Bitse strijd over Europese aanpak probleembanken
Het toekomstige Europese fonds voor de afwikkeling (of resolutie) van probleembanken maakt het voorwerp uit van een bitse juridische strijd. Dat bleek vandaag nog maar eens op de bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën in Litouwen. Volgens Duitsland is het voorstel van de Europese Commissie ter zake illegaal. De Europese instellingen maken zich echter sterk dat alles binnen het kader van de Europese verdragen blijft.
Toen de Europese staatshoofden en regeringsleiders in juni 2012 beslisten om de link te breken tussen de schulden van de banken en de begrotingen van de lidstaten, was dat het begin van een lange weg. Een heel arsenaal aan initiatieven werd genomen (en moet nog genomen worden) om de zogenaamde bankenunie te realiseren.
Zo werd reeds beslist om alle banken onder de controle van de Europese Centrale Bank te plaatsen. De betrokkenheid van de nationale schatkisten bij het opvangen van een faillissement moet tot een minimum beperkt worden.
Nieuw Europees fonds
In juli breidde de Commissie een nieuw hoofdstuk aan de bankenunie. Volgens commissaris voor de Interne Markt Michel Barnier moet er tegen januari 2015 een gemeenschappelijk Europees mechanisme komen voor de resolutie van probleembanken. Het Gemeenschappelijk Afwikkelingsmechanisme moet de huidige werkwijze vervangen, waarbij het nog steeds de nationale autoriteiten zijn die zich moeten buigen over de afwikkeling van insolvente banken.
Voor de concrete afwikkeling of herstructurering van een bank moet er een nieuw Europees fonds ter beschikking komen dat gefinancierd wordt door de banksector. Als het van commissaris Barnier afhangt, zal het uiteindelijk de Commissie zelf zijn die beslist of een bank geherstructureerd of vereffend moet worden.
"Illegaal"
In Duitsland stuit het voorstel op heel wat weerstand. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble noemt het zelfs illegaal omdat het de budgettaire soevereiniteit van de lidstaten niet zou respecteren.
De Europese Centrale Bank deelt Schäubles analyse niet. Volgens directielid Jorg Asmussen bestaat er "een consensus onder de juridische experten" dat het mechanisme wel degelijk kan. Asmussen verwijst naar artikel 114 van het verdrag over de werking van de EU.
Achter de argumenten pro en contra gaat echter een politieke strijd schuil: wie betaalt voor het failliet van een bank en wie neemt daarover de finale beslissing? Verschillende lidstaten toonden zich vrijdag kritisch voor de ambitie van de Commissie om zelf het laatste woord te hebben. Maar de hoedster van de Europese verdragen ziet zichzelf als de enige die ertoe in staat is die rol op zich te nemen. "Dit is geen machtsovername door Brussel", zegt een hooggeplaatste ambtenaar. "Eigenlijk willen we deze rol helemaal niet spelen."
Engagementen nakomen
Belgisch minister van Financiën Koen Geens (CD&V) is voorstander van een op Europese leest geschoeid mechanisme. "Als men werkelijk de vicieuze cirkel tussen de overheidsschulden en de bankschulden wil breken, moeten we dit vraagstuk te allen prijze op Europees niveau oplossen", zegt hij aan Belga. Daarom pleit Geens ook voor een echt gemeenschappelijk fonds, eerder dan een netwerk van nationale fondsen zoals bepaalde landen willen.
De komende maanden worden de onderhandelingen verdergezet, met de bedoeling tegen eind december een akkoord te bereiken. Volgens de Commissie moet het tempo van de constructie van de bankenunie hoog gehouden worden. De financiële markten en de rest van de wereld "hebben min of meer het idee verworven dat we het zouden doen", onderstreept de voornoemde ambtenaar. Een akkoord moet tonen dat Europa zijn engagementen nakomt, luidt het.
