Wie zit er achter de aanslagen in Parijs?

Bij de aanslagen van gisteren in Parijs zijn zeker 120 doden en een 200-tal gewonden gevallen. De aanslag is nog niet opgeëist, maar alles wijst richting al-Qaida en/of IS. "Of je het nu IS of al-Qaida wil noemen, het komt in ieder geval uit dat universum", zegt VRT-journalist Rudi Vranckx in Radio 1-programma 'De Ochtend'.

Voorlopig zijn de aanslagen van gisteren nog niet opgeëist. "Maar we weten wel een paar dingen over de modus operandi: de aanslagen gebeurden op erg publieke en willekeurige plaatsen in Parijs, met de bedoeling zoveel mogelijk slachtoffers te maken", legt Vranckx uit.

"Deze aanslagen waren niet ad hoc, bijvoorbeeld omdat hun posterboy Jihadi John mogelijk vermoord werd, maar de acties waren al langer voorbereid en maken deel uit van een bredere strategie. Dat is angstaanjagend in zekere zin."

Vreugde op Twitter

De Franse autoriteiten lieten weten dat acht terroristen dood zijn. Zeven van hen bliezen zichzelf op. Het is nu wachten op meer informatie over de daders en op hun identificatie. "Belangrijk is de vraag of ze van binnen Frankrijk komen, of van buitenaf", meent Vranckx.

"Maar alles wijst erop dat deze aanslagen uit het universum van al-Qaida en/of IS komen en dat ze wellicht ook van daaruit gecoördineerd zijn. Het zal alleszins als een zege worden beschouwd door IS, en ook op sociale media was er gisteren al vreugde."

Eenzelfde oorlog

Volgens Vranckx zijn er twee grote motieven voor de aanslagen. "Aan de ene kant willen ze wraak, als je hoort welke slogans ze riepen - al moet dat nog bevestigd worden. 'Zolang jullie ons doden in Syrië, nemen we hier wraak.' Voor hen is het hier en daar eenzelfde oorlog", duidt Vranckx.

"Aan de andere kant passen ze de strategie van de spanning toe: ze zaaien angst en terreur door willekeurig grote doelen aan te vallen." Door die angst komt de samenleving op haar beurt onder druk te staan. "Op Twitter zie je dat de woorden van islamhaters gisteren al luider gingen klinken. Dan hebben ze gewonnen, want dan kunnen ze gefrustreerde jongeren die openstaan voor hun ideologie beter rekruteren. En de Franse kranten melden vandaag op hun voorpagina's dat de oorlog begonnen is, dat de oorlog verklaard is. Dan hebben ze ook een beetje gewonnen, want ze sleuren ons mee in dat militaire moeras."

Kanonnenvlees

Dat IS massaal inzet op aanslagen, is een verschuiving in tactiek, meent Vranckx. "Ze staan militair zwaar onder druk. Er zijn de Koerden, de bombardementen, de meldingen dat men stilaan Raqqa wil omsingelen, ... Ze kunnen daar militair verliezen, maar zullen elders aanslagen plegen. Gisteren was er de aanslag in Beiroet, er was ook de mogelijke aanslag op het Russisch vliegtuig, ... IS lijkt de jonge jihadi's die ze niet op het slachtveld kunnen gebruiken in te zetten als kanonnenvlees."

Wat nu?

Wat er nu precies moet gebeuren, is een moeilijke vraag. "Je kan een open samenleving als de onze niet permanent beveiligen zonder de aard ervan te veranderen, in bijvoorbeeld een politiestaat. We zijn zo kwetsbaar. Het is al een geluk dat een dergelijke aanslag nog niet eerder is gebeurd", zegt Vranckx. "Maar de vraag is wat men eraan moet doen. Europa bestaat alleszins onvoldoende, zowel op het vlak van buitenland- en veiligheidsbeleid."

Een nekschot voor het opengrenzenbeleid wil Vranckx het echter niet noemen. "Als je emotioneel nadenkt, zou het dat kunnen zijn, maar politici beseffen dat het gezond verstand bewaard moet blijven. De open grenzen hebben niet noodzakelijk met de aanslagen te maken, het hangt ervan af of en hoe ze Europa binnekomen."