Alcohol versus cannabis: dit zegt de wetenschap
Sinds president Obama de woorden "Ik denk niet dat cannabis gevaarlijker is dan alcohol" heeft uitgesproken in een interview, spelen voor- en tegenstanders de twee weer hevig tegen elkaar uit. Of een vergelijking écht zinnig is, analyseren we hier aan de hand van wetenschappelijke bevindingen over gebruikspatronen en effecten op korte en lange termijn.
Zowel cannabis als alcohol worden omschreven als bedwelmende middelen die recreatief gebruikt worden. Allebei eisen ze na verloop van tijd een tol op het lichaam, alleen staat het onderzoek naar marihuana eigenlijk nog in de kinderschoenen, terwijl het aantal studies naar de impact van alcohol bijna niet meer te overzien zijn.
* Alcohol vs cannabis: korte termijn *
Te veel alcohol drinken kan een mens vrij snel fataal worden. Omdat ons lichaam niet in staat is alcohol te verteren aan hetzelfde tempo als het geconsumeerd wordt, kan een ophoping in het brein ontstaan. Hierdoor worden belangrijke hersenregio's uitgeschakeld, waardoor levensnoodzakelijke processen, zoals ademhaling en hartslag, weg kunnen vallen.
"Je kan in principe al zuipend doodvallen amper 5 minuten nadat je blootgesteld werd aan alcohol, dat zal met cannabis nooit gebeuren", verklaart Ruben Baler, onderzoeker aan het National Institute on Drug Abuse. De impact van marihuana is daarentegen veer subtieler.
Uiteraard wil subtiel niet zeggen dat de gevolgen ongevaarlijk zijn. Denk maar aan het roken van sigaretten. Alleen al in de Verenigde Staten zou nicotineverslaving jaarlijks ongeveer 440.000 levens eisen, tegenover 88.000 door alcoholisme.
Cannabis treft het cardiovasculair systeem, waardoor de bloeddruk en hartslag zullen stijgen. "Toch kan een mens niet bezwijken aan een overdosis marihuana, wat met alcohol wel het geval is", aldus Baler. Daar komt nog bij dat alcohol - in tegenstelling tot cannabis - veel sneller zal inwerken op medicatie. Drinken kan de actieve werking van geneesmiddelen afstompen of net versterken. Al naargelang de aandoening kan dit uiteraard nefaste gevolgen hebben.
Omdat wiet roken je coördinatie en balans kan verstoren, is er wel een risico op domme ongevallen, al is dat bij dronken mensen uiteraard niet anders. Daar komt nog bij dat cannabis je persoonlijke remmen lost, wat volgens experten sneller leidt tot onveilig vrijen of ander roekeloos gedrag. Een vlieger die ongetwijfeld ook opgaat voor heel wat dronken soortgenoten.
* Alcohol vs cannabis: lange termijn *
De gevolgen van jaren alcoholmisbruik zijn je wellicht niet onbekend. Denk maar aan de leverschade die kan uitgroeien tot leverfibrose en uiteindelijk ook tot leverkanker. Experten leggen de nadruk wel op de 'kan', aangezien nog steeds niet duidelijk is welke triggers deze progressie precies mogelijk maken. Waarom bepaalde alcoholgebruikers vatbaarder zijn voor leverziekten is dus voorlopig nog een mysterie.
Over chronisch cannabisgebruik is nog veel minder geweten. Dierproeven hebben aangetoond dat jarenlang wiet roken de vruchtbaarheid kan schaden. Verder zou het psychiatrische problemen kunnen verzwaren of doen opduiken op een jongere leeftijd. Omdat cannabis over het algemeen gerookt wordt, kan langdurig gebruik uiteraard ook tot hoestbuien en een chronische ontsteking van de luchtwegen leiden.
Hoewel vroeger vaak een link gelegd werd tussen longkanker en cannabis, stellen experten vandaag dat deze associatie geen steek houdt. Het is voorlopig onduidelijk waarom de rook van een joint niet dezelfde impact heeft als pure sigarettenrook. Tabak speelt trouwens een complexe rol in het onderzoek naar de gevolgen van cannabisgebruik, vooral omdat wiet in de meeste gevallen veel minder frequent gerookt wordt dan sigaretten. Daar komt nog bij dat wetenschappers zelden 'proefkonijnen' vinden die cannabis roken, maar geen gewone sigaretten. De illegale status van marihuana maakt het bestuderen ervan uiteraard nog moeilijker.
De grootste zorg bij cannabis is echter de leeftijd van de gebruikers. Hoe jonger, hoe groter de kans op gevolgen voor de ontwikkeling van de hersenen. Zo zou wiet zich moeien met de connecties die in het brein worden gelegd, iets dat vooral schadelijk kan zijn wanneer de basis voor de toekomst nog gelegd moet worden op vlak van herinneringen, leerprocessen en geheugen. "Hoe groot de schade is hangt af van persoon tot persoon en uiteraard van de hoeveelheid", verklaart Baler. Net als bij alcohol zorgt de uiteenlopende frequentie van gebruik ervoor dat de gevolgen eigenlijk zeer moeilijk te veralgemenen zijn.
* Voordelen *
Hoewel er niet meteen een medisch gebruik voor alcohol bestaat, werden wel al gezondheidsvoordelen opgetekend bij gematige gebruikers. Zo zou het de kans op cardiovasculaire aandoeningen beperken én je weerbaarder maken tegen snotvallingen. "Af en toe een glaasje is niet gevaarlijk", klinkt het.
Wat cannabis betreft, is de legalisatie ervan voor medisch gebruik al voer geweest voor ontelbaar veel discussies. Feit is dat de plant heilzame stoffen bevat. Daarvan ligt al voldoende bewijs op tafel. "Wetenschappers werken bijna de klok rond om de ingrediënten in marihuana te identificeren die potentieel hebben", stelt Baler.
Het doel is deze extracten in hun puurste vorm te krijgen. Pas dan kunnen echt klinische testen uitgevoerd worden voor gebruik tegen onder meer kanker, MS, diabetes en voor pijnbestrijding. Eén ding is zeker: meer onderzoek is een must.
Om iets luchtiger te eindigen, kan je hier nog een proefondervindelijk, ludiek 'alcohol versus cannabis'-experiment bekijken:
