Zo reageert de Wetstraat: "Er breken donkere tijden aan"
Donald Trump verslaat Hilary Clinton. Op Vlaams Belang na staat geen enkele politieke partij in ons land te juichen. Donald Trump verslaat Hilary Clinton. Op Vlaams Belang na staat geen enkele politieke partij in ons land te juichen. Maar terwijl de federale en de Vlaamse regering hun woorden wikken en wegen, schiet de Waalse regering met scherp: "Er breken donkere tijden aan."
Premier Charles Michel heeft, nadat hij Trump feliciteerde, zijn bezorgdheid geuit over de vrede, de veiligheid en de stabiliteit in de wereld. Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders hoopt dat Amerika niet op zichzelf zal terugplooien, een tendens die hij ook in Europa en zelfs in eigen land ziet. "Wanneer Le Pen Trump feliciteert, is alles gezegd. Er breken donkere tijden aan", tweette Waals minister-president Paul Magnette. Ook Rudy Demotte, minister-president van de Franse gemeenschap, reageerde via Twitter: "Walgelijk: de VS lijkt zich in een rampzalig avontuur te storten". Groen-voorzitster Meyrem Almaci ziet de overwinning van Trump als slecht nieuws voor de wereld, de economie en het klimaat.
Jawel, de meeste Belgische politici zijn verrast. Zelfs Vlaams Belang-voorzitter Tom van Grieken. Hij had het natuurlijk vurig gehoopt dat Donald Trump president zou worden, maar lang niet verwacht. "De democraten, zijn eigen partij, de media en de peilingen. Hij had alles tegen. Maar vannacht heeft hij het toch waargemaakt."
Maar hoe verbouwereerd ook, geen politicus in dit land die de Amerikaanse stem in twijfel durft te trekken. Zelfs rabiate tegenstanders van Trump bijten op de lippen. "Het heeft geen zin om mensen te verwijten dat ze op Trump stemden", zegt Groen-voorzitster Meyrem Almaci. "We moeten kijken naar hun beweegredenen." Dat zegt ook haar collega-voorzitter Gwendolyn Rutten - grote fan van Hilary Clinton: "De uitslag is onverwacht, maar de kiezer heeft duidelijk gesproken."
John Crombez van sp.a wijst er op dat dit nu eenmaal democratie is. "Dit is de middenklasse die revolteert door gewoon haar stem uit te brengen." Wouter Beke, CD&V-chef, ziet het met lede ogen aan: "Trump, de kleren maken de man. Dat zal wel. Maar ik hou niet van zijn kleren. Wat verschil met 2008 toen hope en change de hele natie op sleeptouw nam."
Volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever moeten we eerst maar eens afwachten welke politiek de nieuwe president en het Amerikaanse parlement gaan voeren. "Het is in ons belang om de VS niet de facto aan te zetten tot isolationisme. Evenmin moeten we bijdragen tot gevoelens van onzekerheid die nefast zijn voor de wereldeconomie. Enthousiasme is geen noodzakelijke voorwaarde om goede relaties en stabiliteit na te streven. Verantwoordelijkheidszin zal ons verder brengen dan emotionele uitbarstingen."
Ook premier Charles Michel deelt felicitaties uit, maar geeft fijntjes de wens mee dat Trump een verenigende president zal zijn die open staat voor een respectvolle dialoog. "Ik hoop dat België en de Verenigde Staten dezelfde waarden van vrijheid en tolerantie zullen blijven verdedigen." Tegelijk snijdt hij een heikel thema aan: de NAVO. Het bondgenootschap is voor Trump allesbehalve heilig. Hij hamerde er tijdens de verkiezingscampange meermaals op dat de Europese bondgenoten meer moeten bijdragen.
Belangrijke bondgenoot
Hij wijst er ook op dat de Verenigde Staten een belangrijke bondgenoot voor vrede, veiligheid en stabiliteit zijn in de wereld. "Het is meer dan ooit mijn overtuiging dat een sterk en overtuigend Europees project noodzakelijk is". België zal zich blijven inzetten in deze dynamiek. "Ik hoop dat u steun blijft geven aan het Europese project en mede de veiligheid blijft waarborgen in het kader van de NAVO."
Buitenlandminister Reynders maakt zich ook bedenkingen. "We zullen zeer waakzaam moeten zijn over de beslissingen van de nieuwe Amerikaanse leiding", zei hij. Hij hoopt "dat Amerika zich niet op zichzelf zal terugplooien en dat de toekomstige president "Amerika kan verenigen". Het op zichzelf terugplooien is volgens hem een sterke tendens. Hij verwees niet alleen naar de Verenigde Staten, maar ook naar Europa met de brexit en naar België waar we zagen "dat Wallonië zich niet wilde openstellen voor internationale handel".
