Doorbraak: vruchtbaarheid kan gered worden na kanker
Bepaalde vormen van chemotherapie kunnen de aanmaak van eicellen tijdelijk of permanent stoppen en radiotherapie van de baarmoeder kan zwangerschap in de toekomst saboteren. Gelukkig zetten wetenschappers weer een grote stap vooruit na een doorbraak die de vruchtbaarheid van vrouwen kan redden tijdens hun strijd tegen kanker.
Onderzoekers aan de Monash universiteit in het Australische Melbourne hebben een manier gevonden om de vruchtbaarheid van vrouwen met kanker te beschermen door de werking van twee proteïnes te blokkeren. De focus lag hierbij op primordiale follikeloöcyten die een sleutelrol spelen in de levenslange voorraad van eicellen. Wie slechts een kleine hoeveelheid van deze 'oerkiemcellen' heeft, is bovendien ook vatbaar voor vroegtijdige menopauze.
Puma & Noxa
Blootstelling aan bestraling en chemotherapie kan het DNA van eicellen beschadigen. Volgens experten zijn twee proteïnes, genaamd Puma en Noxa, verantwoordelijk voor de dood van deze beschadigde oerkiemcellen, met mogelijk onvruchtbaarheid tot gevolg.
"Het verwijderen van deze beschadigde cellen is een natuurlijk proces, essentieel voor het behouden van een gezond voortplantingssyteem, maar voor vrouwen die een kankerbehandeling ondergaan, kan het verscheurend zijn wanneer het tot onvruchtbaarheid leidt", verklaart professor Clare Scott. Deze vorm van natuurlijke selectie zou broodnodig zijn om 'abnormale' nakomelingen te vermijden.
Hoopgevend
Uit de nieuwe studie blijkt dat deze eiproducerende cellen niet stierven na bestraling wanneer het proteïne Puma ontbrak. Bovendien bleken ze in staat zichzelf te genezen en terug te keren naar een gezonde toestand. "Tot onze grote verbazing overleefden de cellen niet alleen de behandeling, ze herstelden ook de schade aan het DNA en konden geovuleerd en bevrucht worden en produceerden gezonde nakomelingen", stelt professor Jeffrey Kerr. De resultaten bleken nog beter te zijn wanneer ook de werking van Noxa werd uitgeschakeld.
Toekomstige behandelingen kunnen zodanig worden ontwikkeld dat ze de werking van Puma (en Noxa) blokkeren om celdood te vermijden bij vrouwen die chemo- of radiotherapie ondergaan. De studie zou tot slot ook kunnen bijdragen aan het uitstellen van de menopauze. "Interventies die het verliezen van eicellen kunnen vertragen, zullen ook helpen om vroegtijdige menopauzes te voorkomen, vrouwelijke vruchtbaarheid langer in stand te houden en aandoeningen verbonden aan de menopauze te verzachten", besluit Jock Findlay, hoofd van de Female Reproductive Biology Group in Melbourne.
