EU-leiders leiden aandacht even af van besparingen

Rond 15 uur is aan het Schumanplein in Brussel de informele top van Europese staats- en regeringsleiders van start gegaan. Hoewel de schuldencrisis in het nieuwe jaar verre van verdwenen is, willen Herman Van Rompuy en co met deze bijeenkomst het signaal uitsturen dat Europa niet enkel bespaart, maar ook economie en werkgelegenheid in het oog houdt. Toch blijft het Griekse spook rondwaren in de wandelgangen. "Het herstellen van de economische groei en het overeenkomen van meer discipline op budgettair vlak met het nieuwe begrotingsverdrag. Dat zijn de uitdagingen van deze top", sprak premier Elio Di Rupo bij het binnengaan.

Europa staat dezer dagen haast synoniem voor diepgaande saneringen. Op aansturen van Brussel en Berlijn beantwoorden zowat alle regeringen de schuldencrisis met harde besparingen en structurele hervormingen. Die agenda bereikte vorige maand een hoogtepunt met de lancering van onderhandelingen over een nieuw Europees begrotingsverdrag.
 
23 miljoen werklozen
Tegen de achtergrond van de algemene staking in België willen de Europese leiders met hun informele treffen de perceptie wat bijkleuren en de politieke focus even verschuiven van begrotingsdiscipline naar economische groei en jobcreatie. Europa telt momenteel zo'n 23 miljoen werklozen.
 
Financiële injecties hebben de leiders echter niet voorhanden. De slagkracht van de Europese begroting is beperkt en de nationale regeringen hebben geen geld meer voor economische stimuli. De omgekeerde logica geldt: de Europese Commissie moet de lidstaten aanmanen om niét te besparen in toekomstgerichte groeisectoren, zoals onderzoek en ontwikkeling.
 
Herbestemming
Gehoopt wordt dat de herbestemming van Europese fondsen wat soelaas kan bieden. De Commissie wijst graag op het voorbeeld van de Italiaanse Mezzogiorno. Daar is een actieplan klaargestoomd voor 3,1 miljard euro aan Europese en nationale investeringen op domeinen als onderwijs, breedband en kmo's. Intussen blijft ruim 80 van de 347 miljard euro aan fondsen voor de lopende begrotingsperiode beschikbaar.
 
De herprogrammering van fondsen moet wat soelaas brengen voor kleine en middelgrote ondernemingen en voor jonge werklozen. De jeugdwerkloosheid is uitgeroepen tot een bijzonder aandachtspunt van de top. Bijna een kwart van de jongeren is werkloos en in Spanje zit inmiddels bijna één op twee jongeren zonder job.

Aandacht voor eenheidsmarkt
Naast kmo's en jeugdwerkloosheid vroeg Van Rompuy in zijn uitnodigingsbrief ook aandacht voor een betere benutting van de Europese eenheidsmarkt. Symptomatisch is de slakkengang naar een eengemaakt Europees patent. Tot ergernis van België wordt het patent geblokkeerd door onenigheid over de zetel van de bevoegde rechtbank. De kans lijkt echter klein dat er vandaag een vergelijk wordt gevonden.
 
Overleg over Griekenland staat officieel nog niet op de agenda, maar de financiële lijdensweg van het euroland blijft de toon van elke Europese top zetten. Zo lekte het voorbije weekend uit dat Duitsland met het idee zou spelen om Griekenland zowat onder curatele te stellen. De suggestie is meteen zwaar op de korrel genomen op een bijeenkomst van socialistische regeringsleiders.

Ook voor de meeste landen lijkt het voorstel een brug te ver. "Ik denk niet dat zo'n commissaris er alleen voor Griekenland zou mogen zijn. Dat is onaanvaardbaar", zei Jean-Claude Juncker, premier van Luxemburg en voorzitter van de eurogroep. Andere leiders, zoals de Nederlandse minister-president Mark Rutte, wilden geen commentaar geven zolang het voorstel niet officieel gelanceerd wordt.
 
Tijd dringt
De Griekse regering onderhandelt intussen nog steeds met de banken en met andere private schuldeisers over een afwaardering van hun Griekse obligaties. De overige eurolanden eisen een deal met de private sector als voorwaarde voor de vrijmaking van een tweede steunpakket van 130 miljard euro. Voor Athene dringt de tijd: Griekenland moet in maart bijna 15 miljard euro schulden afbetalen.
 
Een nieuw debat over de versterking van de fondsen voor noodlijdende eurolanden wordt pas op de Europese top van begin maart verwacht. Wel zullen de leiders vandaag al hun fiat geven aan het verdrag tot oprichting van het permanente noodfonds ESM. Dat fonds van 500 miljard euro moet vanaf juli het voornaamste verdedigingswapen van de eurozone worden.
 
Vuurwerk
De toegang tot het ESM zal gekoppeld worden aan de ratificatie van het nieuwe Europese begrotingsverdrag dat op de top van maart boven de doopvont moet worden gehouden. Over dat verdrag, dat de lidstaten verplicht om een schuldenrem in te bouwen in de nationale (grond)wet, zijn de onderhandelingen nog niet helemaal afgerond.
 
Politiek zorgt het format van de halfjaarlijkse eurotoppen voor het meeste vuurwerk. Polen wil het verdrag niet ondertekenen indien de landen die de euro nog niet hebben ingevoerd niet kunnen deelnemen aan die toppen. Samen met Italië en Frankrijk zal België ook de draagwijdte van de procedure voor de staatsschuld scherp in de gaten houden. (belga/svm)