Europees plan voor kapseizende banken moet belastingbetaler ontzien
De Europese Commissie presenteert morgen nieuwe voorschriften die ervoor moeten zorgen dat de belastingbetalers niet langer opdraaien voor de redding van kapseizende banken. Een definitieve stap naar een Europese bankenunie zet de Commissie nog niet, maar volgens Europese bronnen had het Dexiaverhaal er wel helemaal anders uitgezien indien het voorstel reeds in werking was getreden.
Tussen oktober 2008 en oktober 2011 keurde de Commissie het duizelingwekkende volume van 4,5 biljoen euro (of 37 procent van het Europese bruto binnenlands product) goed aan staatsteun voor financiële instellingen. Om te vermijden dat de belastingbetaler bij een toekomstige kredietcrisis weer in de bres moet springen, dokterde de Commissie nu een schema uit dat de overheden en de sector beter voorbereidt op noodsituaties.
Daarnaast heeft het nieuwe Europese plan ook tot doel de financiële stabiliteit te vrijwaren en de kosten te verschuiven naar de financiële sector zelf. Zo wordt ook tegemoet gekomen aan de 'moral hazard' die kan leven bij banken die zich "te groot voelen" om niet gered te worden".
Voorbereiding op crisis
Het voorstel, één van de meest complexe die de Commissie naar eigen zeggen ooit uitwerkte op het vlak van financiële regulering, moet in eerste instantie de banken beter voorbereiden op crisissituaties. Daarnaast moet het de overheden toelaten om sneller in te grijpen wanneer de zaken de verkeerde kant uitgaan.
Zo zouden de autoriteiten ervoor kunnen zorgen dat het management nog voor een faillissement aan de kant wordt geschoven, dat een vergadering van de aandeelhouders wordt belegd om dringende hervormingen goed te keuren of dat de bank een schuldherschikkingsplan uitwerkt met de kredietverleners.
'Bail in'
Komt het toch tot een ontmanteling, dan levert het voorstel een aantal opties aan, waarbij het verder gaat dan de intussen beproefde recepten, zoals de verkoop van activa zonder de toestemming van aandeelhouders, de oprichting van een tijdelijke overbruggingsbank om essentiële functies te verzekeren of de onderbrenging van rommelkredieten in een 'bad bank'.
Het voorstel introduceert immers naast dergelijke opties een zogenaamde "bail in". In dat schema is het niet langer de belastingbetaler die de boel moet redden, maar de aandeelhouders en kredietverleners van de bank. Deze zouden bovendien volgens een bepaalde hiërarchie hun claims moeten opgeven. De depositohouder wordt daarbij gespaard.
Betere samenwerking
Het hele regime wordt geschraagd door nationale resolutiefondsen die door de banken worden gespijsd en de begeleiding van noodlijdende banken moeten financieren. De Commissie maakt het mogelijk om deze fondsen samen te brengen met garantiefondsen voor depositohouders. Bij grensoverschrijdende dossiers kunnen de betrokken nationale fondsen verplicht worden om elkaar bij te springen. Ook in andere stadia van de begeleiding van noodlijdende banken voorziet het voorstel een sterkere coördinatie en samenwerking tussen nationale toezichthouders.
Zaak Dexia
Bij de Commissie maakt men zich dan ook sterk dat het schema een andere wending had kunnen geven aan de aanpak van grensoverschrijdende, systemische banken als Dexia, waarbij de betrokken overheden zich verplicht zagen om in allerijl enorme garanties op hun schouders te nemen.
"De overheden en toezichthouders zouden sneller overleg hebben gepleegd, de strategie van de bank had er helemaal anders kunnen uitzien en de 'bail in' had een echt alternatief geboden", claimt een functionaris. Retroactief zullen de nieuwe regels echter niet werken.
Opstapje voor EU-bankenunie
Het voorstel is volgens de Commissie geen reactie op de Spaanse bankencrisis, maar vormt het sluitstuk van een reeks engagementen die de G20 enkele jaren geleden zijn aangegaan om de regulering van de financiële markten te versterken. Tegelijkertijd vormt het voorstel wel een opstapje voor de zogenaamde Europese bankenunie waarvoor onder meer Commissievoorzitter José Manuel Barroso en ECB-voorzitter Mario Draghi pleiten.
Een bankenunie veronderstelt echter één Europees resolutiefonds voor systemische banken en daarvoor is de tijd nog niet rijp. Zo veronderstelt het eengemaakte Europese regels voor het toezicht op banken, een eengemaakt Europees schema voor depositogaranties en de oprichting van één Europese toezichthouder die de knopen doorhakt in dossiers met grensoverschrijdende en systemische banken. Dat discours weerklonk gisterenavond ook bij de Duitse bondskanselier Angela Merkel na afloop van een onderhoud met Barroso.
