Herman Van Rompuy pleit voor Europese bankenunie
Twee dagen voor aanvang van de Europese top heeft voorzitter Herman Van Rompuy zijn plannen voor een diepgaande versterking van de eurozone op langere termijn onthuld. De Belg spreekt over de nood aan verdere budgettaire en economische integratie, over de uitgifte van gemeenschappelijk schuldpapier, een Europese bankenunie en de democratische legitimiteit van het hele besluitvormingsproces.
Op vraag van de Europese leiders werkte Van Rompuy de voorbije weken samen met Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso, voorzitter Mario Draghi van de Europese Centrale Bank en eurogroep-voorzitter Jean-Claude Juncker aan een rapport dat de bouwstenen aanreikt voor een verdere verdieping van de economische en monetaire unie.
De eurocrisis van de voorbije jaren heeft immers de zwakheden van de gemeenschappelijke munt genadeloos blootgelegd. "Ik word elke dag bozer wanneer ik zie dat wij ons destijds in zo'n avontuur hebben gestort zonder toereikende instrumenten, zonder gemeenschappelijk beleid", zo legde Van Rompuy dit weekeinde nog de vinger op de wonde in een interview met Welt am Sonntag.
'Towards a genuine economic en monetary union'
Het resultaat is het zeven pagina's tellende document 'Towards a genuine economic en monetary union'. Het moet aantonen dat de Europese leiders niet enkel spoedmaatregelen nemen, maar ook bereid zijn om het komende decennium een architectuur uit te bouwen die de belegger opnieuw vertrouwen schenkt en duidelijk maakt dat de euro onomkeerbaar is. Daarbij worden mogelijke wijzigingen van de Europese verdragen niet uitgesloten.
De nota vertrekt van de vaststelling dat de eurolanden nu eenmaal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. "De eurozone is gevarieerd en beleid op nationaal niveau is voor vele economische beslissingen de meest effectieve methode. Maar nationaal beleid kan niet geïsoleerd beslecht worden indien de gevolgen zich snel verspreiden naar de hele eurozone. Daarom moet het nationaal beleid de realiteit van het lidmaatschap van een monetaire unie volledig weerspiegelen", zo schetst Van Rompuy de uitdaging.
Bouwstenen
De eerste bouwsteen is een Europese bankenunie, waarbij het verantwoordelijkheid voor het toezicht en voor eventuele interventies verschuift naar het Europese niveau. Het geheel moet gepaard gaan met gemeenschappelijke mechanismen voor de vereffening van banken en voor het garanderen van de deposito's. Van Rompuy beklemtoont dat niet enkel de eurolanden, maar alle EU-lidstaten moeten deelnemen aan dit project om de vrijheid van het kapitaalverkeer in de Europese eenheidsmarkt te garanderen. De Britse regering mag alvast de borst nat maken.
Als tweede bouwsteen citeert Van Rompuy de verdere integratie van het begrotingsbeleid, met nieuwe mechanismen om onhoudbare budgettaire beslissingen in lidstaten te verhinderen of te corrigeren. Op "middellange termijn" kunnen de eurolanden dan de uitgifte van gemeenschappelijk schuldpapier onderzoeken. Het document citeert onder meer de zogenaamde 'eurobills' en het schulddelgingsfonds.
Het rapport beklemtoont dat mutualisering van staatsschuld eens stapsgewijs proces is, dat gebaseerd moet zijn op criteria en steevast gekoppeld wordt aan een robuust kader voor begrotingsdiscipline, maar dat kon niet verhinderen dat er vanuit Duitse hoek meteen scherpe kritiek weerluidde. Viceminister van Buitenlandse Zaken Michael Link kloeg dinsdag reeds over een gebrek aan evenwicht tussen begrotingsdiscipline en toezicht enerzijds en de mutualisering van schulden anderzijds.
Als derde hoeksteen bepleit Van Rompuy ook een kader voor een sterkere coördinatie en convergentie van het economisch beleid, met beter afdwingbare mechanismen die verhinderen dat onhoudbare nationale beleidsbeslissingen de monetaire unie op losse schroeven kunnen zetten. Van Rompuy verwijst daarbij expliciet naar arbeidsmobiliteit en de coördinatie van het fiscale beleid.
Tenslotte staat de Belgische oud-premier ook stil bij de democratische legitimiteit van het hele proces. "De steun van het publiek voor Europese beslissingen met een verstrekkende impact op het dagdagelijkse leven is essentieel", heet het. Veel suggesties worden er niet aangereikt. De nota spreekt enkel van de nauwe betrokkenheid van het Europese Parlement en de nationale parlementen en meer parlementaire samenwerking.
Eerste interimrapport tegen oktober?
Van Rompuy beklemtoont dat zijn nota niet te nemen of te laten is. De leiders zullen op de Europese top wel al grondig van gedachten wisselen over het werkstuk. Een wegenkaart met specifieke deadlines schuift de Europese Raadsvoorzitter nog niet naar voren. Hij suggereert wel tegen eind dit jaar meer gedetailleerde voorstellen over te maken. Tegen oktober zou er al een eerste interimrapport kunnen komen.
