Nieuwe Pixarfilm wil depressie bij kinderen onder de aandacht brengen
Afgelopen weekend ging in Cannes 'Inside Out', de nieuwe animatiefilm van Pixar, in première. Geen prent over mooie prinsessen of schattige robots deze keer, maar wel een over een doodgewoon meisje dat kampt met een depressie.
'Inside Out': Depressie bij kinderen komt vaker voor dan we denken
Door het onderwerp van depressie bij kinderen aan te snijden gooit Pixar het voor de eerste keer over een iets zwaardere boeg. De film zoomt in op het leven van Riley, een 11-jarig meisje dat omwille van haar vaders job plots moet verhuizen. Op die manier krijgt ze last van zwaarmoedige gedachten en emoties, die steeds meer de controle over haar leven opeisen. De kracht en werking van de verschillende emoties worden voor het jonge publiek bijzonder helder in beeld gebracht door ze van een tastbare vorm te voorzien: elk gevoel wordt voorgesteld in de vorm van een poppetje. Zo zijn er figuurtjes voor 'woede', 'angst' en 'verdriet', maar ook eentje voor 'plezier'.
Met de film willen de makers het onderwerp van depressie bij kinderen bespreekbaar maken, en dat is volgens Nederlands pedagoog Herald Hofmeijer een goede zaak. "Kinderdepressie komt niet zo heel erg veel voor, maar toch vaker dan we denken", zegt hij aan GGZ Nieuws.
Kinderdepressie
Dat depressie bij kinderen en jongeren wel degelijk vaker voorkomt dan we misschien zouden denken, blijkt uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie. Volgens een rapport van de WGO uit 2014 zou depressie de hoofdoorzaak van ziekte en handicap bij jongeren tussen 10 en 19 jaar oud zijn. Cijfers van de CM geven dan weer aan dat er in 2013 aan gemiddeld 5.062 Vlaamse kinderen en jongeren antidepressiva werden voorgeschreven. Van al die kinderen waren 698 er jonger dan twaalf, 283 jonger dan acht.
Kinderen blijken dan ook vrij kwetsbaar wanneer het om depressie gaat. "In principe zijn kinderen niet vatbaarder voor depressie dan volwassenen", zegt Peter Emmery, kinderpsychiater in het kinderpsychiatrisch centrum in Genk. "Maar door de invloed van de hormoonspiegel stijgt de kans op een depressie - vooral bij meisjes - in de puberteit wel lichtjes." Naast een erfelijke aanleg, blijken ook contextuele factoren - zoals pestgedrag, een scheiding van de ouders of ingrijpende levensgebeurtenissen - en de eigen mindset van invloed in de ontwikkeling van een depressie.
"Kinderen die op een positieve manier naar zichzelf en de wereld kijken, zullen minder snel geneigd zijn een depressie te ontwikkelen dan kinderen die gebeurtenissen op een negatieve manier naar zichzelf terugkoppelen", zegt Emmery.
'De manier waarop kinderen naar zichzelf en de wereld kijken heeft een enorme invloed op de ontwikkeling van depressie'
Hoe herkennen?
Hoe kunnen ouders een depressie bij hun kind dan herkennen? "Over het algemeen uit een depressie zich bij kinderen op dezelfde manier als bij volwassenen", zegt Emmery. "Het centrale kenmerk van depressie - of we nu 0 of 99 jaar oud zijn - is dat we minder gelukkig zijn." Kinderen vertonen daarbij vaak een gebrek aan plezier, zijn prikkelbaar, besluiteloos, voelen zich verwaarloosd of hebben maar weinig interesse in spelen.
'Anders dan bij volwassenen kan depressie bij kinderen net druk gedrag uitlokken, waardoor het op ADHD kan gaan lijken'
Door de aandacht- en concentratiestoornissen die met depressie gepaard gaan, kunnen ook de schoolresultaten van kinderen wel eens achteruit gaan. "Anders dan bij volwassenen, bij wie depressie leidt tot futloosheid en een gebrek aan energie, kan het bij kinderen wel eens druk en vervelend gedrag uitlokken", merkt Emmery op. "Dat is lastig omdat dat die gedragingen durven lijken op ADHD, wat beter gekend is en waarnaar dan al snel de linkt gelegd wordt."
Ook meer dan bij volwassenen het geval is, kan een depressie de eigenwaarde van kinderen aantasten: ze zullen zichzelf waardeloos gaan voelen en zichzelf de schuld geven van alles.
Hoe tegengaan?
Net als de syptomen is ook de behandeling van depressie bij kinderen voor een groot stuk gelijkaardig aan die bij volwassenen. "Bijzonder belangrijk in de preventie van depressie is aandacht voor de mentale veekracht van het kind", zegt Emmery. "Kinderen die zich richten op positieve dingen, die negatieve gebeurtenissen kunnen laten zijn en tekorten accepteren, zijn veel beter gewapend tegen depressie dan kinderen die dat niet kunnen."
Ouders kunnen dat soort denken bij hun kinderen stimuleren door hen te laten voelen dat ze geliefd zijn, en door open met hen te communiceren. "Het is belangrijk dat ouders actief naar hun kinderen luisteren, dat ze doorvragen over hun problemen, dat ze vat proberen te krijgen op hun emoties en onder woorden proberen brengen hoe hun kind zich voelt." Ook het scheppen van realistische verwachtingen is enorm belangrijk. "Beter dan je focussen op verlangens en onrealistische verwachtingen accentueer je de vaardigheden van je kind en geef je hen op basis daarvan een positieve waardering."
Naast ouders, spelen ook familie, leerkrachten en vrienden een grote rol. Maar wanneer er echt sprake is van een depressie volstaat die hulp niet meer. "Dan blijken een goede professionele begeleiding door middel van gesprekstherapie of cognitieve gedragstherapie essentieel", zegt Emmery. "In extreme gevallen kunnen ook antidepressiva een grote hulp zijn in het genezingsproces."
'Schep geen onrealistische verwachtingen voor je kind, erken zijn of haar vaardigheden en laat die tot bloei komen'
Bewustmaking
Voor het realiseren van 'Inside Out' deed Pixar vijf jaar onderzoek naar het fenomeen van depressie bij kinderen. De makers hopen dan ook dat de prent kan bijdragen aan de bewustmaking rond het fenomeen. De film wil in bepaalde mate dus zeker leerzaam zijn, maar blijft in de eerste plaats natuurlijk toch vooral entertainment. Entertainment met een kleine stichtende boodschap dan wel.