Reynders ziet in de Amerikaanse verkiezingen een kans voor Europa om zich te versterken, onder meer via een Europese veiligheids- en defensiebeleid. "Er wordt in de wereld op een sterkere stem van Europa gewacht."
Vicepremier Jan Jambon
"Het neemt onverwachte wendingen aan. Wat je niet voor mogelijk achtte, is aan het gebeuren." Zo reageerde vicepremier Jan Jambon (N-VA) op de voorlopige uitslag waaruit bleek dat Trump de nieuwe president wordt. Jambon wijst erop dat dit allicht impact zal hebben op de bijdrage van de Amerikanen op de NAVO.
"Het Huis van Afgevaardigden heeft al in deze legislatuur het budget verminderd." We schrikken van het resultaat, zegt Jambon nog. "Maar mensen durven in polls niet altijd zeggen wat ze stemmen. Dat hebben we ook gezien bij de brexit. De Amerikanen hebben er te weinig ervaring mee of te weinig rekening mee gehouden."
Defensieminister Vandeput
Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) beseft dat Europa meer zal moeten bijdragen. Voor Trump is de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) niet heilig, hij hamerde er tijdens de verkiezingscampange meermaals op dat de Europese bondgenoten meer moeten bijdragen. "Maar ook Hillary Clinton gaf dat aan tijdens de campagne", zegt Vandeput. "Het verschil zit in de stijl", denkt Vandeput. "Trump is veel directer. Hij zegt weinig omfloerst dat als er niets verandert bij de NAVO, hij ook andere zaken in vraag zal stellen."
Volgens Vandeput wordt het vooral uitkijken wie de raadgevers worden van Trump, wie zijn minister van Defensie wordt en welk beleid hij of zij uitstippelt. Ons land investeert tot 2030 9,4 miljard euro in Defensie. Of ons land met Trump aan het Amerikaanse roer nog een tandje zal moeten bijsteken, is nu nog niet duidelijk. "We hebben die 9,4 miljard euro aan investeringen goedgekeurd en vastgelegd. Op nationaal niveau is dat een goed akkoord. We moeten afwachten welke vragen er op ons zullen afkomen, maar het moet betaalbaar blijven. De vraag is of de soep zo heet wordt gegeten als ze wordt opgediend."
Groen-voorzitster Almaci
Voor Groen-voorzitster Meyrem Almaci is de overwinning van Trump erg slecht nieuws voor de wereld, economie en klimaat. Ze spreekt van een wake-up call aan de huidige politieke leiders om onvrede en bekommernissen ernstig te nemen. "Er is veel te lang aan politiek gedaan boven de hoofden van de mensen en uit de ivoren toren, waardoor zij zich ook van de politiek hebben afgekeerd. Op de angst en boosheid van veel mensen is er een offensief antwoord nodig dat mensen verbindt in plaats van verdeelt".
"In elk geval moet Europa opnieuw leiderschap tonen en dat betekent gehoor geven aan wat de bevolking in België en Europa vraagt: een einde aan het besparingsbeleid, werk maken van eerlijke fiscaliteit, meer en betere jobs voor onze jongeren en de uitvoering van het klimaatakkoord."
De Groen-voorzitster stelt dat Clinton heeft meegedaan met de moddercatch die Trump heeft opgestart. Ze heeft veel te weinig een boodschap van hoop en perspectief gebracht. "Trump kan je niet stoppen door meer van hetzelfde. Alleen Bernie Sanders was op dat vlak een lichtpunt tijdens de campagne."
Geert Bourgeois
Vlaams regeringsleider Geert Bourgeois (N-VA) zag ook liever Clinton dan Trump aan het Amerikaanse roer, maar zal hem toch feliciteren. "We hebben altijd goede banden gehad met de VS, het is belangrijk om die goede contacten te bewaren." Bourgeois houdt de Vlaamse export in het achterhoofd.
"Trump is een tegenstander van TTIP, het vrijhandelsakkoord tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Voor Vlaanderen is zo'n vrijhandelsakkoord erg belangrijk. Ik herhaal het vaak, maar Vlaanderen leeft van export. Ik hoop dus dat de soep niet zo heet gegeten wordt, als ze wordt opgediend en dat Amerika niet op zichzelf zal terugplooien."
Aan de andere kant van de taalgrens lukt het de regeringsleiders minder goed om met de flegmatiek van De Wever te reageren.
Paul Magnette
"Wanneer Le Pen Trump feliciteert, is alles gezegd. Er breken donkere tijden aan", tweette Waals minister-president Paul Magnette (PS) vanochtend. Hij reageerde daarmee op de tweet van de voorzitster van het Franse Front National, Marine Le Pen: "Gelukwensen aan de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump en aan het vrije Amerikaanse volk".
