft ook al zuiveringen uitgevoerd binnen het onderwijsapparaat, de politie en justitie.

Eerder noemde Erdogan de couppoging al "een godsgeschenk". De autoriteiten openden direct de jacht op aanhangers van de naar Amerika uitgeweken islamitische geleerde Fethullah Gülen, volgens de president de aanstichter van de legeractie.

De Turken willen dat de Verenigde Staten Gülen uitleveren. Maar Erdogan zal het besluit daarover nadrukkelijk niet koppelen aan het gebruik door de Amerikaanse luchtmacht van de basis Incirlik, zei hij gisteren in een interview met Al Jazeera. "We zijn strategische partners", aldus de president over zijn land en de VS. "Het gaat niet om gevoelens, maar om belangen."

Oostenrijk vraagt opheldering

In meerdere landen, ook in Nederland, gingen Erdogan-aanhangers afgelopen dagen de straat op om tegen de couppoging te protesteren. Ook in Oostenrijk lieten duizenden supporters van de Turkse president hun stem horen. De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, Sebastian Kurz, heeft in een reactie hierop de Turkse ambassadeur ontboden. Hij wil weten of Ankara de Oostenrijkers heeft aangemoedigd de straat op te gaan om steun te betuigen aan Erdogan.

"We willen helderheid over welke kant Turkije opgaat", aldus Kurz vandaag in een radio-uitzending van de ORF. "Ten tweede hebben we bewijs dat de pro-Erdogandemonstraties in Wenen op direct verzoek uit Turkije zijn gehouden, en dat kan natuurlijk niet. Daar willen we met klem tegen protesteren."