Waarom koning Willem IV niet gekroond wordt
In Nederland heeft koningin Beatrix haar afscheid aangekondigd, haar zoon Willem-Alexander (45) zal haar opvolgen. Beatrix wordt 'Prinses der Nederlanden' en koning Willem IV wordt niet gekroond. Waarom?
1. Waarom wordt prins Willem-Alexander niet onmiddellijk koning Willem IV nu koningin Beatrix heeft aangekondigd dat zij stopt?
In Nederland zit er altijd zo'n drie maanden tussen de aankondiging dat het zittende staatshoofd stopt en de troonsovername door de opvolger. In die periode biedt de zittende hofhouding haar ontslag aan en heeft de nieuwe koning zijn handen vrij om nieuw personeel aan te nemen. In die drie maanden worden tevens voorbereidingen getroffen voor de festiviteiten op de dag van de inhuldiging. Uitnodigingen worden rondgestuurd naar bevriende vorstenhuizen en staatshoofden. De Nederlandse koningin kan haar werkpaleis opruimen en plaatsmaken voor haar zoon.
2. Wat is het verschil tussen abdicatie en inhuldiging?
Bij een abdicatie doet een vorst afstand van de troon. Nederland is daar uitzonderlijk in. Andere monarchieën zien het koningschap als van God gegeven en voor de duur het leven. Er wordt opgevolgd als de vorst is gestorven. Is de koning hoogbejaard en niet meer geëquipeerd zijn taken te vervullen, dan wordt er een regent aangesteld. Beatrix zal na abdicatie 'Prinses der Nederlanden' zijn en aangesproken worden met 'Koninklijke Hoogheid'.
De inhuldiging is de officiële plechtigheid waarbij de Eerste en Tweede Kamer in Nederland een Verenigde Vergadering beleggen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Bij de eedaflegging zweert de koning trouw aan de Grondwet en belooft een getrouwe vervulling van het koningschap. Daarna wordt hij gehuldigd door de parlementariërs. Op hun beurt beloven of zweren zij dat de rechten van de koning gehandhaafd blijven en dat hij onschendbaar is.
3. Waarom wordt de koning niet gekroond?
Volgens de letter van de Grondwet wordt er geregeerd bij de 'Gratie Gods', maar in feite is het bij de gratie van het volk. Als het parlement de koning wil afzetten, dan kan dat. In de Scandinavische landen wordt er ook niet meer gekroond. De huidige Engelse koningin Elizabeth II is wel gekroond.
Een kroning is ook niet nodig omdat de continuïteit van de Nederlandse monarchie in de Grondwet verzekerd is. Een kroning zou bij onze noorderburen de lastige vraag oproepen wie de autoriteit is die de nieuwe vorst kroont. De kerk? En zou dat dan de protestantse of de katholieke zijn?
4. Wat zijn regalia?
Dat zijn de tekenen die de macht van de koning symboliseren en een rol spelen bij de inhuldiging van een nieuwe vorst. In Nederland worden deze attributen neergezet op een bijzettafel, de zogenaamde credenstafel.
Omdat ze nooit worden gedragen - anders dan de Engelse regalia - is het materiaal niet erg kostbaar. Het is gemaakt in 1840 in opdracht van Willem II. Het gaat om de kroon, die staat voor de Nederlandse staatsvorm: de soevereine monarchie. De kroon heeft acht beugels en de hoofdband is niet bezet met edelstenen, maar met geslepen glas. De zwaar vergulde scepter van zilver is het symbool van het koninklijk gezag.
De rijksappel is eveneens van zwaar verguld zilver. De appel stelt de wereldbol voor en staat voor het grondgebied waarover gezag wordt uitgeoefend. Dan zijn er nog het rijkszwaard en de rijksbanier met het Nederlandse rijkswapen. Op de credenstafel ligt ook een exemplaar van de Nederlandse Grondwet.