Ook de minister-president van de Franse gemeenschap Rudy Demotte reageerde via Twitter: "Walgelijk: #USA lijkt zich in een rampzalig avontuur te storten".
"Het is hun keuze en we nemen er akte van. Maar het is erg verontrustend voor de rest van de wereld en voor de eenheid van het Amerikaanse volk", reageerde PS-voorzitter Elio Di Rupo in een mededeling. "Dit onverwachte resultaat moet de geesten van alle Europese politici wakker schudden. Het feit dat een populistisch discours vol haat het haalt van een project dat wilde verenigen toont aan dat te veel Amerikaanse burgers zich in de steek gelaten voelden en zich slachtoffer voelden van een economisch systeem dat niet in staat is de vruchten van de globalisering en de economische en financiële activiteit rechtvaardig te verdelen."
MR-voorzitter Chastel
"In het licht van de vele uitdagingen zal president Trump moeten bewijzen dat we ons in hem vergist hebben". Zo reageert MR-voorzitter Olivier Chastel. De partij van premier Michel verwacht van Trump dat hij zich voortaan presidentieel zal gedragen "en de seksistische, racistische en homofobe provocaties en uitspraken achter zich laat", zo luidt het in een officieel persbericht.
Chastel spreekt van een overwinning van de onzekerheid. "Het is een duidelijk signaal van de Amerikaanse kiezers die bevreesd zijn voor de moeilijkheden waar de westerse economieën mee kampen en de zeer gespannen internationale context", luidt het.
De MR-voorzitter wil tot slot ook lessen trekken uit de zege van Trump. Want ook in België "raakt een ongeruste bevolking steeds meer verleid door simplistische ideeën op links en op rechts die schijnbaar makkelijk uit te voeren zijn".
Tom Van Grieken
"Het Vlaams Belang is bijzonder verheugd over de verkiezing van Donald Trump als 45e president van de Verenigde Staten", zegt Vlaams Belangvoorzitter Tom Van Grieken. De opmars van Trump is geen geïsoleerd fenomeen, benadrukt hij.
Van Grieken wijst op het uitzonderlijk parcours dat Trump heeft gereden. Tegen alle voorspellingen in heeft hij eerst de nominatie van de Republikeinse partij in de wacht gesleept, om vervolgens ruimschoots de helft van de Amerikanen achter zich te krijgen. "Trump moest opboksen tegen een overmacht van opiniemakers, politieke tegenstanders en zelfs het grootste deel van het eigen, Republikeinse partij-establishment", aldus de Vlaams Belangvoorzitter.
Volgens het Vlaams Belang heeft Trump een beweging op gang gebracht waar de komende jaren rekening zal mee moeten worden gehouden. "Trump heeft eigenhandig thema's op de politieke agenda gezet die niet meer weg te branden zijn, zoals het verzet tegen globalisme, open grenzen en eindeloze oorlogen waar niemand beter van wordt. Hij gaf een stem aan de miljoenen Amerikanen die niet meer vertegenwoordigd worden door het politieke establishment", meent Van Grieken. "Trump is erin geslaagd grote massa's op de been te brengen. Hij heeft het contact teruggewonnen met het volk", vulde Europarlementslid Gerolf Annemans op Radio 1 aan.
Minister van Justitie Koen Geens (CD&V)
"Voor ons is het een pijnlijk, maar ook een hoopvol ontwaken", reageert Geens op de Amerikaanse verkiezingsuitslag. "Na de brexit en Trump daagt het dat Europa en ook ons land hun eigen verantwoordelijkheid zullen moeten nemen. Het wordt misschien opnieuw 'onze' Middellandse Zee, zoals de Mare Nostrum was, en niet meer die van de Verenigde Staten, die zich meer zullen bekommeren om 'hun' zuiden."
Tegenover het nationalisme en protectionisme dat Trump tijdens de campagne propageerde, plaatst Geens onomwonden meer Europa. "We moeten werk maken van een Europese Defensie, een Europese buitenlandse politiek, een Europees migratiebeleid..." Ondanks de interne Europese spanningen vindt de CD&V'er het tijd "om eindelijk ons lot in eigen handen te nemen". "Because we have to? No, because we can. And because we can do much better than we did so far", klinkt het.
En Trump zelf? Geens noemt hem wel een intelligent man. Trump onderschatten vindt hij misplaatst. "Je wordt geen Amerikaans presidentskandidaat, en dan nog grotendeels op eigen kracht, als je niet over een gezonde dosis verstand beschikt."
Maar Trump is Geens' "type" niet. Net zo min als dat van CD&V-voorzitter Wouter Beke. "De kleren maken de man. Zal wel. Maar ik hou niet van zijn kleren. Wat een verschil met 2008, toen hope & change hele natie op sleeptouw nam", tweette Beke.
