Wat als Trump wordt afgezet? Zo werkt impeachment-procedure

Donald Trump is deze maand precies één jaar geleden verkozen tot president van de Verenigde Staten. Na een erg omstreden jaar is de wind rond hem nog lang niet gaan liggen. Vandaag hebben de Democraten bekendgemaakt dat ze een procedure gestart zijn om hem af te zetten. Maar wat als het uiteindelijk zover komt?

Voor een impeachment-procedure in gang kan worden gezet, moet er voldoende grond zijn. De grondwet van de Verenigde Staten stelt dat de president zich schuldig moet hebben gemaakt aan "high crimes and misdemeanors" - zware misdrijven dus. Een precieze omschrijving van wat dat dan zou kunnen zijn, staat niet in de grondwet. Al zijn machtsmisbruik of meineed voldoende om de procedure op te starten.

Tegen drie presidenten werd al een impeachment-procedure gestart. Andrew Johnson had in 1868 zijn minister van Oorlog ontslagen en dat bleek ongrondwettelijk. Nixon kreeg een procedure aan zijn broek na het Watergate-schandaal in 1973 en Bill Clinton werd in 1998 beschuldigd van meineed en machtsmisbruik bij zijn affaire met Monica Lewinsky.

Zo werkt het

Bij een impeachment-procedure speelt het Huis van Afgevaardigden een belangrijke rol. Een normale meerderheid - de helft plus één - is voldoende om de afzetting op te starten. Nixon besloot in 1974 af te treden nog voor de stemming in het Huis van Afgevaardigden was gebeurd. Bij Johnson en Clinton stemden de toen Republikeinse Huizen voor een procedure tegen de Democratische presidenten.

Omdat de Republikeinen nu een ruime meerderheid hebben in het Huis van Afgevaardigden, 241 van de 435 zetels worden bezet door een Republikein, lijkt een impeachement-procedure tegen Trump nochtans weinig waarschijnlijk. Minstens 24 Republikeinen zouden met de Democraten moeten meestemmen om een procedure te starten. Over twee jaar zijn er parlementsverkiezingen en dan komen de kaarten misschien anders te liggen.

Senaat

Als het Huis van Afgevaardigden voor een procedure heeft gestemd, wordt de president berecht in de Senaat. De zaak wordt geleid door de opperrechter van het Amerikaanse Hooggerechtshof en de senatoren stemmen voor een afzetting. Er is een tweederdemeerderheid nodig om de president af te zetten.

In 1868 overleefde Johnson met slechts één stem overschot de stemming. Ook Clinton werd niet afgezet, hij had een grotere marge bij de stemming.

Wat als Trump wordt afgezet?

Mocht het ooit zover komen en Donald Trump wordt afgezet, dan neemt vicepresident Mike Pence de fakkel van hem over. Pence, een oerconservatieve en diepgelovige Republikein, zou bij veel partijgenoten in de bovenste schuif liggen. Volgens professor Allan Lichtman, die eerder al voorspelde dat Trump de verkiezingen zou winnen, zien veel Republikeinen liever Pence als president.  

"Ze zullen het prachtig vinden als Pence het wordt, een absoluut nuchtere, conservatieve en controleerbare Republikein", aldus Lichtman. "En ik ben er vrij zeker van dat Trump iets zal doen om de Republikeinen de kans te geven om hem af te zetten, iets dat de nationale veiligheid in gevaar brengt of goed is voor zijn eigen belang."

De toekomst zal uitwijzen of Donald Trump de vierde president wordt die een impeachment-procedure aan zijn broek krijgt en of hij de eerste wordt die daadwerkelijk wordt afgezet. Wordt vervolgd.